Tarıhı kezdesý
Ońtústik Koreıanyń prezıdenti Chje In Mýn Soltústik Koreıa basshysy Kım Chen Ynmen kezdesti. Kelissózder Phanmýndj shekaralyq beketinde ótti.
Oqıǵany Euronews arnasy tarıhı sátke balap otyr. О́ıtkeni qos koreı memleketi kelissózder júrgizbegeli on jyldan asqan. Sondaı-aq Kım Chen Yn 1953 jyldan keıin Ońtústik Koreıa aýmaǵyna kelgen alǵashqy KHDR basshysy atanyp otyr.
Tarıhı sát tikeleı efırden kórsetildi. Kım Chen Yn áýeli elderdi bólip jatqan syzyqtan ótip, ońtústiktegi áriptesimen qol alysty. Odan keıin eki memlekettiń basshylary KHDR tarapyna ótip, resmı sýretke tústi.
Budan soń olar koreıaralyq sammıt ótkizý úshin Beıbitshilik úıine bardy. Kelissózder bastalmastan buryn Kım Chen Yn estelik kitabyna «Osy sátten bastap beıbitshiliktiń jańa tarıhy, jańa dáýiri bastalady» degen tilegin qaldyrdy.
Kım Chen Yn kelissózder barysynda qazirgi tańda týyndaǵan máselelerge toqtalyp, sammıt jumysynan oń nátıje kútetinin jetkizgen. «Aramyzdaǵy tarıhtyń jańa sıpattaǵy taraýy jazylady dep úmittenemin. Bul – bastamasy ǵana. Áli atqaratyn sharýa mol. Osy sátke jetý úshin 11 jyl ótipti. Kele jatyp, nelikten kóp ýaqyt ótkenine tańǵaldym», dedi ol. Sonymen qatar KHDR basshysy ortaq kelisimniń qaıta buzylmaýynan jáne ortaq kelisimge qol jetkizýden úmittenetinin málimdedi.
Ońtústik Koreıa prezıdenti Chje In Mýnnyń aıtýynsha, álem elderi osy sammıtke úlken úmitpen qarap otyr. «Qarýsyz aımaqqa kelýińiz bólinýdiń emes, beıbitshiliktiń sımvoly. Osy talabyńyz úshin sizge zor alǵys aıtamyn. Búgingi talqylaıtyn máselelerimizdiń mańyzy zor. Keıingi on jylda bolmaǵan kelissózder jasaýǵa múmkindik týdy», dedi ol.
The Guardian basylymynyń habarlaýynsha, sammıtte naqty eshqandaı kelisimge qol jetpeýi múmkin. Ońtústik Koreıanyń memlekettik hatshysy kelissózderdi resmı málimdeme jasaýǵa deıin aparý óte qıyn ekenin jetkizgen. Áıtse de, basylym qos koreıalyq memlekettiń kezdesýge talpynýy ıgi bastama ekenin aıtyp otyr.
Sondaı-aq jıyn barysynda Kım Chen Yn Soltústik Koreıanyń ıadrolyq qarýdy qaıta synamaıtynyn, ballıstıkalyq zymyrandar ushyrmaıtynyn aıtyp ýáde bergen. О́z kezeginde Ońtústik Koreıa prezıdenti muny álemdik qaýipsizdikti nyǵaıtý isine qosylǵan úleske balap otyr. Kezdesýde ekijaqty qarym-qatynasty jaqsartý, beıbitshilik ornatý jáne qaıta qosylýdyń múmkindigi talqylandy.
AQSh-Fransııa qatynasynyń jańa belesi
Fransııa prezıdenti Emmanýel Makron AQSh-qa memlekettik saparmen baryp, Aq úı basshysy Donald Tramppen kezdesti. Jıyn barysynda eki el arasyndaǵy qarym-qatynasty nyǵaıtý sekildi birqatar máseleler talqylandy.
Kezdesý kezinde sóz alǵan Fransııa prezıdenti óziniń áriptesi D.Tramppen jeke qarym-qatynasy myqty ekenin aıta kele, AQSh-ty Sırııa men Iran máselesinen tys qalmaýǵa shaqyrdy. Aq úıde ótken jıynda eki el prezıdenti bir-birin qurmetteıtinin kórsetti. Olardyń yqylaspen qol alysqanyn Batys medıasy qyzý talqylap jatyr.
Degenmen E.Makronnyń AQSh kongresinde sóılegen sózi Aq úı basshysynyń sózimen úndes shyqqan joq. Fransııa prezıdenti óz kezeginde D.Tramp júrgizip otyrǵan ultshyldyq pen bóliný ıdeıasy jahandyq ekonomıkanyń damýyna kedergi keltiretinin atap ótti. Onyń aıtýynsha, Fransııa men AQSh arasyndaǵy qarym-qatynas erkindikke, shydamdylyqqa jáne teńdikke negizdelgen.
Sonymen qatar E.Makron ıadrolyq derjavalar men Iran arasyndaǵy mámileden AQSh tarapy shyqpas buryn jańa kelisim jasaý qajettigine toqtaldy. Onyń pikirinshe, bul qadam halyqaralyq qoǵamdastyqtyń tynyshtyǵyn qamtamasyz etedi. Budan bólek, ol jahandyq jylynýdyń qaýpi zor ekenin atap kórsetip, oǵan qarsy kúresýge shaqyrdy.
Esterińizde bolsa, AQSh prezıdenti Donald Tramp byltyr klımattyń jylynýyna baılanysty qurylǵan Parıj kelisiminen shyǵatynyn málimdegen bolatyn. Sondaı-aq Iran men ıadrolyq derjavalar arasyndaǵy ortaq mámilege kelispeıtinin de aıtqan-dy.
Sholýdy daıyndaǵan Abaı ASANKELDIULY,
«Egemen Qazaqstan»
