Eńbek Erleri eleýsiz qalmasyn

Osy tur­ǵy­da qazaq baspasóziniń qara sha­ńyraǵy atanǵan «Egemen Qa­zaqstan» basylymy ómirsheń de ózekti máseleni óte oryndy qoz­­ǵap otyr dep sanaımyn. Bas basylymnyń Qostanaı ob­ly­syndaǵy menshikti tilshisi Ná­­zıra Járimbettiń «Es­ke­rýsiz qalǵan Eńbek Erleri» (11.04.2018) atty maqalasy shy­nynda da kópshilikke oı sala­tyn dúnıe eken.

Men Qazaq handyǵynyń alǵash týy tigilgen kıeli Shý aýdanynda týyp óstim. Al eseıgen jyldary edáýir ýaqyt kórshi Moıynqum aýdanynda eńbek ettim. Negizinen Moıynqum maldy aýdan bolǵandyqtan, ondaǵy barlyq sharýashylyqtardyń deni ol kezde eltirisi baǵaly qa­rakól qoılaryn ósirýmen shu­ǵyldanatyn. Qajyrly eńbek­teriniń arqasynda Ja­zyl­bek Qýanyshbaev eki márte Sosıalıstik Eńbek Eri atanyp, kezinde ol kisini aýdan jurt­shy­lyǵy, qala berdi el bo­lyp qur­mettep keldi. Son­daı-aq 1949 jyly Aıdarly kol­ho­zynyń tóraǵasy bolǵan Kerim Shalabaev pen osy joǵary ataqqa 1964 jyly aıdarlylyq shopan anamyz Dildásh Itbasova qol jetkizdi. Sol 1949 jyly Kópbaı Tólbaev, Shynjarbek О́skenbaev, Sámet Kóshekovter de Eńbek Eri atanyp, kezinde syı-qurmetke ıe boldy. Biraq búginde olardyń esimderin bireý bilse, bireý bile bermeıdi.

Meniń ózim 1966 jyly Eń­bek Eri ataǵyn ıelengen, bi­raq ómirden erte ótken Moı­yn­qum aýdany, Bına­zar aýylynyń turǵyny Qudaıbergen Bir­taevty tanýshy edim. Ol kisi óte qarapaıym da kishipeıil bola­tyn. Umytpasam 1980 jyl­dary bolý kerek, Shý qa­la­syndaǵy kómir bazasyna kez­deısoq bir sharýamen kelip qalsam, ıin tiresken jurttyń or­ta­synda Qudaıbergen aǵa­myz kezek kútip tur eken. Ol ýa­qytta Eńbek Erlerine degen qur­met joǵary bolatyn. Men son­da bazar basshylaryna baryp «Bul kisi Sosıalıstik Eń­­bek Eri, sondyqtan kezeksiz jibe­­ri­ńizder» dedim. Sóıtsem olar seniń­kiremeı «Keýdesinde jul­dyzy joq qoı. Kýáligin de kór­setken joq. Sondyqtan biz ony qaıdan bilemiz» dedi qarsy ýáj aıtty. Al Qudaıbergen aǵa­myz bolsa, «Jul­dyzdy jar­qyratyp taǵyp júrgen uıat qoı. Bári de ózimiz sııaqty el» dep sonda qarapaıymdyǵyn ta­nytty.

Al sol Qudaıbergen Bir­ta­ev­­tyń aýyldasy, 1981 jy­ly Eńbek Eri ataǵyn ıelengen dańqty shopan Shoman Shá­­rip­baev bolsa qoǵamdyq ómir­­­ge belsene aralasyp, el­diń bel ortasynda júrdi. Tip­ten ómiriniń sońǵy jyldary Qazaq handyǵynyń 550 jyl­dyǵy qarsańynda da biz uıymdastyrǵan avtokerýenmen ilesip, Shý aýdanynyń ta­rıhshy-ustazdarymen birge Han­taýynyń «Han taqtary» men «Hannyń qorasy» ispettes kı­eli jerlerinde bolyp, ózin­dik oı-pikirlerimen bólisip qaıt­qan edi.

Búginde jergilikti jerler­de Eńbek Erleriniń rýhyna qan­­daı qurmet kórsetilip jatyr, dep habarlasqanymda «Ke­zinde «Mal­shylardyń mar­shaly» atanǵan Ja­zylbek Qýa­nyshbaevqa Moıynqum aýda­ny­nyń ortalyǵy Moıynqum aýy­lynda záýlim eskertkish or­natylyp, murajaı ashyldy. Keıinnen qaıtys bolǵan Sho­man Shárip­baevtan ózge Eń­bek Erlerine músin ornaty­lyp, týǵan aýylyndaǵy kó­she­­lerge esimderi berildi», de­­di aýdandyq ishki saıasat bó­liminiń meńge­rýshisi Ma­nar­bek Kóshkimbaev. Deı tur­ǵanmen, Eńbek Erlerine músin ornatyp, kóshege at berýmen ǵana shektelmeı, keshegi dáý­ir­de qajyrly da qaıratty eń­bekterimen tanylǵan ata-áje­lerdiń ónegeli ómir­lerin jas urpaqqa keńinen nası­hat­­taýdyń tıimdi ári jańasha jol­daryn qarastyrýdy qolǵa al­ǵan jón shyǵar.

Máken ÝAQTEGI

Jambyl oblysy,

Shý aýdany