– Jeńis Seıdollauly, mynadaı álemdik deńgeıdegi úlken shara nesimen erekshelenedi jáne de dúnıejúzilik teatr festıvali qaı kúnderi ótedi dep josparlanýda?
– Qazaq eliniń aıshýaq tuǵyry –Astananyń 20 jyldyǵyn aıryqsha sıpatta, keń kólemde atap ótýdiń mańyzy óte zor. Astana – táýelsizdik jolynda atqarǵan alapat uly isterimizdiń jemisi, qundy shejiresi ispetti. Elbasynyń Aqmola qalasyn jas, táýelsiz memlekettiń ordasyna aınal-
dyrýdaǵy asqaq armany men ǵalamat bastamasynyń búginde ómirsheńdigi men durystyǵyna kózimiz aıqyn jetýde. Uly ıdeıa qazir aınymas aqıqatqa aınaldy. Munyń bári kóz aldymyzda ótken joq pa? Qazir Astana – táýelsiz Qazaq eliniń jarqyn beınesi, maqtanyshy desek, artyq emes. Sondyqtan Astananyń mereıtoıyn abyroıly atap ótý janymyzdyń japyraǵyn jazıra dalanyń káýsar lebi terbep, ásem áýenmen demegendeı sıpatta, eline, jerine adal qyzmet etýdi murat etken ár azamattyń arzý-ańsary retinde toılanýy aldymen birlikke, tatýlyqqa júkteler syn ári eldikke, egemendikke súıispenshiliktiń besigi sanalady.
Astana mereıtoıy úshin Úkimet bekitken 175 mádenı-sporttyq is- sharanyń ishinde 44 halyqaralyq joba bar. Sonyń ishinde mańyzdylyǵy jaǵynan Dúnıejúzilik «Astana» teatr festıvaliniń shoqtyǵy bıik bolmaq. Festıval Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń qoldaýymen 17-30 maýsym kúnderi elorda sahnasyn shýaqqa bólep, Eýropa men Azııanyń aıtýly teatr ujymdary qatysatyn aýqymdy sharalarmen shattyqty eseletedi. Aıbynymyzǵa aınalǵan arý Astana mundaı keremet tartýdy buryn-sońdy bastan keshpegen desek, qatelespeıtin shyǵarmyz. Dúnıejúzilik teatr festıvaliniń shymyldyǵy «Qazaqstan» Ortalyq konsert zalynda ashylady dep kútilýde.
– Astanada Dúnıejúzilik teatr festıvali alǵash ret byltyr EKSPO-2017 halyqaralyq mamandandyrylǵan kórmesi aıasynda ótken bolatyn. Elordalyqtar men sheteldik qonaqtar álem elderi teatrlarynyń qoıylymdaryn tamashalap, elorda sahnalary jibekteı esken kórkem týyndylarmen jańǵyrdy... Al bıyl festıvalǵa kimderdiń qatysatyny málim bolyp otyr?
– Dúnıejúzilik teatr festıvalin osymen ekinshi ret uıymdastyrýǵa, elordalyq kórermenniń álemdegi eń úzdik teatr qoıylymdarymen tanysýyna múmkindik týǵyzyp otyrǵan «Qazaqkonsert» memlekettik konserttik uıymy ekenin aıta ketken jón. Bıyl festıvalǵa álemniń aldyńǵy qatarly eń tanymal teatrlary – Italııa, Reseı, Lıtva, Japonııa, Qytaı, Grýzııa, Ulybrıtanııa, Polsha elderiniń úzdik óner ujymdary qatyspaq. Atap aıtqanda, «Piccolo Teatro di Milano» (Italııa), «Meno Fortas» (Lıtva), «TRWarsawa» (Polsha), Sh.Rýstavelı atyndaǵy Grýzııa memlekettik akademııalyq teatry (Grýzııa), Qytaı halyq kórkem teatry (Qytaı), Tadası Sýzýkı-san teatry (Japonııa) keledi. О́nersúıer qaýym eki apta boıy dástúrli baǵyttaǵy teatrlar men shyǵarmashylyǵyna jańashyldyqty tý etken óner ujymdarynyń úzdik qoıylymdaryn tamashalaı alady.
–Teatr óneri kisini erekshe sezimge bóleıtin rýhanııattyń eń bir názik salasy emes pe? Sahnalyq qoıylymdar negizinen – pesanyń mətini boıynsha, rejısserdiń, ərtistiń, sýretshiniń, kompozıtordyń tize qosyp, ter tógýinen paıda bolatyn ǵajaıyp týyndy. Solaı bola tura kez kelgen shyǵarmanyń ádil synshysy qashannan qarapaıym halyq desek te, aıtýly sharany kásibı turǵyda saralap, baǵalaýda sala mamandarynyń atqarar róli qandaı bolmaq?
– Teatr degenimiz – barsha otbasyny týystyratyn otbasy, – degen támsil beker aıtylmaǵan bolsa kerek. Álemdik teatrlardyń tynys-tirshiligin bul festıvalda osy salanyń jiligin shaǵyp, maıyn ishken naǵyz kánigi óner maıtalmandary saraptaıdy dep kútilýde.
Eýropa men Azııanyń arasyn jaqyndastyryp, ortaq ıdeıaǵa jumyldyratyn astanalyq festıval sondaı-aq jergilikti akterlerimiz ben rejısserlerimizdiń kásibı sheberligin shyńdap, tájirıbelerin arttyrýda úlken mekteptiń rólin atqarmaq, kórermenniń tynysyn keńeıtip, sezimniń sergýine serpin beretin sharaǵa aınalmaq. Eki aptaǵa sozylatyn teatr dodasyna álemniń túkpir-túkpirinen kásibı teatrtanýshylar men BAQ ókilderi arnaıy shaqyrylyp otyr. Olardyń arasynda belgili adamdardan Asanáli Áshimov (Qazaqstan), Alekseı Bartoshevıch (Reseı), Ionas Vaıtkýs (Lıtva), Davıd Asatıanı (Fransııa), Beatrıs Pıkon Vallen (Fransııa), Iosıhıro Nakamýra (Japonııa) bar. Olar árbir spektakldi teatr qoıylymynan soń keńinen talqyǵa salyp, óz oılarymen bólisedi.
– Búgingi tańda álemdik teatr ónerinde tanymal teatr synshylary tek mádenıettanýshy-ǵalym ǵana emes, teatrdyń jumysyn nasıhattaıtyn jarnamashyǵa aınalǵany málim. Olar óz elderiniń úzdik qoıylymdaryn álem nazaryna usynyp, basqa memleketterge aparyp kórsetýge belsene atsalysyp keledi. Osy turǵydan kelgende, II Dúnıejúzilik «Astana» teatr festıvalinen jurtshylyq ne kútedi?
– Qaı óner salasy bolsyn el men eldi jaqyndastyryp, aralastyratyn halyqtyq elshi sanalady. Dúnıejúzilik teatr festıvaliniń bizdiń elimizde ótýi birinshiden, álemdik teatr qaýymdastyǵyndaǵy ornymyzdy aıqyndaýǵa mol múmkindik týǵyzady, ekinshiden, tól týyndylarymyzdy nasıhattaýǵa aıtarlyqtaı úles qosady.
– Festıvaldy ótkizýdegi maqsat ta osy oıdan týyndasa kerek-aý?
– Sonymen qatar buǵan is-sharaǵa qatysýshy teatr ujymdary men olardyń shyǵarmashylyǵyn nasıhattaýdy, Qazaqstannyń tarıhı-mádenı ulttyq murasyn álem nazaryna usynýdy, akterlerdiń sheberligin shyńdaýdy, ózara tájirıbe almasýdy, úzdik spektakl, úzdik rejısserlik, akterlik jumystar men avtorlyq shyǵarmalardy anyqtaýdy qosqan abzal. Keleshekte Qazaqstan men Eýropanyń, Azııanyń kásibı teatr ujymdary arasynda shyǵarmashylyq yntymaqtastyq berik ornap jatsa, qandaı ǵajap! Demek, halyqaralyq aýqymǵa ıe bul shara qazaqstandyq básekege qabiletti óner men mádenıet salasyndaǵy jobalardyń júzege asyrylyp jatqan taǵy bir jarqyn kórinisi deýge tolyq negiz bar. Elbasynyń qoǵamdyq sanany jańǵyrtýdy maqsat tutqan baǵdarlamasyndaǵy basty baǵyt ta osy oımen tolyqtaı ushtasyp jatqan joq pa?!
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken
Qarashash TOQSANBAI,
«Egemen Qazaqstan»
