Máselen, olardyń bir toby ózderi jarııalaǵan satyp alý týraly habarlandyrýlardy zań talap etetindeı ınternet jelisine múldem salmaıtyn bolsa, birqatary atalǵan derekterdi merzimen keshiktirip baryp jarııalaǵany anyqtalǵan. Bul óz kezeginde oblysta jergilikti kásipkerliktiń damýyna jetkilikti deńgeıde kóńil bólinbeıdi degen pikirdiń qalyptasýyna ákelip otyr.
Kásipkerler palatasy janyndaǵy kásipkerlerdiń quqyǵyn qorǵaý jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl keńesiniń tóraǵasy Banııamın Faızýlınniń aıtýynsha, ásirese aýdan ákimderi qurylys júrgizýge qatysty jarııalanatyn memlekettik tapsyrys kezinde jergilikti kásipkerlermen jumys isteýge múddeli emes. Sonyń saldarynan ákimder tenderde jarııalanǵan qurylys materıaldary men quraldary týraly suranysty resmı ınternet-resýrstarda jarııalaýǵa qatysty Ulttyq ekonomıka mınıstriniń buıryǵyn da oryndamaı otyrǵan kórinedi.
– Jobada qarastyrylǵan negizgi qurylys materıaldary men ónimderine suranys bekitilgen smetalyq tizimdi resmı ınternet-resýrsta jarııalaýdy qamtamasyz etý týraly Ulttyq ekonomıka mınıstriniń 2015 jyldyń 19 naýryzynda shyqqan buıryǵy bar. Bul buıryq úsh jyl buryn oryndalýy kerek bolatyn, biraq oblysta ol oryndalmady. Qazir Úkimet ortalyqtandyrylǵan satyp alý qyzmetin qurý arqyly jańa satyǵa shyǵýdy josparlap otyr. Al biz áli birinshi satydaǵy tapsyrmany oryndaı almadyq, – deıdi B.Faızýlın.
Qoǵamdyq monıtorıng nátıjesinde birqatar zańbuzýshylyq anyqtalǵan. Kóp jaǵdaıda jaýapty tulǵalardyń salǵyrttyǵy iske kedergi keltiredi eken. Mysalǵa, byltyrǵy jyl boıynsha zertteý barysynda Eskeldi aýdany ákimdiginiń saıtynda satyp alý boıynsha málimetter 2017 jyldyń qarashasynda ǵana shyqqany anyqtalǵan. Bul kezde aýdan aýmaǵynda qurylys júrgizý jumystary aıaqtalyp qoıǵan bolatyn.
– Monıtorıng boıynsha Taldyqorǵan qalasyndaǵy 230 páterge arnalǵan 16 qabatty úsh turǵyn úıdiń qurylysynda paıdalanylǵan negizgi materıaldardyń jıyntyq tizimine taldaý jasaldy. Qurylysqa qoldanylǵan zattardyń 50 paıyzy Qytaı men Reseıde jasalǵan taýar ekeni anyqtaldy. Qajetti qubyrlar men jeldetkish quraldar, tereze men esik jabdyqtary Qazaqstanda da shyǵarylady. Baǵasy da qoljetimdi. Demek ákimdikter otandyq taýar óndirýshini qoldaýǵa yntaly emes. Esesine kórshi elden deldaldar arqyly tasymaldanatyn qurylys materıaldaryna táýeldilikti arttyryp otyr, – deıdi óńirlik monıtorıng nátıjesin saralaǵan oblystyq Kásipkerler palatasynyń basshysy Narıman Ábilshaıyqov.
Biraq oblystyq energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy basqarmasy zań jáne quqyq bóliminiń basshysy Qanaǵat Moldabekovtiń kásipkerlerdiń synyna oraı aıtar óz ýáji bar.
– Taýar, qyzmet pen qyzmet túrlerin jetkizýshilerdiń kópshiligi usynylǵan formany qate jasaıdy nemese múldem toltyrmaıdy. Naqty jaǵdaıdy kórsetý úshin biz portalǵa engizilgen aqparattardy shyǵaryp alyp saraladyq. Ondaǵy qyzmet túrleri boıynsha aqparattar túzetilip, jetkizýshi tarapynan istiń aıaqtalmaıtynyn anyqtadyq. Máselen, oblystyq Jer kadastry departamentiniń 1,9 mln teńge somadaǵy kelisimshart mindetin oryndaý nátıjesi boıynsha otandyq taýar óndirýshi baǵanynda 100 teńge dep jazylǵan. Sáıkesinshe jergilikti quram úlesi 0,01 paıyzdy quraǵan. Al 28,5 mln teńge somadaǵy kelisimshart boıynsha otandyq taýar óndirýshi tarapynan jalpy soma kórsetilmegen. Mundaı mysaldar jetkilikti. Sol sebepten kásipkerlerdiń memlekettik tapsyrysqa ilige almaýy múmkin, – deıdi ol.
Jalpy, memleket qarjysynyń ıgerilýi jónindegi aqparat neǵurlym ashyq ári qoljetimdi bolǵan saıyn qoǵam izgilene túsetini anyq. Jáne osy qadam adamdardyń qarjylyq saýatynyń artýyna yqpal etip, jemqorlyqsyz orta qalyptastyrýǵa da jol ashatyny sózsiz. Onyń ústine memlekettik tapsyrys júıesindegi jarııalylyq otandyq kásipkerliktiń damýyna paıdasyn tıgizetini jáne dáleldengen. Al bul baǵyttaǵy jumystardyń negizgisi memlekettik organdardan bastaý alýy tıis edi. Biraq kásipkerlerdiń quqyn qorǵaıtyn uıymnyń paıymdaýy kerisinshe nátıje kórsetip otyr.
Aıtpaqshy, Almaty oblysy boıynsha memlekettik satyp alý portalyna jyl basynan beri jalpy somasy 78,9 mlrd teńgeni quraıtyn 38244 satyp alý loty jarııalanǵan bolsa, bul tapsyrystardy oryndaýǵa 3250 jergilikti kásipker ótinish bergen eken. Endigi kezek baǵa men jumysty oryndaýǵa yntaly kásipkerlerde. Jalpy, bul istiń nátıjeli bolýy otandyq ónim óndirýshini qoldaýǵa qatysty jıi synǵa ushyraıtyn jergilikti atqarýshy organdar jumysynyń jaqsarǵandyǵyn da bildiretini anyq. Dittep kelgende otandyq óndiris jandanyp, memleket qarjysy tıimdi jumsalýy kerek. Al kásipkerliktiń damýyna kedergi keltiretin kez kelgen jaǵdaıdyń aldyn alý búgingi kúnniń talaby.
Qalmahanbet MUQAMETQALI,
«Egemen Qazaqstan»
Almaty oblysy
