Atalǵan san kún saıyn kóbeıip barady. Aqtóbe qalalyq jer qatynastary bóliminiń basshysy Ushqyn Myńbaevtyń gazet tilshisiniń saýalyna oraı joldaǵan derekterine súıensek, tek bıylǵy jyldyń birinshi toqsanynda bes myńnan astam azamat jeke baspana turǵyzý úshin jer telimine ótinish bergen. Bul kórsetkish salystyrmaly túrde alǵanda buǵan deıingi on jyl boıy berilip kelgen jel telimderinen eki ese artyq bolyp shyqty. Osy arada Aqtóbe qalasynda ótken jyly 2006 jyldyń kezegine jer berilgenin, al bıyl 2007 jyldyń kezegi berile bastaǵanyn, munyń ózi ózge qalalarmen salystyrǵanda táýir kórsetkish ekenin aıtqan jón.
Qysqasy, Aqtóbe qalasynda birtindep bolsa da jer telimin berý úrdisi jalǵasyp keledi. Al onyń paıdalanylýy qandaı deńgeıde? Bul saýalǵa jaýap qaıtarýǵa kelgende jer shuqyp qalǵandaı kúı keshemiz. Nege? О́ıtkeni Aqtóbe qalasynyń ákimi Ilııas Ispanov málimdegendeı, jer telimi degenińiz qulazyǵan qý dala emes. Kerisinshe gaz, sý qubyrlary men elektr jelileri tartylǵan tutastaı ınjenerlik-kommýnıkasııalyq júıe. Taǵy bir súısinerlik jaıt – sońǵy kezde aımaqta bul is qalypty arnasyna túsip keledi. Aqtóbede qazirgi tańda azamattardyń jer telimin alyp, jeke turǵyn úı qurylysyn bastaýyna eshqandaı kedergi joq.
Másele – aqtóbelikter arasynda derbes baspana turǵyzýdy emes, kerisinshe turǵyndar arasynda jer telimin óz tarapynan qaıta satýdy nıet etkenderdiń qatary kóbeıip otyrǵanynda. Búgingi kúni úı salýshydan góri, jer telimin satýshylar sany óse túskeni tańǵaldyrady. Mundaı kórinis qala turǵyndarynyń jer telimin óz maqsatyna paıdalaný máselesinde birqatar keleńsizdikter oryn alyp otyrǵanyn kórsetedi.
Muny sarapshylar men salalyq mamandar zań talaptaryna qaıshy is-áreket dep esepteıdi. Olardyń málimdeýinshe jer telimin alǵan soń baspanasyn turǵyzbaǵan, tipti irgetasyn quımaǵan azamattar úshin jer telimi ázirge olardyń basybaıly menshigi bolyp tabylmaıdy eken. Bul jer telimin satyp alǵan adam onyń tolyqqandy ıesi bola almaıdy degendi bildirdi.
Solaı bola tursa da, mundaı úrdister tipti de tyıylar emes. Taǵy bir qyzyǵy, qolynda qarjysy joq, úı turǵyzýdy materıaldyq jaǵdaıy múldem kótermeıtin turǵyndar da jer telimin alýdan bas tartpaıdy. Munyń syry, joǵaryda aıtylǵandaı, ony ózge azamattar men turǵyndarǵa qaıta satyp paıda tabýǵa tyrysýda. Túptep kelgende eki jaqty da sazǵa otyrǵyzýy múmkin ekeni eskerilse, teris is-áreketterge boı urýshylar sany azaıar ma edi, qaıter edi? Al ázirshe ıgerilmegen jer telimderin bir emes-aý, birneshe ret satý kórinisteri jalǵasa túsýde.
Mysaly, qolda bar derektiń biri Aqtóbe qalasynyń irgesindegi «Aqjar-2» turǵyn úı alabynda №705 jer telimi qala ákimdiginiń 2011 jylǵy 3 mamyrdaǵy №1107 sandy qaýlysy negizinde azamat M.Jandostyń atyna bólinip berilgenin aıǵaqtaıdy. Atalǵan jer telimi búgingi kúnge deıin óz maqsatyna sáıkes paıdalanylmaı keledi. Mundaı mysaldar jetkilikti.
Budan qandaı túıin jasaýǵa bolady? Elimizde jer telimin bólý máseleleri arnaıy zań aıasyna júrgiziledi. Qazirgi keıbir qaıshylyqtar oǵan qajetti ózgerister men tolyqtyrýlar engizýdi qajet etedi. Osyǵan oraı Aqtóbe qalalyq jer qatynastary bólimi Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi atyna jazbasha usynys bildirýdi qajet dep taýypty. Atalǵan másele joǵary atqarýshy jáne zań shyǵarýshy organdar tarapynan qoldaý taýyp jatsa, tájirıbede ózin-ózi tolyǵymen aqtaıtyny aıan. Ári mundaı jaǵdaıda jer telimin ózge maqsattarǵa paıdalanýdy kózdeıtinderge tıisti sharalar qabyldaý joly tabylar edi deıdi usynys ıeleri.
Qoryta aıtqanda, jer telimin paıdalanýǵa baılanysty oryn alyp júrgen túıtkilderdi azaıtý nemese túbegeıli joıý – búgingi kúnniń basty mindetteriniń biri. Tek sonda ǵana elimizdegi «Nurly jol» jáne «Nurly jer» baǵdarlamalarynyń kóshi alǵa qaraı oza bereri anyq.
Temir QUSAIYN,
«Egemen Qazaqstan»
AQTО́BE
