Mýzeıdegi «1941-1945 jyldardaǵy Uly Otan soǵysy» ekspozısııalyq zaly Jeńistiń 65 jyldyǵynda jasaqtalǵan. Onda Brest qamaly, Máskeý, Stalıngrad, Lenıngradty qorǵaýǵa qatysqan atyraýlyqtar, soǵys kezindegi Atyraý (Gýrev) evakogospıtaldary men jaıaý ásker ýchılıshesi, atyraýlyq Keńes Odaǵynyń Batyrlary, Halyq Qaharmany Hıýaz Dospanova, «Dańq» ordeniniń tolyq ıegerleri, soǵys ardagerlerine arnalǵan jádigerler bar. Ár sórede soǵys jyldary áskerlerdiń erlikteri jaıly qujattar qoıylǵan.
1941 jyldyń 1 shildesinen bastap qaladaǵy 16 men 50 jastyń arasyndaǵy er adamdardy jappaı jaýyngerlik qımylǵa úıretý bastalyp, 12 tamyzǵa deıin áskerı daıyndyq kýrsyna 25 668 adam tartylǵan, olardyń arasynda 577 kishi medbıkeler, telegrafıster, radıster jáne sanınstrýktorlar boldy. Soǵystyń alǵashqy eki jylynda Atyraýda 2789 atqysh, 1156 sanıtarlyq drýjına, 127 tank ıstrebıtel, 356 pýlemetshi, 156 medsestra, 40 radıst da-
ıyndaldy. Mýzeı qoryndaǵy Vladımır Ladeıshıkovtyń kitabynda Stalıngrad qalasyn qorǵaý – soǵystyń eń aýyr da sheshýshi kezeńi bolǵany jaıly aıtylady. Stalıngrad qalasyn azat etýge Atyraý kishi komandırler daıyndaıtyn áskerı oqý oryndarynan 13 myń jaýynger oqytyldy. «Jaý jaýyngerleri Atyraýdan 150-160 shaqyrymdaı jerde turǵan. Gıtler Stalıngradty alýmen birge munaıǵa baı ólke Atyraýdy da alýdy josparlady. Osyny sezgen Memlekettik Qorǵanys Komıteti 1942 jyldyń tamyz aıynda qupııa jarlyq shyǵaryp, Atyraý óńirin soǵys jaǵdaıynda dep jarııalady. Sol jyldyń qyrkúıek aıynan bastap Atyraý qalasy tolyqtaı qarańǵylanyp, túnde kóshelerde, úılerdiń terezelerinen jaryq kórsetýge tyıym salyndy. Ekspozısııalyq zalda bir sóre osy shaıqas týraly qujattarǵa toly», – deıdi mýzeı dırektorynyń orynbasary Saıa Ǵazımova.
El basyna kún týǵan surapyl kezeńde soǵysqa qatysyp, eren erligimen erekshelengen Halyq qaharmany Hıýaz Dospanova, 10 Keńes Odaǵynyń batyry men «Dańq» ordeniniń tolyq ıeger-
leriniń ómir ótkelderi, óshpes izderi týraly ár kezeńde jazylǵan zertteý eńbekteri, ádebı shyǵarmalar, estelikter men jádigerler syr shertedi.
Otan úshin ot keshken batyrlardyń esimderin óskeleń urpaq jadynda máńgi qaldyrý maqsatynda jasalǵan zalǵa kelýshiler kóp qyzyǵýshylyq tanytady. Mýzeıde halyq qaharmany Hıýaz Dospanova týraly túsirilgen «Jeńis tarıhy» fılmi mamyr aıy boıy kórsetiledi. Bul da batyrlarǵa degen qurmet, óıtkeni erlik eshqashan umytylmaıdy.
Baqytgúl BABASh,
«Egemen Qazaqstan»
ATYRAÝ
