Qatty qaldyqtardy qaıta óńdeý – zaman talaby

Bul óte durys talap dep sanaı­myz, óıtkeni elimizde tur­mystyq qatty qaldyqtar kó­lemi kún ótken saıyn artyp keledi. Energetıka mı­nıstrliginiń málimetine qara­ǵanda, Qazaqstanda jyl sa­ıyn 5 mıllıon tonnadan astam tur­mystyq qaldyq paıda bolyp, onyń 9 paıyzy ǵana qaıta óńdeledi eken. Bul elimizdegi turmystyq qatty qaldyqtardyń qorshaǵan ortaǵa keri áserin tıgizip, ekologııalyq ahýalǵa aıtarlyqtaı nuqsan keltirip jatqanyn kórsetedi.

Árıne keıbir bıznes qurylymdary turmystyq qatty qaldyqtardy qaıta óńdep, ıgilikke jaratý jobalaryn júzege asyrýda. Osy baǵyttaǵy shetel tájirıbesin zer­delep, ozyq tehnologııa úlgi­lerin engizgen kásipkerler de bar. Alaıda az bolǵan soń olar­dyń áleýeti shekteýli, son­dyqtan turmystyq qatty qaldyqtar kóleminiń shekten tys ulǵaıýy alańdatarlyq ahýal. Bul jóninde «Egemen Qa­zaqstan» gazeti birqatar materıaldar legin jarııalady.

Jahanǵa zer salsaq, AQSh, Eýropa jáne Ońtústik-Shyǵys Azııanyń damyǵan elderinde qoqysty jaǵý arqyly energııa qýatyn alady. Buǵan ha­­­lyqtyń tyǵyzdyǵy men qýatty logıstıka da múmkindik beredi. Máselen, Shvesııada turmystyq qaldyqtardyń 99 paıyzy kádege jaratylady eken. Sondyqtan Elbasy tapsyrmasyna sáıkes, Qazaqstanda da turmystyq qaldyqtarǵa beıjaı qaramaı, ony el ekonomıkasyna paıdalaný jaǵyn oılastyrǵan abzal.

Qoqysty shyǵarý mindeti jeke uıymdarǵa berilgenimen, olar qyzmet qunynyń tómen­digine baılanysty ony qaıta óńdeý men ýtılızasııalaý oryndaryna jetkize bermeıdi. Bul óz kezeginde ruqsat etilmegen qoqys úıindileriniń paıda bolýyna alyp kelýde. Elimizde qoqysty jekelep jınaý, su­ryp­taý men qaıta óńdeý ınf­raqurylymy damymaı otyr.

Joǵaryda atalǵan jaıttardy eske­re otyryp, Premer-Mı­nıstr B.Saǵyntaevqa tómen­degi­deı depýtattyq saýal jol­dadyq.

Birinshiden, eldi mekenderdiń sanıtarlyq jaǵdaıy men aı­nalasyndaǵy qoqys úıin­dilerine memlekettik organdar erekshe kóńil aýdarýy, tıimdi sharalar qabyldaýy tıis. Ekinshiden, turmystyq qaldyqtar ornalasqan oryndardy baqylaýǵa alyp, onyń qorshaǵan ortaǵa áserine monıtorıng júrgizgen jón. Úshin­shiden, turmystyq qatty qaldyqtardy qaıta óńdeý jáne kádege jaratýmen aınalysatyn kásipkerlik qyzmetti damytýǵa qoldaý kórsetý kerek. Tórtinshiden, halyqtyń ekologııalyq saýatyn jetildirý sharalaryn belsendi júrgizý joldaryn qarastyrǵan abzal.

Osy oraıda Úkimet Ener­getıka mınıstrligimen birlese otyryp, keshendi sharalardy belsendi túrde iske asyrýy, qajet bolǵan jaǵdaıda arnaıy baǵdarlama máselesi qaralyp, tıisti zańnamalyq aktilerge ózgerister men tolyqtyrýlar engizý jóninde usynys jasaýy kerek dep oılaımyz.

Dúısenǵazy MÝSIN,

Senat depýtaty