KERBULAQTYŃ KÚLShESI-AI
Ejelden-aq, «As atasy – nan» dep halqymyz onyń bir túıirin jerge tastamaı qadirlep, qasterlegen. Tipti, osy taǵamnyń qadir-qasıeti jaıly «Altyn, kúmis – tas eken, arpa-bıdaı – as eken» dep sonaý qıyn-qystaý kezeńderi asharshylyqqa urynǵandar bir túıir dánniń qadirin bilgendigin aıtsaq ta bolar. Naryqtyq qatynas óz bıligin júrgizgen kezde Shaǵan taýynyń etegin jaılaǵan Kerbulaq aýdanynyń jurtshylyǵy astyqty alqaptyń bererin arttyrýǵa jumylýy tegin emes. Munda, sala-sala bolǵan alqaptarda jaıqalǵan dáni badanadaı bıdaıdyń jáne arpa men sulynyń sortty tuqymyn ózge aımaqtardyń dıqandary satyp alyp, berekelerin tasytqanyn kórýge bolady. Alqaptaǵy jaıqalǵan bıdaıdy unǵa aınaldyryp, naýbaıhana ashqandar qatarynyń moldyǵyn osydan izdegen jón. Máselen, astyqty aımaqtaǵy ortalyq naýbaıhana jeke kásipker Muratbek Ahmetjanovtyń basshylyǵymen kúni búginge deıin jumysyn jalǵastyrýda. 1996 jyly jeke menshikke alynyp, sodan beri naýbaıhanada nannyń toǵyz túri pisirilip keledi. Jańa ǵana qalyptan shyqqan taba nan, baton, tandyr, úı nany, qara nan, bıdaı nany, Kerbulaq toqashy, kirpish, jaı nannyń ıisi tanaýdy jaryp, tábetińdi ashady. Naýbaıhana ujymy kún saıyn úsh myńnan asa osyndaı nan túrlerin pisirip, eldi mekenderdegi saýda oryndaryna jóneltedi. Bólke nannyń baǵasy 47 teńge bolsa, ol saýda oryndarynda 50 teńgeden satylady. Nan baǵasynyń mundaı qoljetimdiligi naýbaıhana ujymynyń iskerligi men halyqqa degen janashyr kózqarasynan týyndaǵan. Baǵanyń turaqty bolýyn kásipkerdiń qanaǵatshyldyǵynan izdegen jón. Máselen, ujymdaǵy 50 adamnyń aılyǵyn, peshtiń toqtaýsyz jumys isteýin, nannyń jetkizilýin, janar-jaǵarmaı baǵasynyń ósýin qosyńyz. Jaı ǵana esepke júginsek, ónimniń ózindik quny satylymdaǵy baǵasynan áldeqaıda qymbat bolatynyn kóremiz. – Un baǵasy qymbat. Al, oǵan nannyń dámdi bolýy úshin qosylatyn zattar bar. Osyǵan qaramastan aýdan ákimdiginiń qoldaýymen baǵany turaqty ustaýǵa kúsh salyp kelemiz. Nan – qasıetti taǵam. Sondyqtan da tutynýshy dastarhanynan turaqty tabylýy úshin iskerlik tanytýdamyz, – deıdi naýbaıhananyń ınjener-tehnology M.Ǵabdýllın. Kerbulaq toqashynyń dámi-aı, degen tutynýshy bergen baǵa osynyń aıǵaǵyndaı. Kúmisjan BAIJAN. Almaty oblysy.* * *
QORDAIDAǴY QOŃYR JEL QÝATY
El Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵy qarsańynda qýattylyǵy 1500 kVt. Qordaı jel elektr beketiniń birinshi kezegi iske qosylyp, paıdalanýǵa berildi. Qordaı jel elektr beketi elimizdegi jel qýatynyń alǵashqy jobalarynyń biri jáne jeldi paıdalaný arqyly elektr qýatyn óndiretin birinshi ónerkásiptik nysan bolyp tabylady. Qordaı JES-niń birinshi kezeginiń qurylysyna «Izen-Sý» kompanııasy 370 mln. teńge ınvestısııa saldy. JES qurylysy jobasyn iske asyrýǵa 40 jumysshy tartyldy. Al 500-den astam otbasy men olardyń jeke sharýashylyqtarynyń elektr qýatyna degen qajetin óteıtin bekette nebary 9 adam jumys isteıtin bolady. Prezıdent N.Nazarbaevtyń jańǵyrmaly qýat kózderin damytý týraly saıasaty jáne elimizde qalyptasqan jaǵymdy ınvestısııalyq ahýal oblysqa otandyq jáne sheteldik ınvestorlardy tartýǵa jaǵdaı jasaýda. Sonyń nátıjesinde aldaǵy ýaqytta jańǵyrmaly energııa qýattarynyń 11 jobasy júzege asyrylady. Oblysta ótken jyly qýattylyǵy 1,5 MVt. Merki sý elektr beketi paıdalanýǵa berilgen bolatyn. Aǵymdaǵy jyly qarjylandyrý kózderi arqyly T.Rysqulov aýdanynda qýattylyǵy 2,1 MVt. Qaraqystaq sý elektr beketi jáne qýattylyǵy 9,2 MVt. Shý aýdanyndaǵy Tasótkel sý elektr beketi qurylysynyń jumystary bastaldy. Bul 2 sý elektr beketteri kelesi jyldyń tórtinshi toqsanynda iske qosylady dep josparlanyp otyr. Kósemáli SÁTTIBAIULY. Jambyl oblysy.* * *
JEZQAZǴANNYŃ JULDYZY JOǴARY
Elbasy jaqynda oblysta bolǵan jumys saparynda Jezqazǵan aımaǵyn damytýǵa arnalǵan baǵdarlama qabyldanatyndyǵy týraly málim etken edi. Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha aldaǵy bes jylda Jezqazǵan, Sátbaev qalalaryn jáne Ulytaý aýdanyn áleýmettik-ekonomıkalyq damytýdyń keshendi jospary ázirlenip, Úkimet qaýlysymen bekitildi. Onyń negizgi baǵyttaryn oblys ákimi Serik Ahmetov jergilikti jurt ókilderimen ótken kezdesýde tanystyryp, jan-jaqty baıandap berdi. Bul baǵdarlamany iske asyrý sharalaryna 130 mlrd. teńge bólingen. Ol 8 taraýdan turady. Atap aıtqanda, mıneraldyq-shıkizattyq bazany keńeıtý, ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damýdy jandandyrý, kommýnaldyq sharýashylyq, turǵyn úı qurylysyn óristetý, kólik, áleýmettik ınfraqurylymdy jetildirý, qorshaǵan ortany qorǵaýdy jaqsartý, týrızmdi qalyptastyrý qarastyrylǵan. Soǵan sáıkes máselen, óńir ken kózderine geologııalyq barlaý jumystary júrgiziledi. Qazba baılyqtardyń qosymsha qory anyqtalyp, olardy óndirýdi 60-80 jylǵa deıin uzartýǵa múmkindik týady. Sonymen qatar, tehnogendi mıneraldyq túzilimderdi qaıta óńdeý júrgiziletin bolady. Munyń ózi jyl saıyn 400 tonnadan asa qosymsha katodty mys alýǵa yqpal etedi. Aldaǵy jyly 3,4 mlrd. teńge kóleminde jańa ınvestısııalyq jobalar júzege asyrylady. Sonyń ishinde Jezqazǵan kenishterinen syrtqary ornalasqan jerlerde taý-ken kásiporyndaryn, qus fabrıkasyn salý, jeńil óndiristi keńeıtý qolǵa alynady. Sondaı-aq tamshylata sýǵarý ádisin qoldaný arqyly kókónis óndiretin jylyjaı sharýashylyǵyn qurý, bos jatqan kvars kenishterinde ferroqorytpa óndirisin qalyptastyrý jobalanyp otyr. Turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq salasyndaǵy qordalanyp qalǵan máselelerdi sheshý úshin Jezqazǵan jylý-elektr ortalyǵy jańǵyrtylyp, Sátbaev qalasyndaǵy №1 jylý stansasy tehnıkalyq jaǵynan qaıta jaraqtandyrylady. Jezqazǵanda «Qazaqmys» korporasııasynyń óndiristik qýattarynyń jylý júktemelerin qamtamasyz etý úshin eki shaǵyn qazandyqtyń, Úıtas, Aıdos, Esqula sý qubyrlarynyń qurylysy aıaqtalady. Bulardan bólek Jezqazǵandy aýyz sýmen qamtamasyz etý úshin sý qoımasy salynady. Qala ishindegi sý qubyrlary jelisin jáne tazalaý qurylǵylaryn jańǵyrtý jumystaryn atqarý belgilengen. Budan da basqa jumystar az emes. Máselen, Jezdi kentinde bos qalǵan ǵımarattar, ınjenerlik kommýnıkasııa men kóliktik ınfraqurylym qalpyna keltiriledi. Ulytaý aýdanynda týrızm damytylady. Aımaq keleshegine jarqyn jol ashatyn atalǵan baǵdarlamany jezqazǵandyqtar jyly qabyldap, memlekettik kómek-qoldaýǵa rızashylyqtaryn bildirýde. Aıqyn NESIPBAI. Jezqazǵan.
