Shamamen HIH ǵasyrdyń orta tusynda salynǵan úıdiń bizdiń ýaqytymyzǵa tek irgetasy ǵana jetken bolatyn. Arqalyq qalasyndaǵy «Jasulan» balalar men jasóspirimder ortalyǵynyń dırektory Elena Sventýh hanymnyń bastamasymen 2009 jyldan beri Ahmet týǵan ólkege qatarynan birneshe ret tanymdyq ekspedısııa jasalǵan bolatyn.
– Bul jerde Ahańnyń ákesi Baıtursynnyń kenje inisi Máshenniń shymnan salynǵan qystaýy bolǵan. Sıyr qoralary bertinge deıin saqtalǵan. Ahań osyndaǵy qorjyn úıde týǵan eken. Onyń qabyrǵasy 1974 jylǵa deıin saqtalǵan. Aýyl aqsaqaldary ol kezde «Ahańnyń úıi ǵoı» degendi sybyrlasyp aıtady eken, – deıdi osy tóńirektiń tarıhyn qolmen qoıǵandaı biletin, Ahań áýletiniń shejiresin «Babamyz bekzat danyshpan» degen kishkentaı kitapshaǵa syıdyrǵan Ibragım Aǵytaı aqsaqal.
Rasynda, Ahmet Baıtursynov týǵan bul úıde ótken ǵasyrdyń 50-shi jyldary osy aınaladaǵy sharýashylyqtyń qoıshylary turypty.
– Bizdiń ekspedısııa eń alǵash 2009 jyldyń jazynda keldi. Ol kezde úı irgetasynyń nobaıy ǵana qalǵan eken. Aýyl aqsaqaly, osy úıde 50-shi jyldary turǵan Qadyrjan Bóribaev aqsaqaldy uıyp tyńdadyq. Ol kisi «samannan quıylǵan kesekten órilgen qorjyn úı» dep sýrettegen edi, – deıdi Arqalyq qalasyndaǵy «Jasulan» balalar men jasóspirimder ortalyǵy dırektorynyń orynbasary Igor Rogovoı.
Ahmet Baıtursynov týǵan úı Iýjnyı men Qarasý aýyldarynyń qaq ortasynda ornalasqan. Eki jaǵyna da 3,5 shaqyrym jerde tur. Eki aýyldan Manat Ýálın, Balǵabaı Qalıev, Jetpisbaı Qadyrhanov, Báldik Beketov sııaqty jigitter bilek sybanyp shyǵyp, asar uıymdastyrady da, Qadyrjan aqsaqal syzyp bergen jobamen bir jazda úıdi salyp úlgeredi.
– Úı qaıta turǵyzylǵannan keıin, 2011 jyly jazda bizdiń ekspedısııa taǵy da keldi. Úıdiń ishine kilem, kórpeshe tóselip, aýyl turǵyndary as berdi. Balalar Ahmettiń óleńderin oqydy, men aıtyp jetkize almaıtyn keremet áserli otyrys boldy. Sol joly aýyl aqsaqaldarynyń kózine jas alǵanyn kórgen edim. Sodan keıin Ahmet Baıtursynovtyń 140 jyldyǵy men «Qazaq» gazetiniń 100 jyldyǵynda da osy úıde basqosý ótti, dep jalǵastyrady áserin Igor Ivanovıch.
Biraq ýaqyttyń kóshine saman úı tótep berer emes. Ahań urpaqtary qalpyna keltirgen úıdiń taǵy da tozyǵy jetip tur. Oblys ákimi Arhımed Muhambetov bıyl «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda oblystaǵy kıeli oryndardy jóndep, qalpyna keltirýge demeýshilikten tartylǵan 88,5 mıllıon teńge qarjy jumsalatynyn aıtty. Bıyl Ahmet Baıtursynov týǵan úıge, Baraq batyrdyń kesenesine jáne Qasıetti Nıkolskıı shirkeýine qaıta qalpyna keltirý jumystary júrgiziledi. Ahmet urpaqtarynyń biri Ibragım Aǵytaı aǵa Ahań úıiniń jobasyn mamandarǵa aıtyp otyryp jasatyp ta qoıypty. Úı daıyn bolǵanda oǵan kelýshiler de kóp bolaryna aýyldastardyń senimi mol.Torǵaıdaǵy Aqkól mańyna tabany tıgen kim bolsa da: «Ahań úıine tize búgip shyǵaıyq» dep qalaısha aıtpas eken? Igi habar qazaq dalasyna qýanyshpen tarap jatyr.
Názıra JÁRIMBET,
«Egemen Qazqstan»
QOSTANAI
Sýrette: Ahmet týǵan úı ornynda qalǵan kesek
