Batys Qazaqstan oblysynda respýblıkalyq mańyzy bar avtojoldardyń uzaqtyǵy 1392,6 shaqyrymdy quraıdy. Onyń 76,4%-y ǵana asfalttalǵan. Al oblystyq jáne aýdandyq mańyzy bar 5103,7 km joldyń nebári 23 paıyzy ǵana osy zamanǵy jol deýge laıyq.
Batys Qazaqstan oblystyq jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary basqarmasy bergen málimetke qaraǵanda, óńirdegi respýblıkalyq mańyzy bar joldardyń 118 shaqyrymy, al oblystyq jáne aýdandyq mańyzy bar joldardyń 3674,7 kılometri múldem qanaǵattanǵysyz kúıde.
– Bókeı ordasy men Jánibek aýdandaryna Keńes ókimeti kezinde de asfalt jol bolǵan joq. Oblys ortalyǵynan 500-600 shaqyrym qashyqta jatqan aýdan ortalyqtaryna jol salý máselesi talaı jyldan aıtylyp keledi. Biraq ol máseleni sheshýge oblystyń kúshi jetpeıdi. О́zińiz bilesiz, jol salý shyǵyndary óte qymbat. Onyń ústine, qatqyl tabandy jol qurylysyna qajetti qıyrshyq tas ta, bıtým da bizdiń óńirde joq, túgelimen syrttan tasymaldanady. Munyń bári jol qurylysy shyǵynyn eselep arttyrady, – deıdi Batys Qazaqstan oblystyq jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary basqarmasy Avtomobıl joldaryn paıdalaný bóliminiń basshysy Baýyrjan Esenǵalıev.
Shyny kerek, buryn óńirdegi jol máselesi tipti múshkil bolǵan. Sońǵy tórt jyldan beri Oraldan Tasqala arqyly Reseı Federasııasynyń Saratov qalasy baǵytyna shyǵatyn avtojol «Nurly jol» baǵdarlamasy aıasynda salynyp jatyr. Uzyndyǵy 104 km bolatyn bul halyqaralyq trassa bıyl paıdalanýǵa beriledi. Sondaı-aq Chapaev – Jalpaqtal –Qaztalov baǵytyndaǵy 213 shaqyrymdyq joldy kúrdeli jóndeý de bıyl aıaqtalady. Sóıtip Qaztalov aýdanynyń ortalyǵy men Oral qalasynyń arasy asfalt jolmen jalǵanady. Endi qalyp turǵany – Jánibek jáne Bókeı ordasy aýdandary. Qaztalovtan ári qaraı 300 shaqyrymǵa jýyqtaıtyn bul joldy jóndeýge óńirdiń óz kúshi jetpeıdi. Jylyna 15-20 shaqyrym «jyldamdyqpen» ne bitedi?!
Bir táýiri, óńir basshysy bul máseleni jasyryp-jappaı, Elbasynyń aldynda naqty jaǵdaıdy málim etti. Memleket basshysy Oralda ótkizgen Batys Qazaqstan oblysynyń áleýmettik-ekonomıkalyq damý máseleleri jónindegi keńeste Bókeı ordasy men Jánibekke deıin 300 shaqyrym jolda asfalt múldem joqtyǵyn, eger bul másele sheshilse, jergilikti halyqqa úlken qoldaý bolatynyn Altaı Kólginov ashyq aıtty.
– Bókeıordaǵa biz ony salýymyz kerek. Men Úkimetke tapsyrma berdim, qarajat shyǵaryp, eki jolaqty, jaqsy jol salynýy kerek. Biz Bókeı ordasyna týrısterdi aparǵymyz keledi. Jol bolmasa qalaı aparamyz? Sondyqtan osy máseleni qolǵa alyp, birge sheshemiz, – dedi Elbasy.
Shyny kerek, Memleket basshysynyń bul sózin Batys Qazaqstan oblysy turǵyndary erekshe qýanyshpen qarsy aldy. Tipti áleýmettik jelilerde, whatsapp torabynda bólisip, bir-birinen súıinshi suraǵandar kóp boldy.
– О́tken ǵasyrlarda Oraldan Ordaǵa baratyn jolaýshylar at kólikpen aıǵa jýyq ýaqyt júripti. Qazir astynda jelmen jarysqan avtokólik bolsa da Bókeı ordasy men Jánibek aýdany turǵyndary kóktem men kúzde, aýa raıynyń qolaısyz kezinde eki araǵa 10-12 saǵat júredi. Tipti jolda qonyp, ertesine kelip jatamyz. «Jol azaby – kór azaby» degen maqaldy shyǵarǵan meniń jerlesterim shyǵar, – deıdi túbi bókeıordalyq, búginde Oral qalasynda turatyn ólketanýshy Aıbolat Qurymbaev.
HIH ǵasyrdyń ǵajaıyp eskertkishi, Qazaqstannyń jalpyulttyq 100 kıeli nysany qataryna kirgen Bókeı ordasy tarıhı-mýzeı kesheni men kúıshi-kompozıtor Dáýletkereı Shyǵaıulynyń kesenesi ornalasqan óńirge asfalt jol kelse, tarıhı mekendi tamashalap kelýshiler de kóbeıip, jergilikti týrızmniń de tynysy ashylar edi dep sanaıdy Bókeı ordasy tarıhı mýzeı-keshenniń dırektory Ǵaısa Maqymov.
Bizdiń ǵasyr qarym-qatynastyń ǵasyry ǵoı. HHI ǵasyrdyń adamyna búginde bir qaladan tańǵy asyn iship, bir qaladan tústenip, taǵy bir shaharǵa qonyp júre berý tańsyq emes. Al týǵan aýylynan oblys ortalyǵyna jetý úshin bir kún ýaqytyn ysyrap qylý adam tózgisiz jaǵdaı ǵoı. Jol máselesin sheshý úshin túrli ıdeıany ortaǵa tastap, usynys aıtyp júrgender kóp. Bókeı ordasy aýdanynyń biraz aýmaǵy «Kapýstın Iаr» synaq polıgonyna qaraıdy ǵoı. «Telegeı» qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy Nurlan Sádir «polıgonǵa berilgen jer úshin Reseıden alynatyn ótemaqyny túgelimen jol salýǵa jumsaý kerek» degen oıyn jarııalap júr. Tipti «Uly Otan soǵysy kezinde Jánibek pen Bókeı ordasy aýdandary Volgograd maıdanynyń jaqyn tyly bolǵan, jaý ushaqtary Saıhyndy, Jánibekti birneshe márte bombalaǵan, bul jerde qanshama adam qaza tapqan. Sondyqtan bul eki aýylǵa «Qaharman kent» mártebesin berip, Germanııadan ótemaqy talap eteıik, sol ótemaqyǵa jol salaıyq» deýshiler de bar. Munyń bári, árıne, jol azabyn ábden tartqan bókeılikterdiń tyǵyryqtan shyǵar jol izdeýi ǵoı.
Sonymen Bókeı ordasyna jol salyna ma? «Egemen Qazaqstan» gazetiniń oraldyq oqyrmandary da bizden muny jıi suraıdy.
Aıta keteıik, Memleket basshysynyń tapsyrmasynan keıin kidirmeı óńir basshysy Altaı Kólginov jaýapty mamandarymen birge Astanaǵa arnaıy baryp, Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary Asqar Mamınniń qabyldaýynda boldy. Máselege jan bitti, is qozǵaldy deýge bolady. Odan keıin Oralǵa Investısııalar jáne damý mınıstrligi Avtomobıl joldary komıteti tóraǵasynyń orynbasary Saıranbek Barmaqov pen «Qazavtojol» AQ tóraǵasynyń orynbasary Berik Jeldikbaev arnaıy keldi. Astanalyq mamandar mán-jaıdy kózimen kórip, jol jaǵdaıymen tanysý úshin oblystyń Jánibek, Bókeı ordasy aýdandaryna sapar shekti. Buıyrsa, kóp keshikpeı naqty jumys jospary da jarııalanyp qalar. Eki aýdanda turatyn 35 myńdaı turǵynnyń talaı jyldan beri sheshilmeı kele jatqan máselesine qozǵaý salǵan Elbasy Nursultan Nazarbaevqa halyqtyń alǵysy sheksiz. Endi naqty jumys qolǵa alynyp, jol qurylysy bastalyp ketse bolǵany. Batysqazaqstandyqtardyń kútkeni osy.
Qazbek QUTTYMURATULY,
«Egemen Qazaqstan»
