Sonyń qatarynda buryn Aqmola atanǵan qala týraly elimizde aıtarlyqtaı talas sózder tym kóp. Tipti Astana qalasynyń mańyndaǵy buryn «26-núkte» nemese «Aljır» atalǵan eldi mekenniń aty «Aqmol» dep aýystyrylyp, jergilikti ákimdiktiń qýattaǵan sheshimi de shyqqan. Bálkim, Aqmola ataýynyń túbiri – aq, sút, aıran sııaqty maldan alynatyn aǵarǵan ónimderi mol bolǵandyqtan shyqqan dep oılaǵan shyǵar. Bulaı jasaǵan azamattardy sógýdiń reti de joq sııaqty, týǵan ólkesiniń ataýyn tartysqa salǵan jandarǵa toqtaý qoıǵysy kelgen bolar?!
Osy oraıda, men de ózim biletin derekti kópshilikpen bóliskim keledi. Memleket jáne qoǵam qaıratkeri Ilııas Omarov (1912-1970jj) týraly 2002 jyly jaryqqa shyqqan «Ilıas Omarov. Jızn ı fılosofııa» degen kitap avtorlary Muhammed Halel jáne Janar Súleımenovter ataqty qoǵam qaıratkeriniń besinshi atasy Aqmolla atty bı bolǵan dep jazady. Bıdiń ákesi belgili Qarabalýan degen batyr aýylyna tosynnan kelgen Aqmolla esimdi tatar moldasynyń jańa týǵan balasynyń atyn Aqmalat dep qoıǵanyn aıtady. Keıinnen batyrdyń aýylyna Abylaı han kelip, hannyń jas balaǵa bergen esimdi jaratpaǵanyn eskerip, atyn Aqmolla dep ózgertedi. Sóıtip balanyń esimi álgi moldanyń esimimen atalyp ketken.
Keıin jasóspirim Aqmolla Abylaı hannyń uly Ýálı sultannyń tuńǵyshynyń janynda júrip, bı ataǵyn alyp, jasy qyryqqa taqaǵanda sultanmen birge Kókshetaýdaǵy negizgi han ordasyna bara jatqan jolda kenetten qaıtys bolyp, súıegi osy kúngi Astana, buryn Aqmola atanǵan qala mańyndaǵy tóbe basyna qoıylady. Ol kezde el arasynda ózderi tanymaıtyn jerge belgili azamattyń súıegi qoıylsa, jer aty soǵan sáıkes aýyzsha ózgeretinin eskersek, Aqmola ataýynyń syry osyda jatqan bolýy ábden múmkin.
Alda kele jatqan eńseli elordamyzdyń 20 jyldyq mereıtoıyna oraı, Aqmola ataýynyń shyǵý tarıhy týraly ózim oqyǵan tyń derekti elimizdiń bas basylymy arqyly jarııalaýdy jón kórdim. Bul derek Astana qalasynyń burynǵy ataýynyń tarıhı mánin ashyp, jańa izge salady dep oılaımyn.
Janbolat ÁShERBEKOV,
92 jastaǵy ardager, otstavkadaǵy polkovnık
