Qýatty Qazaqstannyń qaryshty qadamdary

Keshe Memleket basshysy Nur­sultan Nazarbaev Qazaqstan Res­pýb­lıkasy Prezıdentiniń sapa sa­la­syndaǵy «Altyn sapa», bız­nes­tiń áleýmettik jaýapkershiligi sa­la­syndaǵy «Paryz» baıqaýlary boıynsha syılyqtarynyń jáne Qazaqstan Respýblıkasy Prezı­dentiniń arnaıy syılyǵynyń laýreattaryn marapattaýǵa ar­nal­ǵan saltanatty rásimge qa­tys­ty. Marapattaý rásimi ba­ry­synda Qazaqstandaǵy ındýstrııa­lyq nysandardyń tusaýkeseri jáne olardy iske qosýǵa arnalǵan jal­pyulttyq telekópir bolyp ótti. Astanadaǵy «Velotrek-Sa­ryarqa» sporttyq kesheninde Premer-Mınıstr K.Másimovtiń jáne Úkimet músheleriniń qatysýymen ótken saltanatty rásimge 6 myńǵa tarta adam qatysty. El Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵy qarsańynda elimizdiń barlyq óńirle­rin­de ekonomıkalyq órleý úrdisi beleń alyp, memleketimizdiń tarıhyndaǵy erek­she aıtýly kúnge tolaıym tartýlar jasalýda. Osy oraıda elimizde júzege asyrylyp jatqan ındýstrııalyq-ınno­vasııalyq damý baǵdarlamasy aıasynda iri jobalar iske qosylyp, myńdaǵan jańa jumys oryndary ashylýda. El­ba­sy Nursultan Nazarbaev «Velotrek-Saryarqa» sporttyq kesheninde ótken onlaın rejimindegi elimizdiń údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasy aıasynda júzege asyry­lyp jatqan óńirlik jobalardyń jumys barysymen tanysyp, Táýelsizdik merekesi qarsańynda paıdalanýǵa beriletin iri jobalardyń tusaýyn kesti. Jalpyulttyq telekópirdiń bet­asha­ry Qostanaı oblysynan bastaldy. Onlaın rejiminde ótip jatqan tele­kó­pir barysynda úlken monıtordan merekelik rýhpen jigerlengen qostanaılyq­tar Elbasyna dý qol shapalaqtap qur­met kórsetti. Qostanaı oblysynyń áki­mi sóz alyp, údemeli ındýstrııalyq-ın­novasııalyq damý baǵdarlamasy sheń­be­rinde óńirde atqarylǵan ıgi isterdi tilge tıek etti. Sizdiń tikeleı tap­syr­ma­ńyz boıynsha ÚIIDB aıasynda Qos­ta­naı oblysynda aǵymdaǵy jyly jalpy quny 24,6 mıllıard teńge bolatyn 28 joba iske qosyldy. Qazir biz sondaı bir iri jobanyń tusaýkeseriniń kýási bol­ǵaly turmyz, dedi Sergeı Kýlagın. Bul – Sokolov-Sarybaı ken óndi­ris­tik birlestiginiń jańa №17-shi tehnolo­gııalyq seksııasy. Jobanyń jalpy qu­ny 7,3 mıllıard teńge. Bul jobanyń iske qosylýy nátıjesinde quramynda 66 paıyz temiri bar temir keni konsen­tra­tyn shyǵarý 1,7 mıllıon tonnaǵa arta­dy. Osynyń arqasynda bastapqy temir keni konsentratyn shyǵarý kólemi jy­lyna 18 mıllıon tonnaǵa ulǵaımaq. Sóıtip, «SSKО́B» AQ Reseı men Qy­taıǵa jiberiletin eksporttyq ónim kó­leminiń aınalymyn arttyrady. Qosta­naı oblysynyń ákimi jańa óndiris ny­sanyn iske qosý úshin Memleket basshysynan ruqsat surady. Telekópir arqyly Elbasy qosta­naı­lyqtardy eńbek jeńisimen shyn júrek­ten quttyqtady. Sokolov-Sarybaı ón­di­ristik birlestigi elimizdegi eń qýatty ken óndirýshi kompanııa bolyp taby­la­dy. Men bul eńbek ujymyn jaqsy bilemin. Sizderdiń búgin iske qosqaly otyrǵan óndiristerińiz elimiz úshin óte qajet edi. Bul jańa ónim, bul qosymsha úlken tabys ákeletin ónimder. Sizderdi osy tabystaryńyzben jáne el Táýel­siz­diginiń 20 jyldyq torqaly toıymen quttyqtaımyn. Eńbekte tabys, zor densaýlyq tileımin. Kásiporyndy iske qosýǵa ruqsat, dedi Elbasy óz sózinde. Odan keıin telekópir arqyly Mań­ǵystaý oblysynyń ákimi Qyrymbek Kó­sherbaev sóz aldy. Búgingi tańda ózi­ńiz ashqan «Aqtaý teńiz porty» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵy keń qanat jaıýda. Arnaıy aımaqta jalpy quny 400 mıllıon dollar bolatyn Qytaıdyń «SAN BAO» kompanııasymen birge 11 ká­sip­orynnan turatyn «ónerkásip parkin» jasaý jobasyn iske asyra bastadyq, dedi ol óz sózinde. Búgin elimizdiń tuń­ǵysh kompıýterlik planshet zaýytyn iske qosqaly turmyz. Otandyq ónimniń sa­pasy óte joǵary ári oǵan qazaqsha baǵ­darlama engizilgen. Baǵasy da qol­je­timdi. Kompıýterlik quraldyń alǵash­qy tobyn orta mektepterge jiberýdi josparlap otyrmyz. Elimiz táýelsizdik alǵan jyldar úrdisinde Memleket tarapynan Mań­ǵys­taý oblysyna únemi kóńil bólinip ke­ledi. О́zderińiz bilesizder Aqtaý qala­synyń mańynda jańa erkin ekono­mı­kalyq aımaq paıda boldy, dedi Elbasy telekópir arqyly mańǵystaýlyqtarǵa arnaǵan sózinde. Erkin aımaqta birqatar kásiporyndar ashylyp, ınvestısııa tar­týǵa múmkindik týdy. Indýstrııalan­dy­rý degenimiz tek qana óndiris mekemeleri emes, zaýyt, fabrıkalar ǵana emes, bul oraıdaǵy basty maqsat – halyqqa jumys berý, turǵyndardyń áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartý bolyp tabylady. Sondyqtan aldaǵy ýaqytta da biz osy alǵan baǵyttan taımaımyz. Odan ári Mem­leket basshysy Mańǵystaý óńirin­de atqarylyp jatqan ındýstrııalan­dy­rý jumysyna joǵary baǵa bere kelip, Aqtaý porty arqyly jáne salynyp jatqan basqa da aılaqtar arqyly biz ózimizdiń jalǵyz teńizimiz – Kaspıı teńizi arqyly shetelge shyǵatyn joly­myz­dy keńeıtýdemiz. Bul jaǵynan da aldaǵy ýaqytta órkendeý úrdisi úlken boldy dep esepteımin, dep atap kórsetti. Odan ári Memleket basshysy mańǵystaýlyqtardy elimizdiń aıtýly merekesimen jáne aldaǵy jańa jylmen quttyqtap, zaýyttyń iske qosylýyna sáttilik tiledi. Onlaın júıesi arqyly jobalardy iske qosý saltanatynyń kezegi Aqtóbe ob­lysyna kelip jetti. Telekópirge Muǵaljar aýdany aýmaǵynda jumys istep jatqan «Qazaqoıl Aqtóbe» JShS-nyń jańadan ashylǵaly otyrǵan gaz óń­deý zaýyty qosyldy. Zaýyt ǵıma­ra­tyna jınalǵan jumysshylar qaramy qo­maq­ty. Olardyń qoldaryna ustaǵan úndeý­ler men urandar, transparanttar men jalaýshalar qýanyshty sáttiń sal­ta­na­tyn arttyra túskendeı. Jınalǵan­dar­dyń júzderinen qýanysh lebi esedi. Onyń da reti bar. El Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵy men Reseıdiń «Lýkoıl» kom­panııasynyń elimizde jumys istegenine 20 jyl tolýymen tuspa-tus kelip otyr eken. О́ńir 20 jylda ekonomıkasy ár­ta­raptandyrylǵan, álemdik standart­tar­ǵa saı ónimder óndiretin ındýstrııaly aı­maqqa aınaldy. Munda ınnovasııalyq tehnologııalardy engizý úderisi jedeldetilýde. Táýelsizdik alǵan jyldary óndiris kólemi 578 ese ósip, óndirilgen ónim kólemi 1 trıllıon teńgege jetti. Bıyl oblysta jalpy óńirlik ónim kó­lemi 1 trıllıon 300 mıllıard teńge bo­lady dep kútilýde. Indýstrııalan­dy­rý baǵdarlamasy qolǵa alynǵan eki jyl­da jalpy quny 184 mıllıard teńge bolatyn 51 joba iske qosylyp, 5 myń jańa jumys orny ashyldy. Oblysta ekologııalyq jaǵdaıdy jaqsartýǵa ba­ǵyt­talǵan jańa jobalar da júzege asy­ry­lýda. Telekópirde sóz alǵan oblys ákimi Arhımed Muhambetov osy sátte tusaýy kesiletin jańa joba – «Qazaqoıl Aqtóbe» JShS-nyń gaz óńdeý zaýyty jaıynda Elbasyna qysqasha málimdedi. Asa qadirli Elbasy, Sizdi jáne barsha qazaqstandyqtardy el Táýelsizdi­gi­niń 20 jyldyǵymen quttyqtaımyn, deı kelip oblys basshysy Arhımed Mu­ham­betov osy jyldarda Aqtóbe obly­sy Qazaqstannyń ekonomıkalyq karta­sy­nan turaqty oryn alǵanyn, jańa ın­dýstrııalyq saıasat nátıjesinde búgin­ge jáne bolashaqqa qyzmet etetin jańa óndirister iske qosylǵanyn, barlyq kásiporyndarda eńbek ónimdiligin jáne qaıta óńdeý prosesin arttyratyn ın­no­vasııalyq tehnologııalar kóptep engizilip jatqanyn jetkizdi. Qazir paıdalanýǵa berilip otyrǵan «Qazaqoıl Aqtóbe» JShS-nyń gaz óńdeý zaýyty óńirdiń ekologııalyq ahýalyn jaqsartatyn óte mańyzdy joba. Zaýyt­tyń qýattylyǵy jylyna 420,0 mıllıon tekshe metr munaıǵa ilespe gazdy óńdeýge múmkindik beredi. Jobanyń quny 41,7 mıllıard teńge turady. Zaýyt qurylysynda 1,5 myńnan astam adam eńbek etti. Bul zaýyttyń iske qosylýy oblys turǵyndary men kásip­oryn­dar­dyń kógildir otynǵa degen suranysyn qanaǵattandyrýǵa, sondaı-aq, jańa óń­deýshi kásiporyndardy damytýǵa jáne óńirdegi ekologııalyq ahýaldy saýyq­ty­rýǵa múmkindik beredi. Zaýyt quramyna kiretin gaz óndeý kesheninde 420 mıllıon tekshe metr gaz óńdelip qana qoı­maıdy, buǵan qosymsha 300 mıllıon tekshe metr qurǵaq gaz, 45 mıllıon tekshe metr suıytylǵan gaz, 6 myń tonna gazdyq benzın jáne 10 myń tonna túıirshikti kúkirt óndiriledi. «Qazaqoıl Aqtóbe» JShS bas dı­rek­tory Andreı Reshetnev arnaýly tetikti basyp zaýytty iske qosty. Zaýyt­qa qoıylǵan úlken teleekrannan gaz­dyń kompressorlarǵa túskeni aıqyn kó­rinýde. Gaz óńdeý prosesin tamasha­la­ǵan jınalǵandar dý qol shapalaqtap, jańa óndiristiń ashylý qýanyshyna bólendi. Bizdiń elimizde Aqtóbe oblysy mu­naı-gaz óndiretin mańyzdy óńirlerdiń birinen sanalady. Myna gaz óńdeý zaýyty ásirese elimizge asa qajet. Son­dyqtan jyldan-jylǵa gaz óndirýdi ór­kendetip kele jatqan Aqtóbe oblysy­nyń eńbekkerlerine rızashylyǵymdy aı­tamyn, dedi Elbasy telekópir arqy­ly aqtóbelikterge arnaǵan sózinde. Memleket basshysynyń ruqsatymen zaýyt iske qosyldy. Qurmetti Nursultan Ábishuly, Táý­el­s­izdik jyldarynda Jambyl obly­syn­da ónerkásiptiń myqty irgetasy qalandy. 2015 jylǵa deıin shıkizattyq emes eksport kólemin 36 paıyzǵa, eńbek ónimdiligin 1,4 ese arttyrýǵa qol jetkizemiz, dedi óńir basshysy Qanat Bozym­baev telekópir arqyly aıtqan sózinde. Búgin biz jańa óndiris ornyn – medı­sı­nalyq buıymdar óndiretin zaýytty iske qosamyz. Bul zaýytta medısına sala­sy­na arnalǵan arnaıy kıimder jáne biregeı ish kıimder shyǵarylatyn bola­dy. Mundaı zaýyt TMD memleketteri ishinde eń alǵash bizdiń oblysta iske qosylǵandyqtan, bizdiń kórshi elder rynoktaryna erkin kirip, turaqty oryn alýymyzǵa tolyq múmkindigimiz bar. Qurmetti Elbasy, jańa kásiporynnyń jumysyn bastaýǵa ruqsat etińiz. Qazirgi tańda Qazaqstan medı­sı­na­lyq quraldarmen jáne dári-dármek­ter­men ózin-ózi 10 paıyz ǵana qamtamasyz etedi. Bizdiń alǵa qoıyp otyrǵan mindetimiz osy kórsetkishti 40-50 paıyz­ǵa deıin jetkizý. Ol úshin qazir elimizde kóp jumystar atqarylyp jatyr. Sizder elimiz úshin óte qajet zaýytty iske qo­syp otyrsyzdar. Bul Qazaq­stan Táýel­siz­diginiń 20 jyldyǵyna degen sizder­diń úlken tartýlaryńyz, dedi Elbasy Jambyl oblysynyń jurtshylyǵyna ar­naǵan sózinde. Osydan keıin jınal­ǵan­dardyń qyzý qoldaýymen onlaın rejiminde jańa zaýyt ómirge joldama aldy. Kezek Qaraǵandy oblysyna jetti. Oblys ákimi Serik Ahmetov óńirde atqarylyp jatqan ıgi isterdi aıta kelip, 2015 jylǵa deıin óńirde taǵy da 23 iri kásiporyn iske qosylyp, 4 myń­ǵa jýyq jańa jumys orny ashy­la­ty­n­dy­ǵyn málimdedi. Telekópir ar­qy­ly búgin munda joǵary sapaly katodty mys shyǵaratyn jańa zaýyt iske qo­sylmaq. Bul óndiriske 7 mıllıard teńge ınvestısııa tartylǵan. Jańa zaýyt shyǵa­ra­tyn ónimge elimiz­diń elektr energııasyn taratatyn kom­pa­nııalary jáne máshıne jasaý ón­di­risi óte zárý. Zaýyt jumys isteı bas­ta­ǵanda 145 adam turaqty ju­mys or­ny­men qamtamasyz etiledi. Bul jo­ba­ny «Sary Qazyna» kompanııasy is júzine asyrǵan. Zaýyttyń óndiristik qýaty jylyna 10 myń tonna katodty mys óndirý bolyp tabylady. Zaýyt kelesi jyldan bastap tolyq qýatynda jumys isteı bastaıdy, dedi ol. Elbasy jaqynda Qaraǵandy óńi­rin­de bolǵan jumys sapary barysynda ob­lysta atqarylyp jatqan jumys­tar­men jan-jaqty tanysqanyn aıta kelip, bul óńirde úlken óndiristik damý úrdisi beleń alǵanyn atap kórsetti. Qaraǵan­dylyqtardyń joǵary qarqynmen is júzine asyryp jatqan bastamalary barlyq óńirlerdiń ákimderine, barlyq qazaqstandyqtarǵa úlgi bolýǵa tıis. Elimizdi ındýstrııalandyrý jónindegi bizdiń búgingi bastamamyz – bul dál qa­zirgi kezeńdegi bizdiń ulttyq ıdeıamyz. Qaraǵandyda ekonomıkamyzdyń barlyq salasy qarqyndy damý ústinde, dedi Elbasy. Memleket basshysynyń ruq­satymen Qaraǵandy óńirinde taǵy da bir iri joba iske qosyldy. Telekópir arqyly Astanamen baı­la­nysqa shyqqan Qyzylorda obly­syn­da da iri ındýstrııalyq jobalar iske asyrylýda. О́ńir basshysy Bolatbek Qýandyqovtyń aıtýynsha, táýelsizdik jyldary bul óńirde 5 trıllıon teń­ge­niń ónerkásip ónimderi óndirilgen. Soń­ǵy 10 jylda shaǵyn bıznes sýbek­ti­le­ri 7 esege artyp, 68 myńnan asa adam tu­raqty jumyspen qamtylǵan. Turǵyn­dardyń aqshalaı tabysy 8 ese ósken. Bıylǵy jyly ındýstrııalandyrý baǵ­dar­lamasy aıasynda jalpy quny 57,3 mıllıard teńgeniń 33 jobasy iske qo­sylǵan. Olardyń eń irisi – búgin Memleket basshynyń nazaryna usynylyp otyrǵan Kúkirt qyshqyly zaýyty. Iá, bul joly Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń nazaryna Jańaqorǵan aýdanyndaǵy Kúkirt qyshqyly zaýyty usynyldy. Zaýyttyń jyldyq ónimi 500 myń tonnany quramaq. Qazirgi boljam boıynsha, 98 paıyz kúkirt qysh­qy­lyn, 18 mVt. elektr energııasyn shy­ǵa­rady dep kútilýde. Sońǵy úlgide jasaq­talǵan zaýyttyń buǵan shamasy jetetini kámil. Jobanyń jalpy quny 34497 mıllıon teńgeni quraǵan. Qurylysy tolyq aıaqtalǵan zaýytta 308 adam jumyspen qamtylady. Endi erekshelikteri týraly aıtaıyq. Mundaı zaýyt elimizdiń ońtústik óńi­rin­degi birde-bir aımaqta joq. Al qýat­tylyǵy jaǵynan respýblıkada aldyń­ǵy qatarly zaýyttardyń biri bolyp esep­teledi. Kásiporynnyń sońǵy úl­gidegi qural-jabdyqtarmen qamtylǵa­nyn aıttyq. Sonyń arqasynda kúkirt qyshqylyn óndirý sapasy joǵary­laı­dy. Sonymen qatar jergilikti maman­dardyń kásibı turǵyda shyńdalatyny da aıqyn. Álemniń ozyq tehnologııa­la­ryn toptastyrǵan kásiporyn qorshaǵan ortaǵa zalalyn tıgizbeıdi. Kúkirt qysh­qylyn ekologııaǵa zardabyn tıgizbeı óndirip, aınalany lastamaıtyny dá­lel­denip otyr. Bul Qyzylorda oblysy úshin basty nazardaǵy másele ekeni anyq. Sondaı-aq, atalǵan zaýyt Qazaq­stannyń atom ónerkásibine de aıryqsha úles qospaq. El ekonomıkasynyń ba­sym bóligin qurap otyrǵan sala osy arqyly ekpinin eseleı túsedi degen jospar bar. Qysqasy, zaýyt tek aı­maq­qa ǵana qyzmet etip qoımaı, elimizdiń ıgiligine aınalyp, alys-jaqyn shetelderge óz ónimin usynbaq. Men qyzylordalyqtardy Táýelsiz­digi­mizdiń 20 jyldyǵy ishinde, ásirese keıingi jyldarda jetken zor jetistikterimen shyn júrekten quttyqtaımyn. Qazirgi ýaqytta Qyzylorda halqy, jalpy bul óńir jańasha ósip, órkendep kele jatyr. Jańa óndiris oryndary ashylýda. Oblys turǵyndary jańa ma­man­dyqtardy ıgerip, jańa jumys oryn­dary ashylýda. Osynyń bári eli­mizdiń Táýelsizdiginiń arqasy. Jeńis­terimiz jemisti bolsyn, dedi Elbasy onlaın rejimi arqyly Syr óńiriniń jurtshylyǵyna arnaǵan sózinde. Qalyń jurtshylyqtyń qoldaýymen jańa zaýyttyń tusaýy kesildi. Sizdiń sharýashylyqty ártaraptan­dyrý týraly tapsyrmańyz óńirde oń­taıly sheshimin tabýda, dep bastady te­lekópir arqyly Memleket basshysyna arnaǵan sózin Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi Berdibek Saparbaev. Sonyń biri búgin tusaýy kesilgeli otyrǵan – teri ıleıtin zaýyt. Semeı qalasynda salynǵan bul zaýyt Qazaqstandaǵy teri óńdeıtin eń iri jáne shıkizatpen daıyn ónim ón­di­rýge qajetti tehnologııamen jabdyq­tal­ǵan birden-bir kásiporyn. Kásip­oryn­ǵa ıtalııalyq qondyrǵylar orna­tylǵan. Búgingi tańda Abaı, Borodýlıha, Úrjar aýdandarynda úsh servıstik daıyndaý ortalyǵy iske qosylǵan. Jańa zaýyttyń óndiristik qýaty jy­lyna 450 myń iri qaranyń terisin ılep, 125 mıllıon sharshy metr óńdelgen ónim shyǵarýǵa negizdelgen. Shyǵys Qazaqstan oblysy Qazaq­stannyń iri óndiristik óńirleriniń biri bolyp sanalady. Oblysta atqarylyp jatqan aýqymdy isterdiń barlyǵyn biz jaqsy bilemiz. Kóptegen iri óndiris oshaqtary iske qosylyp, halyqtyń áleýmettik jaǵdaıy jaqsarýda. Munyń bári úlken jaýapkershilikpen atqary­lyp jatqan jumystar. Shyǵys­qazaq­standyqtar buryn mysty, myryshty, qorǵasyndy ıleýshi edi, endi mine, teri ıleıtin boldyńyzdar. Bul da elimizdiń aýyl sharýashylyǵy úshin asa qajet óndiris, dedi Nursultan Nazarbaev telekópir arqyly baılanysqa shyqqan semeılikterge. Semeı qalasyndaǵy jańa zaýyt ǵımaratyna jınalǵan jurtshylyqtyń qyzý qoldaýymen bul nysan da iske qosyldy. Kelesi kezekte telekópir jelisine Batys Qazaqstan oblysy qosyldy. Aqjaıyq óńirinde táýelsizdik jyldary óńdeý sektoryndaǵy óndiris kólemi 12 ese ósti. Aımaqta buǵan deıin ótkir kúıinde qalyp kelgen energııa tap­shy­lyǵy problemasy túbegeıli sheshimin tapty. Sondaı-aq munda mashına jasaý, kólik, keme qurastyrý jáne qurylys materıaldary óndiristeri jan-jaqty damyp keledi. Tutastaı alǵanda, «Zenıt», «QazArmaprom», «Batys Qazaqstan qurylys materıaldary korporasııasy», «Oralagroremmash» sekildi zaýyttar men kásiporyndar oblystyń búgingi ór­ken jaıǵan óndiristik kelbetin tanyta alady. О́ńir basshysy Baqtyqoja Iz­muhambetovtyń aıtýynsha, 2010-2013 jyldarǵa belgilengen ındýstrııa­lan­dyrý is-sharalaryna sáıkes oblysta 29 joba iske asýda. Onyń quny 254,4 mıllıard teńgeni quraıdy. Osy arqyly 1200 adamdy jumyspen qamtýǵa múm­kin­dik týyp otyr. Al bıylǵy 2011 jyly 11 joba paıdalanýǵa berildi. Sonyń ishindegi eń aýqymdysy búgin ómirge joldama alǵan Qarashyǵanaq óńdeý keshenindegi kómirsýtegi shı­kizatyn tereń óńdeý jáne tazalaý jó­nindegi qondyrǵy bolyp tabylady. Bul jobanyń basty maqsaty – búgingi zamanǵy tehnologııalyq jetistikterdiń kómegi arqyly bir jyl ishinde kondensat óndirýdiń eksporttyq áleýetin 7,7 mıllıon tonnadan 10,3 mıllıon ton­na­ǵa deıin kóterý bolmaq. Jańa qon­dyr­ǵy jaǵdaıynda eńbek ónimdiligi bir adamǵa shaqqanda jylyna 387,3 myń AQSh dollaryn quraıdy. Bul saladaǵy ortasha respýblıkalyq kórsetkishten 246 myń AQSh dollaryna joǵary. Jy­lyna 2,6 mıllıon tonna shıki kon­densatty óńdeı alatyn jobanyń quny – 155 mıllıard teńge. Qondyrǵynyń iske qosylýy arqyly 90 jańa jumys orny ashylady dep kútilýde. Elbasy Batys Qazaqstan oblysynda ındýstrııalandyrý baǵdarlamasy boı­yn­sha atqarylyp jatqan jumysqa jan-jaqty toqtala kelip, óńirdiń energe­tıkalyq táýelsizdikke qol jetkizgenine joǵary baǵa berdi. Sizderdiń elektr júıesin ózderińiz salyp, Reseıden keletin elektr qýatyna táýeldilikten qu­tyl­ǵandaryńyz óte qýanyshty jaǵdaı. Jalpy, oblys aýyl sharýashylyǵy jaǵynan da, mal sharýashylyǵy jaǵy­nan da, ásirese ındýstrııalandyrý jáne máshıne jasaý salasynda joǵary jetistikterge jetip otyr, dedi Elbasy óz sózinde. Memleket basshysynyń sátti­lik tileýimen, óńirde taǵy bir iri óndiris oshaǵy iske qosyldy. Táýelsizdiktiń 20 jylynda Almaty oblysynda agrarlyq sektorda óńdeý kásiporyndaryn iske qosý qarqyndy júrgizildi. О́ńir basshysy Ańsar Mu­sa­qanovtyń aıtýynsha, joǵary tehno­lo­gııaly agroónerkásip kesheni quryldy. Atalǵan nysandar Almaty qalasynyń aınalasynda azyq-túlik beldeýin damy­tý baǵdarlamasyn iske asyrýǵa múmkin­dik beredi. Sonyń biri «Baıserke Agro» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi bolyp tabylady. Bul jerde jemshóp bazasynan bastap, daıyn ónimder shy­ǵa­ratyn mal sharýashylyǵy klasteri quryldy. Búgin «Baıserke Agro» kom­panııasynyń 10 túrli ónim shyǵara­tyn et óńdeý kesheni iske qosylmaq. Telekópir baılanysyna Almaty qalasy shyqty. Jaqynda ashylǵan jańa metroda qala ákimi Ahmetjan Esimov bastaǵan almatylyqtar onlaın rejimi arqyly Elbasyna dý qol shapa­laqtap zor qurmet kórsetti. Ákim atap kórsetkendeı, metropolıtenniń birinshi kezegin paıdalanýǵa berý arqyly 7 stansa jumys isteıdi. Metronyń jal­py ótkizý múmkindigi jylyna 1 mıllıon adam. Metropolıtennen basqa qala­da 2011 jyldyń II jartyjyldyǵynda 5 iri joba aıaqtalǵan. Indýstrııalan­dyrý kartasy sheńberinde Almaty qalasynda 2014 jylǵa deıin jalpy quny 258 mıllıard teńge bolatyn 28 joba iske qosylmaq. Telekópir arqyly Memleket bas­shysy barlyq almatylyqtardy ǵasyr jobasy – Almaty metropolıteniniń iske qosylýymen quttyqtady. Men me­tronyń barlyq stansalaryn aralap shyqtym. Bul bizdiń elimizdegi alǵashqy metropolıten. Bul quny óte qymbat turatyn tamasha ári balamasyz nysan. Biz aldaǵy ýaqytta metropolıten qurylysyn jalǵastyratyn bolamyz. О́ıtkeni ol Almaty úshin óte qajet ekologııalyq kólik qatynasy bolyp tabylady, dedi Elbasy óz sózinde. Telekópirge qosylǵan Pavlodar ob­lysynyń ákimi Baqytjan Saǵyn­taevtyń aıtýynsha, 2016 jylǵa deıin óńirde ındýstrııalandyrý sheńberinde 169 joba iske asady. Bul oblysqa 1 trıllıon 203 mıllıard teńge ınvestısııa ákeledi. 13 800 jumys orny ashy­lady. Elbasynyń Jarlyǵymen Pavlodar óńirinde arnaıy ekonomıkalyq aımaq qurylǵany belgili. Bul aımaqta ashylatyn jańa kásiporyndar elektr energııasyn tutyný kólemine sura­nys­ty kóbeıtetin bolady. osyǵan baıla­nysty búgin bul óńirde elektr qýatyn óndiretin jańa nysan iske qosylǵaly otyr. Ol – «Pavlodarenergo» kásip­ornynda ozyq tehnologııamen jab­dyq­talǵan qýattylyǵy 505 mVt. jańa týrbına men qazandyq agre­gaty bolyp tabylady. Qazaqstannyń ekonomıkalyq da­mýy­na Pavlodar óńiriniń qosqan úlesi erekshe zor. Elimizde óndiretin barlyq elektr energııasynyń 40 paıyzdan as­tamy jalǵyz Pavlodar oblysynda óndiriledi. Elimiz boıynsha kómir óndirýdiń negizgi kólemi de osy óńirge tıesili. Sondyqtan búgin sizderdiń elektr óndirý júıesine qosyp otyrǵan 505 mVt.-tyq týrbınalaryńyz Qazaq­stan ekonomıkasy úshin óte qajetti úlken úles bolyp tabylady, dedi Memleket basshysy pavlodarlyqtarǵa arna­ǵan sózinde. Onlaın rejimi arqyly telekópirge jınalǵan pavlodarlyqtar­dyń qyzý qoldaýymen jańa týrbına tetigi iske qosyldy. Kelesi kezekte onlaın rejimi arqy­ly Atyraý oblysy bas qalamen baı­la­nysqa shyqty. El tarıhyndaǵy ataýly meıramdy oblys respýblıkalyq iri-iri baǵdarlamalardy mezgilinen buryn aıaq­tap, halyqtyń shynaıy ómirinen kóri­nis tapqan úlken kórsetkishtermen qar­sy alýda. Búgin Sizdiń qatysýyńyzben óńirdi ındýstrııalandyrý sheńberinde júzege asatyn jańa ónerkásip nysany – sý arnasy kommýnaldyq sharýashy­lyǵy úshin, sondaı-aq munaı-gaz salasynda kómirsýtekti óndirý, daıarlaý, tasymaldaý, qaıta daıyndaý úshin asa qajetti Hımııalyq reagentter zaýy­tyn iske qosamyz. Buryn osynyń bárin shetelden satyp alsaq, endi ózimizde óndirýdi qolǵa alyp otyrmyz. О́nim álemdik talaptarǵa saı, keıbir komponentteri odan da joǵary. Aldaǵy eki jylda osyndaı jańa 30 ınnovasııalyq joba ashylatyn bolady. Qadirmendi Nursultan Ábishuly, zaýytty iske qosýǵa ruqsat etińiz, dedi Atyraý oblysynyń ákimi Bergeı Rysqalıev. Atyraý – munaıly óńir. Atyraýda basqa óndiris salalaryn órkendetý týraly tapsyrma bergen bolatynmyn. Soǵan baılanysty bul óńirde munaı óńdeý salasy, basqa da óndirister, jańa mamandyq ıelerin daıyndaý máseleleri órkendep ósip keledi. Búgin iske qosylǵaly otyrǵan Hımııalyq reagentter zaýyty atyraýlyqtardyń el Táýel­sizdiginiń 20 jyldyq merekesine ar­naǵan úlken syılyǵy. Zaýytty qosy­ńyzdar, iske sát, dedi Elbasy. Onlaın rejimi arqyly monıtorǵa Soltústik Qazaqstan oblysy qosyl­dy. О́ńir basshysy Serik Bilálovtiń aı­týyn­sha, táýelsizdik jyldarynda óńir ekono­mıkasy túbegeıli qaıta qu­ryldy. Sonyń aıqyn dálelindeı ÚIIDB sheńberinde oblysta taǵy bir iri nysan iske qosylǵaly tur. Ol – «Egin» JShS-nyń dıirmen-makaron kesheni. Bul keshende jylyna 4 myń tonna ónim shyǵarylatyn bolady. Negizinen osy ónimderdi shyǵarý arqyly óńir astyq ónimderin eksporttaý áleýetin arttyrady. Bıyl soltústikqazaqstandyqtar as­tyq óndirýde rekordtyq kórsetkishke qol jetkizdi. Oblys dıqandary elimiz­diń qut qambasyna 8,8 mıllıon tonna astyq quıdy. О́ńirde ónerkásip óndirisi de qýatty damýda. Qurylys ındýs­trııasy órkendep, joǵary tehnologııalar men joǵary kásibı bilikti kadrlar ósip shyǵýda. Elimizdiń agrarlyq sek­toryna aýylsharýashylyq ónimderin odan ári tereńdete óńdeý mindeti qoı­yl­ǵan bolatyn-dy. Bul mindet Sol­tústik Qazaqstan oblysyna da qatysty. Mine, búgin sonyń nátıjesi retinde taǵy bir nysandy iske qosamyz, dedi Nursultan Nazarbaev qyzyljarlyq­tarǵa arnaǵan sózinde. Telekópir arqyly baılanysqa Oń­tús­tik Qazaqstan oblysy shyqty. О́ńir basshysy Asqar Myrzahmetovtyń málimdeýinshe, ındýstrııalandyrý kar­ta­sy aıasynda óńirde bıyl 2000-ǵa jýyq jańa jumys orny ashylýyna negiz qalaǵan 28 ınvestısııalyq joba iske qosylǵan. Búgin Memleket basshy­sy­nyń qatysýymen onlaın rejiminde «Ońtústik» arnaıy ekonomıkalyq aı­maǵyndaǵy «Shymkent-Kashemır» daı­yn toqyma ónimderin shyǵaratyn kásiporynnyń tusaýy kesilmek. Jańa kásiporyn sharýa qojalyqtarynda týyn­daǵan kúrdeli máseleniń biri – maldyń júnin óńdeýdi tolyǵymen sheshedi. Daıyn ónim – jip shyǵarý óndirisi de iske qosylady. Men Ońtústik Qazaqstan oblysynda atqarylyp jatqan aýqymdy jumys­tarǵa ábden qanyqpyn. Sizderdiń búgin iske qosqaly otyrǵan zaýyttaryńyz óte mańyzdy nysan. Kashemır degenimiz, ol júnniń túbiti bolyp sanalady. Elimiz úshin óte qajet ónim. Sonymen birge sizder, ońtústikte mata toqý máselesin qolǵa alyp jatyrsyzdar. Bul óte quptarlyq bastama. Osy shara­lardy odan ári óristete berýlerińiz kerek, dedi Elbasy. Memleket basshysy telekópir arqyly osy jańa óndiris ornynda jumys isteıtin adamdardy quttyqtap, jańa kásiporynnyń tu­saýyn kesti. Telekópir arqyly baılanysqa shyq­qan Aqmola oblysynda ÚIID baǵ­darlamasy aıasynda jalpy quny 647 mıl­lıard teńge bolatyn 43 joba qolǵa alynǵan. Oblys ákimi Sergeı Dıachen­konyń aıtýynsha, iske qosylǵan óndiris oryndarynyń bári daıyn ónim berýde. Búgin telekópir aıasynda Aqmola ob­lysynda dándi daqyldar egistiginiń ónimdiligin arttyratyn tyńaıtqysh shyǵaratyn zaýyt iske qosylmaq. Ol – «Astana-Nan Kemıkals» JShS-nyń 15 mıllıon lıtr pestısıd jáne gerbısıd shyǵaratyn zaýyty. Bul ke­shen­niń óndiristik qýaty búkil res­pýblıkamyzdyń suranysyn qanaǵattan­dyrady jáne 20 paıyz ónim Ortalyq Azııa men Reseıge eksporttalady. Elbasy telekópirge qatysýshy aqmo­lalyqtardy eńbek jeńisimen quttyqtaı kelip, elimizdi mol astyqpen qýantqan dıqandarǵa alǵysyn aıtty. Búgingi paı­dalanýǵa berilgeli otyrǵan zaýyt­tyń egin sharýashylyǵymen aınaly­sa­tyn óńirler úshin óte qajetti ónim shyǵaratynyn atap kórsete kelip, Memleket basshysy jańa óndiris ornyna sáttilik tiledi. Sondaı-aq telekópir barysynda «ha­lyqtyq qurylystar» dárejesine ıe bolǵan Almaty oblysyndaǵy Sharyn ózenindegi Moınaq GES-i men «Jetigen – Qorǵas» temir jol jelisi, Mań­ǵystaý oblysyndaǵy «О́zen – Túr­ki­menstanmen memlekettik shekara» temir jol jelisi, Jambyl oblysyndaǵy «Batys Eýropa – Batys Qytaı» kó­lik dálizi jobasynyń tusaýkeserleri ótkizildi. Monaq GES-i TMD kóle­min­degi joǵary tasqynmen elektr qýatyn óndiretin birinshi stansa bolyp ta­­bylady. Joǵary tehnologııalyq qon­dyr­ǵylar ornatylǵan týnnel sýdyń qatty aǵynyn qamtamasyz etedi. Sonyń nátıjesinde 1 mVt. elektr qýatyn alý úshin jumsalatyn sý kólemi sekýndyna tórtten bir tekshe metr bolady. Bul kez kelgen gıdroelektr stansalar shyǵyn­daıtyn sý mólsherinen 15 ese az. Al «Jetigen-Qorǵas» temir jol torabyna kásipkerler «Eýropaǵa ashylǵan 5-shi qaqpa» degen laıyqty ataý bergen. Bul Qazaqstan men Qytaı arasyndaǵy ekinshi temir jol toraby bolyp tabylady. Jańa temir jol torabynyń ashylýyna baılanysty 2000-nan astam jańa jumys orny ashylǵan. «Qazaqstan temir joly» UK» AQ vı­se-prezıdenti Ermek Qızatovtyń aı­týynsha, «О́zen-Túrkimenstanmen memlekettik shekara» temir jol torabynyń uzyndyǵy 146 shaqyrym. Ony salýǵa 2000 qurylysshy qatysqan. Jeti jańa stansa men beketter ashylǵan. Jaqyn bolashaqta Qazaqstan Eýropamen Úlken Azııa arasyndaǵy altyn kópirge aınalady. Buǵan qazaq eli «Batys Eýropa – Batys Qytaı» halyqaralyq kólik dálizin salý arqyly qol jetkizedi. Bul halyqaralyq kólik magıstraliniń qurylysy 2013 jyly aıaqtalmaq. Búginde munda 35 myń qazaqstandyq jumyspen qamtylǵan. Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstri Berik Kamalıevtiń aıtýynsha, bul me­gajobaǵa 6000 tehnıka tartylǵan. Bıyl osy joldyń 780 shaqyrymy salynǵan. Jambyl oblysynda 500 shaqyrym jol salyndy. Sonyń biri búgin Memleket basshysynyń onlaın rejim arqyly tusaýyn kesken Taraz – Shymkent ýchaskesi bolyp tabylady. Memleket basshysy «halyqtyq qu­rylystar» dárejesindegi bul megajo­balardyń elimizdiń ekonomıkasyn órkendetýge qosatyn qomaqty úles­te­rin atap kórsete kelip, ÚIIDB sheń­berinde júzege asyrylyp jatqan megajobalardyń bolashaǵyna sáttilik tiledi. Indýstrııalandyrýdyń eki jyly ishinde Qazaqstanda jalpy somasy 1,8 trln. teńgeden asatyn 389 óndiris iske qosylyp, 68 myń turaqty jumys orny ashylǵan. Indýstrııalandyrý karta­synda jalpy somasy 9,6 trln. teńgeniń 609 jobasy eseptelinip, 179 myń tu­raqty jumys ornyn qurý kózdelgen. Odan keıin Nursultan Nazarbaev «Altyn sapa» men «Paryz» baı­qaýy­nyń jeńimpazdaryn marapattaý rási­mine qatysty. «Altyn sapa» syılyǵy ónimder nemese qyzmet kórsetý sapasy sala­syn­daǵy jaqsy nátıjege qol jetkizgeni, olardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý, sondaı-aq mekemelerge zamanaýı menedjment júıesin engizgeni úshin konkýrstyq negizde beriledi. «Paryz» baıqaýyn jyl saıyn ót­kizýdegi maqsat jalpy alǵanda, ózderi­niń jumysshylary men qoǵam úshin áleýmettik máselelerdi sheshetin jeke menshik kásipkerlik sýbektilerin yn­talandyrý bolyp tabylady. 2011 jyldan bastap «Úzdik ujym­dyq shart», «Úzdik áleýmettik jyl jo­basy» jáne «Úzdik áleýmettik jaýap­ty kásiporyn» 3 atalymyna qosymsha «Ekologııaǵa qosqan úlesi úshin» ata­lymy engizildi. Bıylǵy jyly sapa salasyndaǵy «Altyn sapa» Prezıdent syılyǵy úshin jarııalanǵan baıqaýǵa 232 kompanııa qatysqan. Al 610-nan astam kásip­oryn «Paryz» baıqaýynyń nagra­da­syn alý quqyǵynan úmitkerler qata­rynda bolǵan. Memleket basshysy óz sózinde búginde, Qazaqstan damýdyń jańa keze­ńine qadam basqan ýaqytta, ónim sapa­syn arttyrý máselesi basymdyqqa ıe ekenin atap ótti. «Altyn sapa» syıly­ǵynyń laýreaty ataný jáne «Qazaq­stan­nyń úzdik taýary» joǵary baǵa­syna ıe bolý – úlken abyroıǵa bóleıdi. 2006 jylmen salystyrǵanda, odan úmitker kásiporyndar sany úsh júzden myńǵa deıin arta túsken. Sondaı-aq «Paryz» syılyǵy da áleýmettik damý máselesinde memleket-jeke menshik áriptestigin nyǵaıtýǵa mańyzdy úles qosty. «Altyn sapa» syılyǵy «О́ndiristik maqsattaǵy úzdik kásiporyn» atalymy boıynsha bıylǵy jyly «Qaınar-AKB» JShS (Almaty oblysy) men «Amitech Astana» JShS-na (Astana qalasy) berildi. «Halyq úshin taýar ón­diretin úzdik kásiporyn» atalymynyń laýreaty bolyp «Kostanaıskıı melkombınat» AQ (Qostanaı oblysy) pen «Qazaqstan Tekstı Laın» óndiristik-kommersııalyq fırmasy» JShS (Almaty qalasy men Almaty oblysy) tanyldy. «Qazaqstan halyq jınaq banki» AQ (Almaty qalasy) pen «Ergonomıka» ǵylymı-óndiristik fırmasy» JShS (Qaraǵandy oblysy) «Qyzmet kórsetetin úzdik kásiporyn» atalymy syılyǵymen marapattaldy. 2011 jylǵy «Paryz» baıqaýynyń Gran-prıin «Teńizshevroıl» JShS (Atyraý oblysy) aldy. Elbasy Nur­sul­tan Nazarbaev Gran-prıdi «Teńiz­shevroıl» JShS-nyń bas dırektory Tım Mıllerge tabys etti. Sondaı-aq «Indýstrııalyq serpilis» atalymy boıynsha «KazSınk» JShS, al «In­dýs­trııalandyrý kóshbasshysy» ataly­my boıynsha «Qazaqstan temir joly» UK» AQ Memleket basshysynyń arnaý­ly syılyǵynyń laýreattary atandy. «Úzdik áleýmettik jyl jobasy» atalymynda – «Qazatomprom» UAK» AQ (Astana qalasy) pen «Qazaq­túrikmunaı» JShS (Aqtóbe oblysy), «Úzdik ujymdyq shart» atalymynda – «Qazgermunaı» BK» JShS (Qy­zylorda oblysy) men «Krendel» JShS (Pavlodar oblysy), «Úzdik áleý­mettik jaýapty kásiporyn» ataly­mynda – «Ivolga-Holdıng» JShS (Qostanaı oblysy) men «Azbal jáne Kom­panııa» tolyq seriktestigi (Qyzyl­orda oblysy), «Ekologııaǵa qosqan úlesi úshin» atalymynda – «Petro­Qazaqstan Oıl Prodakts» JShS (OQO) men «Kýbleı JShS (BQO) birinshi oryn ıelendi. Sondaı-aq «Jyldyń úzdik áleýmet­tik jobasy» atalymynda kúmis paryz músinshesi «Nort Kaspıan Opereı­tıng Kompanı» jáne «Eki dos» kompa­nııalaryna, «Úzdik ujymdyq shart» atalymynda «Eýrazııa medısınalyq ortalyǵy» men «Shymkentturǵyn­úı­qury­lys» JShS-laryna, «Úzdik áleýmettik jaýapty kásiporyn» ataly­mynda «Transenergo» AQ pen «Oral-dızaın-stroıservıs» JShS-na «Eko­logııaǵa qosqan úlesi úshin» ataly­mynda «Qazfosfat» JShS men «Ádil» sharýashylyǵyna tabys­taldy. Al «Jyldyń úzdik áleýmettik jo­basy» atalymynyń kúmis paryz mú­sinshesi «QazMunaıGaz» BО́» AQ pen «Qulan joldary» JShS-na, «Úzdik ujymdyq shart» atalymynda «Jez­qaz­ǵan elektr taratý jeliler kompa­nııasy» AQ pen «Ádil» seriktestigine, «Úzdik áleýmettik jaýapty kásiporyn» atalymynda «Úlbi metallýrgııalyq zaýyty» AQ pen «Mámbetov jáne kompanııa» seriktestigine, «Ekologııa­ǵa qosqan úlesi úshin» atalymynda «Semizbaı-U» JShS men «Gelıos» JShS-ǵa berildi. «О́ndiristik maqsattaǵy úzdik taýarlar» atalymy boıynsha – «Agromashholdıng» AQ (Qostanaı oblysy), «Saı­man korporasııasy» JShS (Almaty qalasy), «Ast Etalon Crown» JShS (Qaraǵandy oblysy), «Halyq úshin úzdik taýarlar» atalymy boı­ynsha – «Brando» JShS (Atyraý obly­­sy), «Yrys Baqyt» JShS (Jambyl oblysy), «Aqsý Deen» (Shyǵys Qazaqstan oblysy), «Úzdik óndiristik taýarlar» atalymy boıynsha – «Maslo-Del» JShS (Almaty qalasy), «RýbıKom» JShS (Pavlodar oblysy) jáne «RZA» AQ (Qyzylorda oblysy) 2011 jylǵy «Qazaqstannyń úzdik taýar­­lary» respýblıkalyq baı­qaýy­­nyń jeńimpazdary atandy. Nursultan Nazarbaev «Velotrek – Saryarqa» sport kesheninde ótken saltanatty rásimnen keıin qorytyndy sóz sóıledi. Memleket basshysy óz sózinde Qa­zaq­standa qazirgi ýaqytta asa iri nysandardyń salynyp jatqanyn atap kórsetti. Máselen, olardyń ishinen Atyraýdaǵy quny 6 mıllıard dollar turatyn gaz-hımııa kesheni men quny 4,5 mıllıard dollardy quraıtyn Balqash JEO-ny aıtýǵa bolady. Men, dedi Elbasy, osynaý kásip­oryndar tóńireginde kásipkerliktiń jańa tolqyny paıda bolady dep esepteımin. Ol degenimiz, shaǵyn jáne orta bız­nes, ol – jańa jumys oryndaryn qurý. Iri kásiporyndar tóńireginde ká­sip­kerlik damý alýǵa tıis. Sonda jańa jumys oryndary da ashylatyn bolady. Prezıdent ekonomıkany keń aýqym­dy ártaraptandyrý úshin ınvestısııa­lardyń qajet ekenin atap kórsetti. Qazaqstanda 9 arnaıy ekonomıkalyq aımaqtar quryldy. Investorlar úshin de, kásipkerler úshin de erekshe jeńil­dikter jasalýda. О́z bıznesińdi ash ta tabys tap. Sol arqyly sizder elge, óz otbasylaryńa, jeke ózderińe kómektesetin bolasyzdar. Ekonomıkany damyta otyryp, bizdiń qalaıtynymyz da osy, dep atap ótti Memleket basshysy. Alyp ónerkásip oryndary quryly­symen birge buryn-sońdy Qazaqstanda bolmaǵan meılinshe jańa salalar qa­lyp­tasýda. Elde osyǵan deıin teplovozdar, jolaýshy vagondaryn shyǵarý bolǵan joq. Básekege qabilettiliktiń mańyzy óte zor. Álem áli daǵdarystan tolyq ońa­lyp kete alǵan joq. Biz budan ári ne bo­latynyn dóp basyp aıta almaımyz, biraq biz qandaı jaǵdaıda da túrli qıyndyqtarǵa daıyn bolýymyz kerek. Biz ótken daǵdarystan laıyqty shyǵa bildik jáne kez kelgen daǵdarystan shy­ǵýǵa daıynbyz. Oǵan bizdiń eńbe­gimiz, biz atqarǵan jumystar, bizdiń birligimiz kepil bolady. Bizdiń jumys isteý­ge degen ynta-jigerimiz zor. Eńbek etken ult árkez tabysqa jetedi. Bizdiń jastarymyz qazirgi zamandaǵy álemde óz ornyn tabýy úshin, óz Otanyna qyzmet etý úshin bilim alyp, jumys isteýleri kerek. Zor jetistikterge qol jetkizý úshin jáne kóshbasshy ataný úshin biz kún demeı, tún demeı eńbek etýimiz kerek, dedi Elbasy. Prezıdent búginde Qazaqstannyń damýdyń jańa satysyna enip otyrǵa­nyn, ónim sapasyn arttyrý máselesiniń basymdyqqa ıe ekenin atap kórsetti. «Altyn sapa» syılyǵynyń laýreaty ataný jáne «Qazaqstannyń úzdik taýa­ry» joǵary ataǵyna ıe bolý zor bedel ákeledi. 2006 jylmen salystyrǵanda úmitker-kásiporyndar sany 300-den 1000-ǵa derlikteı kólemde artty. «Pa­ryz» syılyǵy sonymen birge áleý­mettik damý máselelerinde memleket-jeke menshik áriptestigin nyǵaıtý isine de mańyzdy úles qosty. Osy syılyq jolynda izdenis tanytýshylar sany eki eseden astamǵa ulǵaıdy. Konkýrsqa qatysýshylar jalpy quny 119 mıllıard teńgeden asatyn 370-teı áleýmettik jobalardy júzege asyrdy. Táýelsiz­dik­tiń 20 jyldyǵy atalyp ótip otyrǵan jylda nagradalar alý men laýreat ataný – aıryqsha qurmet. Qazaqstandyq barlyq kásiporyndar osyndaı deńgeıge jetý úshin umtylýy tıis. Biz taýardy Qazaqstannan tysqary jerlerge shyǵaryp satýymyz kerek. Eger bizdiń ónimderimiz sapalyraq, jaqsyraq, baǵasy tómenirek bolmasa biz ózgelermen básekelestikke túse almaımyz. «Altyn sapa» alǵa qoıatyn sapaǵa umtylýdyń mańyzy óte zor. Ol eldiń básekege qabilettiliginiń, táýel­siz­dikti nyǵaıtý, bizdiń Otanymyzdyń qaýipsizdigi máselesi, dep atap ótti Nursultan Nazarbaev. Memleket basshysy barlyq kon­kýrs­qa qatysýshylar men jeńimpaz­dardy aldaǵy Qazaqstan Táýelsizdigi kúnimen quttyqtady. Alda kele jatqan jyl aıaqtalyp qalǵan jyldan da jaqsy bolatyn bolsyn. Odan keıingi jyldar odan da jaq­sy