«Memlekettik qyzmetke laıyqty adamdardyń kelýi jáne laıyqty túrde ilgeriletilýi úshin kez kelgen sýbektıvızmdi joıý qajet. Munan basqasha bolmaýy tıis. Jarııa túrde de aıta alamyn. Keshe Qaýipsizdik Keńesinde de aıtqan edim. Ońtústik Qazaqstan oblysynda joǵary synyp oqýshylary balany zorlaǵan. Sonyń tóńireginde qandaı áýre-sarsań bastaldy deseńshi. Eshkim taba almady, dáleldeı almady. Nege ekenin bilesizder me? О́ıtkeni tizbektiń barlyq jerinde týǵan-týystary otyrǵan: polısııa, joǵary organ, odan joǵary organda da týǵan-týystar. Barlyǵy da bul isti jabýǵa tyrysyp baqty", - dedi Prezıdent.
Sonymen qatar Nursultan Nazarbaev qazaq bazarǵa zatyn aparyp satyp, tabys tabýdy namys kóretinin aıtty. "Biz osy jyldardyń ishinde eldi, ásirese qazaqty bızneske úıretip kele jatyrmyz. Qazaq atamyz bazarǵa baryp birdeme satýdy, zatyn aparyp, tabys tabýdy namys kóredi. Basqa halyqtar kásipkerlikpen aınalysyp, baıaǵyda baıyp ketken. Sondyqtan biz úshin bul qajet. Bir jaǵynan memlekettiń turaqtylyǵy bızneske baılanysty. Orta sharýa adamdardyń óz isi, úı-jaıy, jaǵdaıy bolatyn bolsa, onda ol osy memlekettiń, zańynyń turaqty bolýyn qalaıdy. Otansúıgishtik sodan bastalady. "Týǵan jerin súıe almaǵan, súıe ala ma týǵan elin" degen sóz bar", - dedi Memleket basshysy.
Elbasy búginde memleket bıznesti damytyp, oǵan jan-jaqty jaǵdaı jasap kele jatqanyn, salyq kólemin tómendetkenin basa aıtty.
"Ishki jalpy ónimniń jartysyn is adamdary ákelsin dep otyrmyz. Al soǵan jetsek, memleket turaqty bolady. Talaı aıtyp júrmin. Dúnıedegi tórtinshi ekonomıka Germanııa IJО́-siniń 90 paıyzyn shaǵyn jáne orta bıznes beredi. AQSh-tyń 70-80 paıyzyn shaǵyn jáne orta bıznes beredi. Keshe biz saraptap qaraǵan kezde onyń aýqymy sońǵy 2 jylda tómendep ketken. Baǵa tómendedi, óıtti-búıtti deıdi. Onyń bızneske qandaı qatysy bar? Munaıdyń, temirdiń, kómirdiń baǵasy tómendesin, alaıda bıznestiń jumysy basqa ǵoı. Bir sharýasy bolmaı jatsa, kelesisine aýysady. Iаǵnı, ıilgish júıe. Ispen shuǵyldanatyn adam ál-aýqatyn jaman dep aıta almaıdy", - dedi Nursultan Nazarbaev.
Elbasy elimizde bilikti mamandardyń joqtyǵyn da basa aıtty.
"Másele jumys ornynda emes - mamanda. Eger de sen kirpish qalaı almasań, qurylysqa baryp qalaı jumys isteısiń?! Mashına júrgize almasań qalaı rólge otyrasyń. Búgingi másele jumysssyzdyqta emes - mamandyqtyń joqtyǵynda. Nurotandyqtardyń barlyǵyna aıtarym, sol úshin talaı nárse jasadyq. Eń birinshi, mamandyqty jastarǵa memleket arqyly aqysyz beremiz dedik. Sol qalaı júrip jatqanyn "Nur Otan" partııasy jergilikti jerlerde qaraýy kerek. Keshe 148 myń bala orta mektepti bitirdi. Birshamasy ýnıversıtetke, qalǵany kolledjge túsedi. Basqasy óz sharýasymen shuǵyldanady. Sonyń ishinde qalatyndar da bar. Nege qalady? О́ıtkeni, eshqandaı mamandyǵy joq. Múmkin baıaǵydaı mekteptiń joǵary synyptarda eńbekke baýlý kerek shyǵar. Aýyldarda aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyna, qalalarda basqa mamandyqtarǵa. Sol jaǵyn oılastyrýymyz qajet", - dedi Nursultan Nazarbaev. Sondaı-aq Prezıdent Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ árdaıym ýnıversıtetterdiń aldyńǵy qatarynda bolýy kerektigin aıtty. «QazUÝ árdaıym nómiri birinshi bolatyn. Mine, qazirgi ýaqytta ol osy bıikke saı bolýy kerek. Keıbir pozısııa boıynsha qalyp keledi. Ásirese, zamanaýı oqytý, IT-tehnologııalar men sıfrlandyrý turǵysynda reıtıng júrgizgenimizde, jeke shaǵyn ýnıversıtetter QazUÝ-dan ozyp ketti. О́kinishti. Sondyqtan, sizdiń qazir aıtyp otyrǵanyńyz óte qanattandyrady. Shynynda da, barlyǵy joǵary oqý oryndarynan bastalýy kerek. Solaı ǵoı. Rektor osy baǵytta mende bolǵan. Búkil ýnıversıtet úlgi kórsete bilýi tıis. Baǵdarlamany qoldańyzdar, al biz sizderdi qoldaıtyn bolamyz», - dedi Nursultan Nazarbaev.
Nursultan Nazarbaev barlyq memlekettik organdardyń basshylaryn bes áleýmettik bastamany oryndaýǵa aıryqsha mán berýge shaqyrdy. Bul rette stýdentter úshin 75 myń orynǵa arnalǵan jataqhana nysandaryn salý baǵytyna erekshe ekpin qoıyldy. Memleket basshysy elordaǵa bilim alýǵa kelgen stýdentter tap bolatyn jaǵdaıǵa toqtaldy.
"Nege mende osyndaı ıdeıa paıda boldy? Qalany aralaý kezinde Astana stýdentteri bazardaǵy lashyqtarda turyp jatqanyn kórdim, ıaǵnı tek túnep shyǵý úshin osyndaı jerlerge barady. Ondaı jerlerde sabaq oqýǵa nemese jýynýǵa eshbir jaǵdaı jasalmaǵan. Sáıkesinshe, ol qandaı bilim alady? Mundaı jaǵdaı osynda ǵana emes, sonymen qatar ózge jerlerde bolýy múmkin. Atap aıtqanda, elordada ata-anasymen birge turatyn stýdentter bar, sonymen qatar ózge óńirlerden bilim alý úshin qalaǵa keletinder de az emes. Sondyqtan da bilim alý úshin qolaıly jaǵdaılarǵa qol jetkizý - bizdiń jastar úshin úlken ıgilik", - dedi Nursultan Nazarbaev. Sonymen qatar Prezıdent jazǵy kezde stýdentterdiń ózderin qurylysqa tartý kerektigin usyndy. QR Premer-Mınıstriniń orynbasary Erbolat Dosaevtyń sózine qaraǵanda, jataqhanalarda 2019 jyly 5 myń oryn, 2020 jyly 15 myń jańa oryn paıdalanýǵa beriledi.
Sondaı-aq jıyn barysynda Elbasy kommersııalyq maqsatqa beriletin jer ýchaskeleri týraly aqparattar ashyq bolýy kerektigine toqtaldy. Otyrys barysynda Qyzylorda oblystyq kásipkerler palatasynyń dırektory Ǵalymbek Jaqsylyqov óńirde kásipkerge barlyq ınjenerlik jelige bir jerden qosylýǵa ruqsat alýǵa múmkindik beretin geoaqparattyq onlaın-qyzmet iske qosylǵanyn aıtty.
"Buryn kásipkerler tehnıkalyq sharttar alý úshin qalanyń 4 jerinde ornalasqan 4 mekemege taratyn. Sodan keıin oǵan 4 aı ýaqyt ketetin. Qazirgi tańda munyń barlyǵyn onlaın-qyzmet arqyly bir jerden úsh kúnniń ishinde alady. Demek, biz kásipkerdiń qarajatyn, ýaqytyn únemdep otyrmyz. Sonyń arqasynda kásipker 4 aıda alatyn ruqsatty úsh kúnde alyp jatyr", - dedi Jaqsylyqov.
Osy rette Memleket basshysy mundaı qyzmettiń elimizdiń basqa óńirlerinde bar-joǵyn surady.
"Sony basqa óńirlerdiń barlyǵynda nege engizbedi? Álde bar ma? Minekeı, Qyzylorda oblysynda engizdi. Aıtyp otyr, naqty nátıjesi bar. Barlyq oblysta qosý kerek. Isker adamdardyń suraıtyn eń negizgi máselesi osy. Jer degende barlyǵy jabysyp qalady. Sheshpeıdi. Anaý da, mynaý da bergisi kelmeıdi", - dedi Nursultan Nazarbaev.
Kelesi kezekte Ǵalymjan Jaqsylyqov kommersııalyq maqsatqa beriletin bos jer ýchaskeleri týraly aqparat, satý nemese jalǵa berý aýksıondary, oǵan qatysý sharttary barlyq kásipkerler úshin qoljetimdi ári ashyq bolatynyn aıtty.
"Ashyq bolýy kerek. Qaı jerde jer bar? Qalaı satylyp jatyr, kimge satylyp jatyr? Nege oǵan satyldy, basqaǵa nege berilgen joq? Básekelestik jaǵdaı boldy ma, bolmady ma? Sonda jemqorlyq ta bolmaıdy. Bıznesmen men sheneýnik arasynda qatynas bolmaıdy. Qashannan beri aıtyp kelemiz. Muny jalpy sheshýge bolady ǵoı. Osy másele Qyzylordada sheshilgen be?", - dep surady odan Elbasy. Qyzylorda oblystyq kásipkerler palatasynyń dırektory óz kezeginde jyldyń sońyna deıin bul baǵyttaǵy barlyq jumystar onlaın formatqa kóshiriletindigin aıtyp sendirdi. Osy rette Memleket basshysy: «Atameken» UKP-nyń basqarma tóraǵasy Abylaı Myrzahmetovten bul másele barlyq jerde sheshilip jatyr ma?», dep surady. Myrzahmetovtiń atqarylyp jatqan jumystar jaıyndaǵy esebin tyńdaı kele Elbasy: "Sen bárin maqtaı berme. Bilemiz ǵoı. Másele tek qana is adamdarynyń jer alyp, jumys isteýinde emes, árqaısysynyń sheneýniktiń artynan júrýinde. Al ol kelgenin jaqsy kórip otyrady. Ol beker kelmeıdi. Barlyq pále sol jerde. Bireý birdeńege ruqsat beretin bolsa, sol ruqsat úshin birdeńe jasap ber dep otyrady. Jemqorlyqqa qarsy kúrestiń negizgi máselesi sheneýnik pen is adamdarynyń arasyndaǵy tikeleı qarym-qatynasty ajyratý kerek. Barlyq ákimge aıtarym osy. Qansha aıtyp ta kelemiz. Osyny jóndeý kerek", - dep tapsyrdy Nursultan Nazarbaev.
