Ashýyńdy ber

Kókparshy shaldardyń atqa mine almaıtyn azamattarǵa alaıa, aıanyshpen qaraıtyny sekildi, ondaı kisiler ań aýla­ı almaǵan adamdarǵa aıaýshylyqpen qaraıdy ǵoı, sondyqtan balasyn da ań atýǵa baýlymaq bolyp anda-sanda ertip shyǵady eken. Bir kúni 15-16 jastaǵy balasy ózimen qurdas-dosy, ańǵa qumar bir jigitti ilestire shyǵypty. Úsheýlep atqa qonady.

Oqıǵanyń qalaı bolǵanyn táptishtep jazbaı-aq qoıaıyn, áıteýir oqtaýly myltyqtyń shúrippesi basylyp ketip ózderimen ere shyqqan jas jigit jazym bolady. Bireýler shúrippeni basqan ańshynyń balasy deıdi, bireýler abaısyzda ańshynyń ózi basyp qalypty deıdi, áıteýir ákesi men balasynyń birinen ekeni anyq. Já, endi ne bolmaq?

Bul aýyl, aýyl degende alpys úıli shaǵyn aýyl emes, bir-birimen jalǵasyp jatqan alty júz úı qaraly aımaq. Sol aımaqta aıtqanda sózi, atqanda oǵy dalaǵa ket­­peıtin Juman deıtin el-jurtqa qadirli qarııa bolǵan. Asan endi solaı shaýypty. Tizgin ushymen je­tip: «Aqsaqal! Jazym bolǵan balanyń qazasyn estir­tip, ákesi Qasymbaıdyń ashýyn surap berińizshi», dep ba­syna túsken iske arasha surapty. Aqsaqal oılanyp oty­ryp «Sen ádeıi istediń be, jazataıym boldy ma?», deıdi. Asan oqıǵanyń abaısyzda bolǵanyn aıtyp, «ashýyn bersin, aıybyn alsyn» dep qolqalaıdy.

Juman qart jolǵa shyǵady. Qasymbaıdyń aýylyna kelip, sýyq habardy jetkizedi. Jazym bolǵan jigit jalǵyz eken. Anasy ańyrap qoıa beredi, ákesi shókken nardaı búktetiledi. Rýlas, aǵaıyn-jurt bar, ashý men atqa qatar minip Asanǵa qaraı attanbaqqa aıqaı-súren, dúrligisedi.

Tórde otyrǵan Juman qart kúńirene sóz alady. «Aınalaıyn, Qasymbaı, ákejoldas adam edik, jamandyq jerde jata ma, qazany kim estirtpeıdi, kim estimeıdi. Meniń kelgen sharýam sabyrǵa shaqyryp, Asanǵa degen ashýyńdy suraý, ashýyńdy maǵan ber, oqys bolǵan oqıǵamen áýletara qyrqysyp, el arasyna iritki túspesin, shyndap kelgende árkim mejeli ýaqytymen ketedi. Sebebin qýsaq pende balasynyń aqyly jetpeıdi, sendelip ketermiz. Ashýyńdy ber, aldy jaryq bolsyn, artqy jumysyn yńǵaılaıyq», deıdi.

Qasymbaı Juman qarttyń, qalǵany Qasymbaıdyń sózine toqtaıdy. «Balam bir ólse, Jumannyń da saqaldy basyn syılamapty degizip men eki óletin jaǵdaı joq, ashýymdy berdim», degen eken qazanyń ıesi Qasekeń. Bir-birine qadiri bar qaıran erler...

Daıyndaǵan

Ularbek NURǴALYMULY,
«Egemen Qazaqstan»