05 Maýsym, 2018

Shúkirshilik nyǵmeti

563 retkórsetildi

Barlyq adam balasynda shúkir etý, shúkir­shilik deıtin uǵym bar. Burynǵy ata­larymyz ózderiniń ómir súrý ádebin «qıyn­dyq kelse sabyr etemiz, jaqsylyq kelse shúkir etemiz» dep baǵamdaǵan. Demek «sabyr» men «shúkir» uǵymy qaı zamanda, qaı dáýirde de bolsyn adamzattyń rýha­nı tiregi hám adaspas, adastyrmas temir­qazyǵy.

Dana Abaı atamyz óziniń Otyz segizinshi qarasózinde shúkirshiliktiń mańyzy men nyǵmeti jaıly: «Ǵıbadattyń bári shúkir­shilikten týady. Endi zınhar ǵadalát, sha­pa­ǵattan bosanbańdar. Eger bosansań, ıman da, adamdyq ta hammasy bosanady. Sahıb nıǵmetke shúkirshiligiń joq bolsa, ádepsizdikpenen kúnáhar bolmaısyń ba?» deıdi. Ǵulamanyń tereń paıymyn sál tápsirlesek, jaqsylyq pen ǵıbadat tek shúkirshilikke baılanǵan, bul ádilet pen shapaǵat joly, eger Jaratýshy bergen sansyz nyǵmetke shúkirshilik etpeseń kúnáharlyq kepeshin kıesiń degen túsinikke syıyp tur.

Osy oraıda, myna bir oqıǵa taqyrypqa taptyrmas tuzdyq bolary naq. Qazaqtyń úlken aqyny Qadyr Myrza Álı «Iirim» atty estelik kitabynda, Ekinshi dúnıejúzilik soǵys jyldaryndaǵy aýyl ómirin sýretteı otyryp: «Ájemiz syrtqy kıimderin sheship, jastyǵynyń astyna salyp qısaıady. Sodan soń daýysyn shyǵaryńqyryp, «O, Qudaı! Bergenińe shúkir!» deıdi. Solaı, dep Jaratqanǵa rızashylyq bildirip jatqan ájemizdiń jalǵyz ulynan qara qaǵaz kelgen, kúıeý balasynan qara qaǵaz kelgen! Shalynan túk habar joq. Sóıte tura «O, Jaratqan! Bergenińe shúkir!» deıdi. Nesine shúkir deıdi?! Osy suraqty biz ájemizge qoıamyz. «Shúkir demegende ne deımin?! Budan da jaman bolýy múmkin ǵoı» deıdi ol. Men budan jaman kúnderdi kóz aldyma elestete almaı, sharshaımyn da uıqyǵa ketem» dep jazypty. Mine, bul ǵasyrlardan úzilmeı jalǵasyp kele jatqan qazaqtyń ımanı ádebi, qıyndyqqa shúkir etýdiń shynaıy úlgisi.

Sahabalar dáýirinde ómir súrgen ǵulama ǵalym Ata bın ábı Rabah shúkirshiliktiń nyǵmeti «Allaǵa boıusyný jáne taǵdyrǵa rızashylyq» degen tujyrym jasap, onyń sharttary: tilmen, is-áreketpen jáne júrek­pen iske asyrylatyny jaıly aıtypty. Iаǵnı keıingi oqymystylar bul paıymdy: tilmen shúkirshilik degenimiz – madaq, is-áreket shúkirshiligi – amal, júrek shúkirshiligi – zikir dep tápsirlep, osyny oryndaýshylarǵa joǵary dárejede nyǵmetter berilip, Alla taǵalaǵa jaqyndaıtyny jaıly aıtylypty. Tipti Muhammed paıǵambardyń (s.ǵ.s) ózi bir kúnde 70 ret uly ıege madaq aıtyp, árbir isine shúkirlik etken.

Sol sııaqty qasıetti kitap Qurannyń «Álı ımran» súresiniń 145-shi aıatynda: «Kim dúnıe­niń paıdasyn tilese, oǵan odan beremiz. Al kim ahıret paıdasyn qalasa, oǵan odan beremiz. Ári shúkirlik etýshilerdi syıǵa bóleımiz» dep, taǵdyr-talaıyna rıza, barǵa qanaǵat, joqqa shúkir etken pendeni syıǵa bóleıtini jaıly úkim bar. Qasıetti kitapta aıtylǵandaı shúkirshilik etý – ımany kámil qulǵa tán amal. Imany joqtyń shúkir etýi múmkin emes.

Almaty qalasyndaǵy «Nur Múbárak» ıslam ýnıversıtetiniń doktoranty, dintanýshy Qýat Qabdoldanyń eńbeginde mynadaı tám­sil kezdesedi. Alys jerde turatyn úlken áýlıeni zııarat etý úshin top adam attanypty. Osylardyń birine aýyldaǵy eń baı adam kelip, áýlıege sálem degeısiz, meniń malym tym kóbeıip ketti, aqyrettegi esepten qor­qamyn, áýlıeden «maly azaısyn» dep duǵa jasaýyn ótinińizshi dese, taǵy bir pende kelip, men kedeılikten kóz ashpadym, áýlıege aıta baryńyz «maǵan mal bitsin» dep duǵa jasasynshy deıdi. Jolaýshy dittegen jerine baryp áýlıege aýyldastyrynyń sálemin jetkizedi. Áýlıe aıtady: «Baı adam shúkirin azaıtsyn, kedeı adam shúkirin kóbeıtsin!».

Eline aman-esen oralǵan zıratshy joǵa­rydaǵy eki pendege áýlıeniń sózin jetkizedi. Sálemdi estigen baı «mundaı mal-dúnıe bergen táńirge shúkirimdi qalaı azaıtpaqpyn» dep qınalsa, kedeı adam «qoramda tyshqaq laǵym joq men qaı betimnen shúkir etem» dep qınalypty. Mine, bul shúkirliktiń dúnıelik nyǵmeti. Iаǵnı kim kóp shúkir etse, onyń rızyǵy artady.

Sonymen qatar shúkirshiliktiń «arylý» nemese «synalý» nyǵmeti bar. «Juldyz» jýr­na­lynyń 1988 jylǵy №10 sanynda Shákárim qajynyń nemeresi Kámıla Ǵafýr­qyzynyń esteligi jarııalanypty. Osyn­da aıtylǵandaı, 1931 jyldyń kúzinde «Shákárimniń otbasy túgelimen qamaýǵa alyn­syn» degen sýyq habar jetip, aǵaıyn-týys, bala-shaǵa, azan-qazan, ý-shý bolysady. Sol kezde qajynyń 50 jyl otasqan jary Aıǵansha báıbishe: «Káne, toqtatyńdar, biz 50 jyl shalqyp ómir súrdik, endigi bir zaýal­dyń keletin ýaqyty boldy emes pe, burynǵy baqytty ómirlerińe nege shúkir­shilik etpeısińder!» dep aqyrǵan eken.

Sol sııaqty taǵy bir támsil: ertede arqa­lary jabysyp týǵan egizder (sıam egizi) ómir súripti. Egizdiń biri «budan da jaman bolýy múmkin ǵoı» dep, osy jaǵdaıyna shúkir­lik etse, syńary ashýlanyp «budan jaman ne bolatyn edi?» dep kúńirene beripti. Sodan egizdiń shúkiri bary qaıtys bolyp, ekinshisi ony arqalaýmen ómir ótkizipti. Ol syńarynyń «shúkir eteıik, budan da jaman bolýy múmkin ǵoı» degen sózin esine alyp jylaıdy eken.

Búgingi beıbit kúnimiz ben tynysh tańy­myzǵa shúkirlik bolsyn aǵaıyn!

Beken QAIRATULY,
«Egemen Qazaqstan»

Banner
Sońǵy jańalyqtar

Eli qoldaǵan qundy qujat

Qazaqstan • Búgin, 09:02

Damýdyń sapaly kezeńi

Qazaqstan • Búgin, 09:01

Halyq únine qulaq asatyn memleket

Qazaqstan • Búgin, 08:57

«Qazaqmys» jospardy asyra oryndamaq

Ekonomıka • Búgin, 08:55

Turar týraly tolǵady

Rýhanııat • Búgin, 08:53

Ataýlar men esimder – eldiktiń belgisi

Qazaqstan • Búgin, 08:51

Altyn Orda tarıhy tarazylandy

Rýhanııat • Búgin, 08:48

Temir jol tasymaly jetildirile túsedi

Qazaqstan • Búgin, 08:43

Bir ótinishpen – birneshe qyzmet

Qazaqstan • Búgin, 08:42

Bolgarııada ótken basqosýǵa qatysty

Parlament • Búgin, 08:37

Qaterli isiktiń aldyn alýǵa bolady

Medısına • Búgin, 08:30

EAEO: endigi daý kómirge qatysty

Álem • Búgin, 08:26

Masyl bolma, asyl bol!

Qazaqstan • Búgin, 08:25

Benzın qymbattaı ma?

Qazaqstan • Keshe

«Syryńdy aıtshy, dúnıe...»

Rýhanııat • Keshe

Eń qysqa áńgime. Yrysbek Dábeı

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Amangeldi Seıithan

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Serjan Zákeruly

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Janat Jańqashuly

Eń qysqa áńgime • Keshe

Kitap oqyp, rýhanı baı bol

Qazaqstan • Keshe

Juldyzdaı aǵyp ótken

Aımaqtar • Keshe

«Kóktem aýylynyń» aqsaqaly edi

Rýhanııat • Keshe

Abaı ulaǵaty – urpaqqa amanat

Rýhanııat • Keshe

Qyrǵyz eli Abaıdy ardaqtady

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar