Tarıhy XIX ǵasyrda ómir súrgen aǵaıyndy orys kópesteri Pavel men Sergeı Tretıakovtardyń esimderimen astasyp jatqan Máskeý qalalyq kórkemsýret galereıasy zamanalar kelbetinde asa joǵary baǵalanǵan aıshyqty kartınalardy qamtyǵan. Onyń ishinde qazaq sýretshileriniń de shoqtyǵy bıik shyǵarmalary bar. Moldahmet Kenbaevtyń qazaq jigitteriniń asqaq rýhyn tanytqan «Asaýǵa quryq salý» kartınasynyń túpnusqasy, Ábilhan Qasteevtiń birqatar irgeli eńbekteri, Kamıl Mýllashevtiń «Jer jáne ýaqyt. Qazaqstan», «Tań» syndy týyndylaryn aıryqsha aıtýǵa bolady. Kolleksııasy jeke qorlar men ózge de murajaılardaǵy beıneleý óneriniń eń úzdik týyndylarymen udaıy tolyǵyp otyratyn mádenıet oshaǵynyń qorynda 150 myńnan astam týyndy bar desedi. Elordalyq kórermenge usynylyp otyrǵan ekspozısııa sonyń bir parasy ǵana. Dese de mundaǵy ár kartınanyń tom-tom kitapqa arqaý bolarlyq tarıhy bar.
Kórme negizinen úsh kezeńdi qamtyǵan. XX ǵasyrdyń basynan Qazan tóńkerisine deıingi Reseı óneriniń negizi qalanǵan ımpressıonızm, kýbızm kezeńderi, al kelesi tóńkeristen keıingi kezeńnen ımpressıonızmnen alshaqtap qarapaıymdylyq pen shynaıylyqqa umtylýdyń lebi esedi. Úshinshi kezeń soǵys jyldarynan keıingi jylymyq kezeń. Ol kezdegi týyndylardan sosıalıstik realızm, dala ózgeristeri, kórermenge kúsh berýdi maqsat tutqan motıvasııalyq obrazdardy kóptep kezdestiresiz.
Máselen, Nıkolaı Andropovtyń bastan-aıaq sýyq tústi gammany qoldaný arqyly jylymyq kezeńdegi jumysshynyń portretin beınelegen «Montajdaýshy» kartınasy qarapaıym eńbek adamynyń qyz-qyz qaınaǵan tirshiligin tanytsa, Isaak Brodskııdyń «Sarǵaıyp túsken japyraqtar» kartınasy jasyryn ásemdikti názik syzyqtarmen jetkizgen. Kórmede budan bólek Abram Arhıpovtyń «Sharýa áıel», Konstantın Korovınniń «Baýda. Gýrzýf», Arkadıı Rylovtyń «Jasyl shý», Fedor Reshetnıkovtyń «Taǵy da ekilik», Tatıana Iаblonskaıanyń «Tańerteń», Iýrıı Pımenovtyń «Bolashaq kóshedegi toı» syndy áıgili eńbekterin tabasyz. Ekspozısııalanatyn sýretterdiń kópshiligin orys beıneleý óneriniń ulttyq dástúriniń máıegi sanalatyn esimderi Máskeý kórkem sýret mektebimen baılanysty sheberler jasaǵan. Sýretshilerdiń ózderine ǵana tán derbes mánerine, baǵyttaryna, temperamentine, kórkem sýret tobyna qatystylyǵyna qaramastan dástúrlerdiń urpaqtan-urpaqqa, sheberden-sheberge berilip otyrǵany eriksiz tańǵaldyrady.
– Biz Astanada alǵash ret óz kolleksııamyzdy usynyp otyrmyz. Bizdi biriktiretin uly kúsh – óner deıtin qudiret. Munda ákelingen shyǵarmalar beıneleý óneriniń sheberlik shyńyn áıgileıtin álemdik dárejedegi tarıhı eńbekter. Bul talaı sýretshilerdiń shyǵarmashylyǵyna qanat bitiredi dep senemiz, – deıdi Tretıakov galereıasynyń Bas dırektory Zelfıra Tregýlova.
Kórmeniń ashylý saltanatyna qatysqan Mádenıet jáne sport mınıstri Arystanbek Muhamedıuly atalǵan kórme Reseı men Qazaqstan mádenıetin bir arnadan toǵystyryp óner- súıer qaýymdy rýhanı turǵydan jaqyndata túsetin aıtýly shara ekenin aıtyp, Máskeýden arnaıy kelgen Tretıakov galereıasynyń Bas dırektory Zelfıra Tregýlovaǵa alǵysyn bildirdi. Kórme qyrkúıek aıynyń onyna deıin jalǵasatyn bolady.
Arman OKTIаBR,
«Egemen Qazaqstan»
