– Memleket basshysynyń «Sıfrly Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasyn júzege asyrý aıasynda Mańǵystaýdyń sakraldyq jáne tarıhı-mádenı kórnekti jerleriniń sıfrly kartasyn ázirleý boıynsha jumys qolǵa alynǵan bolatyn. О́ńirdiń týrıstik áleýetin damytý, ári alys-jaqyndaǵy týrısterge ólke týrızmi týraly maǵlumattyń qoljetimdiligin arttyrý maqsatyndaǵy joba óz jolyna tústi. Usynysty «2GIS-Aqtaý» kompanııasy qoldap, qazirgi tańda tarıhı-mádenı jáne tabıǵı nysandardy sıfrly kartaǵa engizý boıynsha kóptegen jumystar júrgizildi jáne bul bitken jumystar tek jobanyń birinshi kezeńiniń ǵana úlesine tıedi, – deıdi Mańǵystaý oblystyq týrızm basqarmasynyń basshysy О́rken Bısaqaev.
Basqarma basshysynyń aıtýynsha, óńirge týrıstik maqsatta kelýshiler sany jyl saıyn artyp keledi. Mysaly, ótken jyly ishki týrızm boıynsha Mańǵystaýdyń kórikti jerlerine 177 178 týrıst kelgen bolsa, kelý týrızmi boıynsha 28 726 adam Mańǵystaý tabaldyryǵynan attaǵan. Bul eki kórsetkish te salystyrmaly túrde qaraǵanda 2016 jylǵy deńgeıden joǵary.
Jańa joba aıasynda óńirdiń 24 kıeli jerleri men tarıhı-mádenı oryndary sıfrly kartaǵa engizildi.
– Birlesken joba Mańǵystaýdy Qazaqstannyń týrıstik saparmen kelý kártishkesi kıeli jerler men kóz tartarlyq landshafty-geografııalyq jerleriniń biri retinde nasıhattaý maqsatynda tegin negizde júzege asyryldy. Mańǵystaý oblysy ákimdiginiń qoldaýymen marshrýttardy qurý úshin kartografııalyq málimetterdi jınaqtaý boıynsha biz ekspedısııa uıymdastyrdyq jáne 3000 shaqyrymnan astam jol júrip óttik. Júrgizilgen jumystyń nátıjesinde «2GIS-Aqtaý» qosymshasynda nysandarǵa baratyn marshrýttar qurý múmkindigi, sonymen birge kóz tartarlyq kógildir aılaq, ıaǵnı jaǵajaı, Saýra (arna), Tamshaly (bulaq, shatqal), Jyǵylǵan (qulama jar), Sultan epe jerasty meshiti, Qapamsaı (arna), Shaqpaq ata (jerasty meshiti), Sharlar saıy (shar tárizdi konkresııalar), Otpan taý (tarıhı-mádenı keshen), Aıraqty-Shomanaı (taý qaldyqtary), Sherqala (taý), Tuzbaıyr (tuzdy kól), Sfınks (jartas), Sısem ata (qorym), Beket ata (jer asty meshiti), Naıza (taý, kórinis), Bozjyra (taý, saı), Shopan ata (jerasty meshiti), Radon sý kózi (ystyq sý kózi), Peschanyı múıisi (jaǵajaı), Toqmaq (tasty jaǵajaı), Kendirli (demalys bazasy), Qarynjaryq (oıpat, tuzdy kól) jáne Býlyoıyq (úńgir) oryndaryna qatysty offlaın rejimindegi múmkindik paıda boldy, – dedi «2GIS-Aqtaý» kompanııasynyń dırektory Erbol Baıjigitov.
Mekemelerdiń tolyq anyqtamasyn, navıgatormen qalalardyń kartasyn biriktirgen 2GIS kompanııasy bazasynda Qazaqstan, Reseı jáne ózge de elderdiń 320 qalasy týraly aqparat shoǵyrlanǵan. TMD elderindegi eń keń taraǵan kartografııalyq, anyqtamalyq qosymshalardyń biri bolyp tabylatyn kompanııanyń qyzmetin álem boıynsha 40 mln adam qoldanady, demek, endi Mańǵystaý týrızmi osy 40 mln qoldanýshynyń nazarynda. Olar alysta otyryp-aq ólke týraly tanyp-bilip, saparǵa shyǵý joldaryn anyqtap, qajetti suraqtaryna jaýap ala alady. Taǵy bir jańalyǵy – qosymsha ǵalamtorǵa qosylmaı smartfondarda jumys isteıdi, sondaı-aq onlaın-nusqalary derbes kompıýterlerge de qoljetimdi.
Mańǵystaý týrızmin odan ári tanytý jáne týrısterdi tarta túsý baǵytynda josparlanyp otyrǵan jumystar da joq emes eken.
– Búgingi tańda Mańǵystaý oblysynyń Týrızm basqarmasy tarapynan «Mangystau.Info» týrıstik-aqparattyq saıt pen «M-travel» mobıldik qosymshasyn ázirleýdiń birinshi kezeńi aıaqtaldy. Qazirgi ýaqytta bazany tıisti aqparatpen toltyrylym jasalýda. Endi kez kelgen týrıst, ol qazaqstandyq nemese sheteldik bolsyn, oblysymyzdyń tartymdy barlyq týrıstik jerleri týraly, tipti jergilikti qonaqúılerdi brondaýǵa deıin aqparat ala alady. Sonymen qatar 2018 jylǵa arnalǵan josparǵa sáıkes, oblysymyzdyń Mádenıet basqarmasymen birlesip, óńirimizdiń barlyq murajaılaryna Q-kodtar ornalastyrý boıynsha jumystar júrgizilýde. Bular – óńirge keletin týrısterge naqty kómekshi bolatyn is-sharalar. Bolashaqta bul baǵyttaǵy jumystar jalǵasatyn bolady, – deıdi О́.Bısaqaev.
Josparlanǵan jumystar qatarynda Mańǵystaý oblystyq Týrızm basqarmasy Qazaqstan Respýblıkasynyń Mádenıet jáne sport mınıstrligi Týrızm ındýstrııasy komıtetimen óńirlerde týrızmdi damytý joldaryn jańartý jumystary bar. Bul baǵytta taıaý jáne shalǵaı ornalasqan týrıstik nysandarǵa baratyn joldardy jaqsartý mejelengen. Mańǵystaýda kıeli jerlermen qatar, memleket qorǵaýyndaǵy 13 myń mádenı eskertkish bar. Olardyń barlyǵy Aqtaý qalasynan óte shalǵaı ornalasqan, jol-kólik qatynasy da ońdy emes. Ol oryndardy qajetti ınfraqurylymmen qamtamasyz etý jáne týrısterge qolaıly jaǵdaı jasaý kóp qarajatty talap etedi jáne qysqa merzim ishinde júzege asyrý múmkin emes. Sondyqtan da is basyndaǵylar taıaýdaǵy 5 jyl ishinde naqty birneshe aımaqta qajetti ınfraqurylymdy damytýǵa erekshe mán bermek.
Aldymen Aqtaý qalasynyń teńiz jaǵalaýy aımaǵynda elektr jaryǵynyń júıesin, sýmen jáne gazben qamtý, káriz júıesi, joldardy jóndeý men salý josparlanýda. Bul – qonaqúı keshenderi men demalys bazalary qurylysyn salý úshin ınvestorlar tartýǵa múmkindik beredi. 2-3 juldyzdy, ıaǵnı halyqqa qoljetimdi keshender salý qaralyp, qazirgi tańda Aqtaý qalasy ákimdigi jobalyq-smetalyq qujattamalardy ázirleýde.
Shopan ata, Beket ata kıeli oryndary jumys júrgizýdegi ekinshi baǵyt bolyp tańdaldy. Jumys barysynda Beket ataǵa deıingi 100 shaqyrymdyq jol ýchaskesin asfalttaý bastaldy. Bul joldyń 0-51 shaqyrymdyq aralyǵyn jóndeý úshin respýblıkalyq bıýdjetten 1 mlrd teńge bólindi, jalpy jumystyń birinshi kezeńi dep atalǵan bul kezeń 2019 jyldyń qarasha aıynda aıaqtalmaq.
Úshinshi aımaq – Mańǵystaý jáne Túpqaraǵan aýdandarynyń aýmaqtary. Bul baǵyttaǵy birinshi kezeńde Sherqala taýy, Otpan taý, Kógez etnoaýyly, Toryshtyń shar tárizdi konkresııalary, Jyǵylǵan, Fort-Shevchenko qalasyndaǵy Muryn jyraý murajaıyna barý múmkindikteri keńeıtilip, nysandarǵa joldar salý, elektr júıesin tartyp, sýmen qamtamasyz etý josparlanǵan. Al Tamshaly, Samal, Saýra, Kógildir aılaq ekinshi kezeń jumysyna engizilgen. Atalǵan jobalardy júzege asyrý úshin 10 mlrd-tan astam teńge qajet eken.
Mańǵystaý týrızmin jańasha túletý – zaman talaby. Sondyqtan saladaǵy jumystardyń jandanyp, qarqyn ala túskeni kóńil qýantady.
Gúlaıym ShYNTEMIRQYZY,
«Egemen Qazaqstan»
Mańǵystaý oblysy
