Táýelsizdik: Birlik jáne yntymaq

Halqymyzda «Elý jylda – el jańa» degen sóz bar. Al biz eldiń ja­ńarýyna, adam tanymastaı tú­lep-órkendeýine nebári jıyrma jyl ishinde qol jetkizdik. Bizdiń Ota­nymyz – álemniń dýaly aýyz saıasatkerleri, órkenıet tórindegi mem­le­ketterdiń basshylary, kór­nek­ti qo­ǵam qaıratkerleri jıi-jıi bas qo­satyn syıly da bedeldi sha­ńy­raqqa aınaldy. Munyń bári, eń aldymen, Ult kóshbasshysy N.­Á.Na­zar­baev us­tanyp otyrǵan syndarly saıa­sat­tyń naqty jemisi. Elbasymyz álem­di tańǵaldyrǵan el jetistikteriniń astaryn «Qazaq halqy san ǵasyrlar boıy óziniń egemendigi men táýelsiz­digi úshin kúresip keldi. О́ziniń eń jaqsy qasıetteriniń: qater tóngen sátte birigip, uıymdasa bilýiniń, sondaı-aq basqa halyqtarmen beıbitshilik, kelisim men tatý kórshilik jaǵdaıynda turýǵa degen ynta-yqylasynyń arqasynda ol tarıh tasqynynyń astynda qalyp qoımaı, óziniń memlekettigin qalpyna keltire aldy» dep ashyp berdi. Táýelsizdik bastaýy – erlik dástúri Halqymyzǵa ǵasyrlar boıǵy arman bolǵan táýelsizdik, egemendik ustanymdaryn bıikke kóte­re­tin bul kún – bizdiń Otanymyzdyń árbir azamaty úshin qasterli mereke. Azattyq ańsaǵan eldiń san ǵasyrlyq maqsaty oryndaldy. «Qazaqstan Respýb­lı­kasynyń memlekettik táýelsizdigi týraly» Zań qabyldandy. Eldiktiń, memlekettiliktiń barlyq nyshandary, belgileri ornyqty. Keıbir sarapshylar «táýelsizdik bizge Allanyń bergen syıy», «egemendik ońaı ýysqa tústi» degendi aıtyp jatady. Iá, biz ótken ǵasyr sońynda Keńes Odaǵy aýmaǵynda oryn alǵan daǵdarys jaǵdaıynda táýelsizdikke ıe boldyq. Alaıda, oǵan jetý úshin ǵasyrlar boıy qanshama kúrester júrdi. Sansyz qan tógildi. Elim dep eńiregen árbir qazaq eldiktiń jaıyn, el bolýdyń qamyn eshqashan umyt­pady. Sondyqtan, Táýelsizdik halqymyz úshin tosynnan paıda bola qalǵan úles te, syı da emes. Táýelsizdik ǵasyrlar boıy tolastamaǵan aıqastyń, elim dep eńiregen erlerdiń qany arqyly kelgen jeńis. Sonaý ǵasyrlar qoınaýynyń qatpar-qatpar belesinen kelgen tarıhtan – óz jerin jaý tabanyna bastyrmaý, ulyn qul, qyzyn kúń etýge jol bermeý, batyrlyq erjúrektik, jaýyna qataldyq, dosyna adaldyq, ultymyzdyń jaýyngerlik úlgisi bizge amanat bolyp jetken. Degenmen, álemniń toǵyzynshy terrıtorııasyn saqtap qalyp otyrǵan qazaqtyń boıyndaǵy qandaı kúsh? Ár kezeńde oryn alǵan qıyn-qystaýdan jol taýyp shyǵýǵa qanat bitirgen qandaı qudiret degen suraqtar týyndaıdy. Eń aldymen, osynyń bári ulttyń asqaq rýhy­nyń arqasy! Rýhy bıik halyq qıynǵa qaıyspady, aýyrǵa moıymady. Qazaq halqy úshin ejelden «Azattyq», «Bostandyq» uǵymdarynyń mańyzy tipten bólek. Talaı soǵys, zulmat, náýbet kezeńder boldy. Júz jylǵa sozylǵan Jońǵar shapqynshylyǵy kezinde Jáńgir, Táýke, Abylaı handardyń basshylyǵymen at ústinde uıyqtaýǵa májbúr bolǵan qazaq batyr­lary sońǵy demi qalǵansha jaýmen julqysty. Halqymyz «aqtaban shubyryndy, Alqakól sula­ma» zamanynda da moıymady, bolashaqqa degen úmi­tin joǵaltpady. Azattyq qazaqtyń ejelgi armany edi. Túlki bulań tarıhtyń nesheme burylysynda el azattyǵy úshin talaı tarlannyń taqymynyń teri keppedi. Bertin kele atasy Abylaıdan qalǵan Aq týdy qolyna alǵan qazaqtyń sońǵy hany Kenesary halqyn bodandyq qamytynan qutqarý úshin atqa qondy. Bostan kúnder bastan aýyp, bodan kúnder basqa túsken ker zamanda da erkindik pen eldikten eshýaqytta úmitin úzbedi. Kenesary azattyq úshin kúreste aıryqsha qylysh sermedi. Ondaǵan jyldar boıy jaý qolynan qaza tapqansha rýhy asqaq esil er arystandaı arpalysty. «Er qonysynan aıyrylsa, el yrysynan aıry­lady» deıdi dana halqymyz. О́tken ǵasyr basynda Reseıdiń bodaýyna túsip, sanasy sarsylǵan, erik-jigeri janshylǵan qazaq halqyn derbes el etýge umtylǵan Álıhan Bókeıhan bastaǵan Alash arystary basyn báıgege tikti. Qazaqtyń basyn biriktirip erikti el bolýyn kóksep, boılaryndaǵy bar qasıetin, aqyl-oıyn, óner-bilimin, jiger-qaıratyn, búkil sanaly ómirin qazaq halqy men alashqa arnaǵan halqymyzdyń nar tulǵalary aqtyq demi qalǵansha táýelsizdik úshin kúresti, ózderiniń jandaryn uly kúreste qurban qylyp, búgingi egemen eldiń negizin qalaýǵa óz úlesterin qosty. Olar keler urpaqqa qıynnan qıyp jol salyp, erkindiktiń otyn óshpesteı tutatyp ketti. Elbasy N.Nazarbaevtyń «Alashtyń» basty maqsaty – qazaq qoǵamyn birte-birte ózgertip, zamanǵa beıimdeý edi. Bul bizdiń jedel jańǵyrý, ıaǵnı modernızasııa baǵytymyzǵa da saı keledi… Alash arystary bizge memlekettik ıdeıasyn tý etip kóte­rýdi tabystap ketti… Alashtyń asyl amana­ty bizge tarıhı-mádenı biregeıligimizdi, qa­rapaıym tilmen aıtsaq, qazaqy qalpymyzdy qasıettep saqtaýǵa mindetteıdi. Alashtyń asyl amanaty bizdi aýyzbirligimizdi kúsheıtýge shaqy­rady» degen sózi Alash arystary atqaryp ketken eńbektiń mán-mazmunyn aıqyn kórsetip otyr. Halqyn, óz ultyn jan-tánimen súıgen, eldi erkindikke jetkizem dep arpalysqan Alash kósem­deriniń sanaly ǵumyry búgingi urpaqqa úlgi-ónege. Ekinshi dúnıejúzilik soǵys kezinde qazaqtyń erjúrek batyrlary jaýynger babalarymyzdyń dańqty jolyn laıyqty jalǵastyra bildi. Olar qazaqtyń qaısar minezdi, rýhy bıik batyr halyq ekenin dúnıe júzine dáleldep berdi. Aryn – baıraq, namysyn naıza etken Núrken, Talǵat, Baýyrjan syndy batyrlar qazaq eliniń qaharmandyǵyn ańyzǵa aınal­dyrdy. Qazaq oǵlandary Uly Jeńiske zor úles qosty. Babalardyń bostandyq ań­sap atqa qonǵan uly erligin Almatyda Alashtyń ór minezdi ul-qyzdary Jeltoqsan kóteri­lisinde jańǵyrtyp, jańa sa­ty­ǵa kóterdi. Jeltoqsan kóte­ri­lisi keńestik ımperııanyń sha­ńyraǵyn shaıqaltyp, keregesin kúıretti. Ǵylymda «Dástúrler sa­baq­tastyǵy» degen uǵym qa­lyptasqan. Seksen altynshy jylǵy kóterilis kezinde kók túrktiń qara shańyraǵy bol­ǵan qazaq jerinde Alash jas­tarynyń boıynan býyrqanyp shyqqan bula kúsh, bodandyqqa qarsy joıqyn bulqynys eń aldymen, er jigittiń boıyna ananyń aq sútimen taralǵan erlik dástúriniń arqasynda júze­ge asty. Júsip Balasaǵun babamyzdyń: «О́z paıdańdy oılama, el paıdasyn oıla. О́z paıdań sonyń ishinde», degen sózin basshylyqqa alǵan Alash jastary keńestik sanaǵa tóńkeris jasady. Jeltoqsannyń zary sanamyzǵa ókinish, kóńili­mizge qaıaý uıalatqanmen, bastysy – TÁÝELSIZDIK, ELDIK muratyn máńgi mura etip qaldyrǵan, bodan­dyqtyń ózegine shabylǵan sońǵy soqqy boldy. Erlik pen Eldik qasıetimizdiń ózara tyǵyz birligi urpaqqa – uran, ultymyzǵa uıytqy bola bereri anyq. Bizdi bul kúnge deıin jetkizgen umytylmas oqıǵalar – el men jer úshin soǵystar, ult-azattyq kóterilister, erlerimizdiń qandaı da bolmasyn aýyrtpashylyqty kótere bilgen, jasymaıtyn asqaq jigerli rýhy, qaıtpaıtyn tabandylyǵy – búgingi urpaq úshin óshpes ónege, ólmes mura retinde saqtalýǵa tıis. Eldiń tutastyǵy men tynyshtyǵy – ómirin sarp etken erler men batyrlardyń ólsheýsiz erliginiń, asqaq rýhynyń arqasynda keldi. Bul qasıetti erlik shejiresi – búgingi býyn arqyly keler urpaqtyń boıyna jastaıynan sińiriletin baǵa jetpes ıgilik. Osy ónegeni, eljandylyq, otansúıgishtik dástúrdi jastardyń boıyna darytý, patrıottyq rýhta tárbıeleý – búgingi tańda árbir qazaqstandyqtyń qasıetti boryshy.

  Táýelsizdik jáne Elbasy

Alyp Keńes Odaǵy taraǵannan keıin onyń ornynda paıda bolǵan memleketterdiń barlyǵy ortaq daǵdarysty basynan keshirdi. Qalyptasqan ortalyqtandyrylǵan júıe ydyrady, zaýyt-fabrıkalar kúıredi, balabaqshalar men mektepter, sport ǵımarattary men mádenıet ortalyqtary jabyldy. Ekonomıka kúrdeli jaǵdaıǵa tap bolyp, halyq kúızeliske ushyrady. Jurt boıynda erteńgi kúnge degen senimsizdik paıda bolyp, úreı bıledi. El aýmaǵynda halyq arasynda búlik salýǵa tyrysqan túrli uıymdar bas kótere bastady. Osy bir «qaraǵaı basyn shortan shalǵan» kezeńde Eldikti, Egemendikti saqtap qalýdy, aldy­men sony ıelenýdi, tatýlyqty, birlikti tegeýrindi tirek etý – Otandyq, memlekettik bıik dárejede ustap turý Elbasy úshin syn bolǵany barshaǵa málim. Elbasy N.Nazarbaev qıyndyqqa moıymady. О́ziniń tabıǵı daryndylyǵy men kóregendiliginiń arqasynda bar kúsh-jigerin jas memlekettiń eńsesin kóterýge, damý kóshin túzetýge baǵyttady. Tarıhta uly tulǵalar asa mańyzdy oqıǵa­lar men óte kúrdeli betburys kezeńderde aıqyn kóri­netini belgili. О́ıtkeni, olar belgili bir tarıhı damýlardaǵy iri ózgeristerge belsene qaty­nasa otyryp, oqıǵalardyń damý barysynyń jeteginde ketpeıdi, kerisinshe, ózgeristerdiń oń baǵytta damýyna baqylaý jasap, oqıǵalar barysyna, órbý baǵytyna ózindik jeke, sheshýshi ról qosady. Olardyń qoǵam damýyna qosqan úlesi neǵurlym aýqymdy, neǵurlym tereń bolsa, soǵurlym olardyń esimi halyqtyń tarıhı sanasynda óshpesteı bolyp sińip, ýaqyt óte urpaqtar aldynda bıikke kóterile beredi. Qazaq halqynyń tarıhynda osyndaı adamnyń biri de biregeıi Ult kóshbasshysy N.Nazarbaev ekendigi daýsyz. Qazaq tarıhynda mańyzdy ról atqarǵan «Qa­sym hannyń qasqa joly», «Esim hannyń eski jo­lynyń» izimen Elbasy, Táýelsiz Qazaqstan jaǵ­daıynda «Nursultannyń nurly jolynyń» negizin qalady. Bul jol – eń aldymen qoǵamdyq turaq­tylyqqa baǵyttalǵan jol. Bul jol – azamattar ara­syndaǵy yntymaq pen tatýlyqqa negizdelgen óne­geli bastaý. Bul jol – álemniń barlyq túk­pirinde beıbitshilik pen kelisim ıdeıasyn ornyq­tyrýǵa arnalǵan qaınar kóz. Bul jol – Qazaq­standy bolashaq órkendeý, qýatty el etý syndy maqsatqa jetelegen birden-bir týra, eń durys jol. Allaǵa shúkir, ata-baba armany oryndaldy! Eli­miz baǵytyn túzedi,  birligin, yntymaǵyn art­tyrdy, abyroıyn kóterdi. «Qazaqstan» atty alyp kemeni shaıqaltpaı basqaryp, ony álem tósimen nurly bolashaqqa, kemel keleshekke, jarqyn kókjıekke jetelegen Elbasy men Táýelsizdik egiz uǵymǵa aınaldy. Elbasynyń: «Endi bizdiń el atqa qondy: dúıim dú­nıeniń qandaı dúbirli dodasyna taısalmaı túsip, kim-kimmen de jaltaqsyz jarysatyn bo­lady», degen sózine sáıkes baıtaq el, kún sáýletti Qazaqstan búginde damýdyń dańǵyl jolyna tústi. О́lsheýsiz tabıǵat baılyǵymen ǵana emes, eń aldymen san túrli ulttardan quralǵan halqynyń aýyzbirligimen aty shyqty. Búgin Qazaqstan – ózi ornalasqan aımaqtyń ǵana emes, búkilálemdik problemalardy talqylaýda jáne sheshýde yqpaldy ról atqaratyn elge aınaldy. Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń pikirine álem saıasatkerleri yqylas qoıatyn boldy. Táýelsizdikke qol jetkizý de, ony ustap turý da ońaı emes. Buǵan úlken qajyr-qaırat, sonymen qatar, kemel aqyl-parasat ta qajet. Osyǵan uıyt­qy bolar tulǵa qajet. Táýelsizdikke tirek bolar negizgi tuǵyrlardy túgendeı alatyn naǵyz ultjandy azamat qajet. Memleket tutastyǵyna, el birligine uıytqy bolar elim dep eńi­re­gen er qajet. Mine, táýel­sizdik tuǵyrlaryn bekitýge umtylǵan, elge halqyn órge súıreı alatyn basshy kerek boldy. Tájirıbesi kemshin, damý jo­lynyń ónegesi bolmaǵan jerde táýelsiz memleket or­na­týdy qolǵa alý toqsanynshy jyl­dardyń bıiginen qaraǵan­da kózsiz erlik bolatyn. Qalyń eldiń ishinen sýyrylyp shy­ǵyp, jaýapkershilikti moınyna alǵan, óz taǵdyryn eliniń taǵ­dyryna, keleshegine arnaǵan, halyqtyń úzilýge shaq qalǵan úmitin jalǵaǵan ardaqty azamat – halqynyń birtýar perzenti N. Nazarbaev boldy. El men jer úshin sheshýshi sát týǵanda Elbasy danaly­ǵymen, batyldyǵymen, para­sa­ttylyǵymen el muńyn, halyq syryn, tarıh únin túsine bildi. Halyqtyń basyn qosyp, ha­lyq múddesi jolynda, tabandylyǵyn da, tap­qyrlyǵyn da tanyta bilgen Nursultan Ábishuly Qazaqstan halqynyń kúshin tasytty, mártebesin kóterdi, qazaq elin irgeli elge aınaldyrdy. Jıyrma jyldyq merzim ishinde elimizde keń kólemdi memlekettik túbegeıli ózgerister oryn aldy. Jańa memlekettik júıe qalyptasty. Qýatty qarýly kúshter paıda boldy. Uly derjavalarmen shekaramyz bekitildi. Táýelsizdigimizdi jarııalaǵan­nan bergi mezgil ishinde kóptegen eleýli tabystarǵa qol jetkizdik. Dúnıejúzinde birinshi bolyp atomnan bas tartý, Arqa tósinde aıshyqty jańa elorda salý, Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymyna tóraǵalyq etý, ǵalamda basy birikpeı kele jatqan ártúrli din ókilderiniń basqosýyn uıymdastyrý, Qysqy Azııa oıyndaryn ótkizý jáne kúlli Islam uıymy konferensııasyna tóraǵa bolý syndy belester búginde elimizdi álemge tanytty. Bulardyń bári – eń aldymen Elbasynyń kóregen saıasatynyń arqasy. Osy rette meni jeke tań qaldyratyn bir jaǵ­daıdy aıtyp ótkim keledi. Táýelsizdikke ıe bolǵan jıyrma jyl ishinde elimiz – Qazaqstan tarıhynda buryn-sońdy bolmaǵan jetistikterge jetkenine qaramastan, álem moıyndaǵan jedel damýshy el retinde moıyndalǵanyna qaramastan Elbasynyń eshqashan bosańsymaýy, ózin-ózi janyǵan tulǵalyq umtylysy oǵan degen qurmetti tek qana arttyra túsedi. Elbasynyń: «Táýelsizdik – tarıhtyń máń­gige bergen enshisi emes, halyqtardyń mamyra­jaı ómir súrýine berilgen kepildik te emes: ańǵal bolmaǵanymyz abzal», degen sózi barsha­myzǵa qosymsha kúsh berip, el damýy jolyndaǵy mindetterdi aıanbaı atqarýǵa bastaıdy. Nursultan Ábishulynyń jáne bir erekshe qa­sıeti – onyń jańashyldyǵy, pragmatızmi, kóre­gen­digi. Egemendiktiń alǵashqy jyldarynda ózge Dostastyq elderi jaǵdaıdy qalaı jaqsartýdy, ekonomıkany qalaı kóterýdi bilmeı otyrǵanda, Elbasy naryqtyq reformalardy qolǵa aldy. Bar­lyq memlekettik nysandardy, aýylsharýashylyq jerlerin jeke menshikke berip, daǵdarystan shy­ǵýdyń qamyn qarastyrdy. Damyǵan, órkenıetti Batys elderin Qazaqstan­ǵa ınvestısııa salýǵa shaqyrdy. Elbasynyń jeke be­deliniń jáne júrgizip otyrǵan beıbit saıasa­ty­nyń, Qazaqstanda ornyqqan turaqtylyq pen aýyz­birshiliktiń arqasynda elimizge ınvestorlar aǵyl­dy. О́ndiris oshaqtary qalpyna keltirildi. Elbasy sheteldik tájirıbe men bilimniń paıdasyn tez uǵyp, talantty jastardy «Bolashaq» baǵdarlamasymen shet memleketterge attandyrýdy qolǵa aldy. Búgingi tańda sol jastar memlekettik mańyzy bar kompanııalarda, memlekettik qyzmette jumys istep, el damýyna súbeli úles qosýda. Toqsanynshy jyldardyń basynda Elbasy alǵash ret Eýrazııalyq keńistik odaǵy týraly ıdeıa aıtyp, onyń jalpyǵa paıdasyn naqty negizdep bergende, birqatar kórshi elder oǵan kúmánmen qaraǵan edi. Qazir Ult kóshbasshysynyń sol salıqaly bastamasy Dostastyq elderi aýmaǵynda kún tártibinen túspeı, kórshi memleketterdiń naqty maqsatyna aınalyp otyr. Aıta bersek, mundaı mysaldar jeke bir kitaptyń áńgimesi. Osy rette Elbasy týraly Ulybrıtanııanyń eks premer-mınıstri Margaret Tetcher hanymnyń: “Táýelsizdik alǵan sátten bastap Sizdiń kóre­gendik saıasatyńyz eldi bostandyqqa aparatyn jolǵa alyp shyqty. Pessımıster, bálkim, sizdiń elińizdiń etnostyq jáne dinı árqılylyǵy ulttardy janjaldastyrmaı qoımaıdy, sóıtip, Qazaqstandy álsiretedi dep úmittengen bolar. Alaıda bári kerisinshe bolyp shyqty. Qazaq­stan óziniń áralýandyǵynyń arqasynda gúl­denip keledi jáne óziniń áralýan dástúrler men dinı senimderge baılyǵynyń arqasynda qýa­tyna qýat qosýda. Sizder basqalarǵa úlgi boldyńyzdar”, degen sózi Memleket basshysynyń jetistikterin naqty kórsetedi.

  Birlik pen yntymaq – táýelsizdik tutqasy

  Elbasy saıasatynyń altyn arqaýy, basty ózegi – el birligin saqtaý. Bılikti qolyna alǵan sátten bastap osyny saıasatynyń týy etip ustap keledi. Bizge eń aldymen yntymaq, birlik, eldiń tynyshtyǵy kerek edi. Kıkiljińge, qaqtyǵystarǵa jol bermeý basty maqsat bolatyn. Álemde daý-janjaldan bosamaı, túrli shıelenis-qaqtyǵystar oshaǵyna aınalyp otyrǵan elder de az emes. Bılikke talasyp, ózge tys kúshterdiń yqpaly men yntymaǵy keri ketken elder de jetkilikti. Al Elbasynyń da kúni-túni oılaıtyny – halyqtyń, eldiń tynyshtyǵy, jerdiń bútindigi. Elbasynyń tikeleı bastamasymen, elimizdegi bereke men birliktiń mekeni Qazaqstan halqy Assambleıasy quryldy. Qazirgi tańda tegi ártúrli, maqsattary ortaq myńdaǵan Qazaqstan azamattary Assambleıa qanatynyń astynda el aldyna qoıylǵan ortaq maqsattardy qyzý iske asyrýda. Taǵdyr ártúrli ult pen ulys ókilderin qazaqtyń darqan dalasyna qonys tepkizdi. Aýzyn ashsa júregi kórinetin keń peıildi qazaq halqynyń ystyq meıiriminiń arqasynda taǵdyr tálkegine ushyraǵan kóptegen ózge ult ókilderi urpaǵyn, qasıetti shańyraǵyn saqtap qaldy. «Údeýdiń syry – birlikte, júdeýdiń syry – alaýyz­dyqta» dep bekerge aıtylmasa kerek. Birligi jarasqan eldiń bosaǵasyna bereke uıalaıtyny beseneden belgili. Elbasy Qazaqstan halqyn «...jum­ǵan judyryqtaı birliktiń arqasynda al­maı­tyn asý, jeńbeıtin kedergi bolmaıtynyna» sendirip, elimizdegi san túrli etnos ókilderin qoǵamdyq uıysýǵa, jarasty yntymaqqa bastady. Elbasy alǵash Assambleıany qurý týraly Jar­lyqqa qol qoıǵan kúnnen bastap, atalǵan uıym Qa­zaqstannyń qoǵamdyq-saıası ómiriniń bel orta­synan kórindi. Mańyzdy memlekettik sheshimder men Elbasy bastamalaryna qoldaý kórsetip, memlekettik múddeniń júzege asýyn qamtamasyz etti. Egemendikke ıe bolǵan alǵashqy jyldardaǵy eldiń basty qujatynyń biri «Qazaqstan-2030» stra­tegııalyq josparynan bastap keshegi, halyq arasynda qyzý talqyǵa túsken Qazaqstannyń El birligi Doktrınasy sııaqty qoǵamdy alǵa súıreýshi mańyzdy qujattar da Assambleıa sessııasynda bekitildi. Elimizdiń búgingi jetistikteri – Prezıdenti­miz­diń júrgizip otyrǵan parasatty da kóregen saıa­satynyń, kópetnosty Qazaqstan halqynyń jaras­tyǵy men yntymaqtastyǵynyń arqasynda bolyp otyr. Elimizdiń táýelsizdigi men memlekettiliginiń ornyǵa túsýi, ulttyq qaýipsizdigi, ekonomıkamyz­dyń jedel qarqynmen damı berýi, Qazaqstan halyqtarynyń óz bolashaqtaryna degen berik senimi, qazirgi zamandaǵy órkenıetti qaýymdastyq orta­synda irgeli elge aınalýy birlikten, ynty­maq­tan bastaý alady. Qazaqstan halqy Assambleıasy óziniń qoǵamǵa qajettiligin, el damýyna aýqymdy úles qosa alatynyn óz isterimen dáleldedi. Eldiktiń, biregeılik pen tutastyq uıymy ekendigin tanytty. Sheteldik beldi de bedeldi memleketter Qazaqstan halqy Assambleıasy ıdeıasyn adam balasynyń tarıhyn­daǵy jáne álemdik qaýymdastyq arasynda adamı turǵydan eń asqaq ıdeıa ekendigin moıyndady. Qazirgi tańda, Assambleıa «ult» ıadrosy, etnos­tyq toptardyń mádenı-rýhanı ózegi, eldik múd­demizdi qorǵaýdyń, memlekettiligimizdi nyǵaıtýdyń negizgi tetikteriniń biri retinde qalyptasty. Qazaqstan halqy Assambleıasy jas urpaq boıyn­daǵy otansúıgishtik qasıetterin damytý, memlekettik til aıasyn keńeıtý baǵytynda naqty is-áreketter jasap, qoǵam turaqtylyǵyn nyǵaıtýǵa eleýli úles qosyp otyr. Elbasy Nursultan Ábishuly: «Beıneli sózben keltirsek, táýelsizdik – kıeli uǵym. Ony ómirdiń sonshalyqty qymbat ekenin túsinbegen, jyǵylyp qaıta turmaǵan, ókpesi tarylyp jazıra dalasynyń jupar aýasyn ańsamaǵan, samal jelge saǵynyshpen betin tospaǵan qazaq qana tereń túsinip, qymbat baǵalaı almaıdy. Olaı bolsa, táýelsizdigimizdiń merekesi qarsańynda atqarylar ıgi ister jas urpaqqa tól tarıhymyzdy tanyta otyryp tárbıe­leý bolmaq», dep naqty aıtqan bolatyn. Osyǵan oraı, Assambleıanyń mańyzdy baǵyttarynyń biri, azamattardyń otansúıgishtik qasıetterin damytýǵa úles qosatyn negizgi faktordyń biri – memlekettik til bolyp tabylady. Qazaqstanda turyp jatqan etnostardyń arasynda memlekettik tildiń márte­besi búginde esh kúmán keltirmes negizgi qaǵıda retinde moıyndalǵan. Qazirgi tańda, memlekettik tildi meńgergen ózge etnos jastarynyń sany artyp, qazaq tildi mektepke balasyn oqytýǵa nıettengen ata-analar kóbeıip otyr. О́zbek, uıǵyr, tájik mektepteriniń oqýshylary qazaq tili men ádebıeti pánderin qazaq mektebiniń baǵdarlamasymen oqyp jatyr. Táýelsizdiktiń jıyrma jyldyǵy qarsańynda artqa kóz tastasaq, kóptegen jetistikterge jetkenimizdi baıqaımyz. Alaıda, el azamattaryna, ásirese jastarǵa aıtar oı – biz ult retinde oıanyp, ıntellektýaldyq serpilis jasaýymyz kerek! Bul – ulttyń alǵa qaryshtap qadam basýynyń, serpilip jańa kókjıekterge umtylýynyń negizi men kepili. Tek qana jahandyq deńgeıdegi uly mindetter men maqsattarǵa umtylǵan ulttar ǵana jeńiske jetedi. Sondyqtan básekege qabilettilikke bet túzeý ult rýhynyń eń mańyzdy mindetine aınalýy shart. Qazaqstannyń árbir azamaty muny jaqsylyqqa, baılyqqa, aqyldylyqqa umtylys dep tanyp, týǵan eliniń gúldenýine qoldan kelgenniń bárin isteý qajet dep sezinýi kerek. Árbir adam óz boıyndaǵy osy qasıetterdi damytýy shart, olar jeńis rýhynyń óz ǵumyrynyń, qoǵam men memleket ómiriniń bir bólshegine aınalýyna bar kúsh-jigerin sarp etýi tıis. Iá, bizge bolashaǵymyzdy durys boljap, áleýetti elge aınalý úshin tek umtylys kerek, eńbek pen qabilet kerek, eń bastysy – Otanǵa degen sheksiz súıispenshilik pen aýyzbirshilik kerek. Álem tarıhyndaǵy uly tulǵalardyń biri Mahatma Gandıdiń: «Dúnıeni ózgertý úshin ózimiz ózgerýimiz qajet», degen oıly sózi bar. О́rke­nıetti, kóshbasshy elge aınalý, básekege qabiletti ult qalyptastyrý maqsatyndaǵy is-qımyldy ár azamat ózinen bastaýy qajet. Eger árbir azamat múddesi memleket múddesimen ushtasyp, el birligin nyǵaıtý jolynda aıanbaı eńbek etse, Qazaqstannyń almaıtyn asýy, baǵyndyrmas bıigi bolmaıtynyna senimdimin. Eraly TOǴJANOV, Qazaqstan halqy Assambleıasy Tóraǵasynyń orynbasary.