«Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine memlekettik fýnksııalardy básekeles ortaǵa berý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy azamattardyń ózin-ózi retteýdi damytý arqyly sheshimder qabyldaý prosesine qatysý múmkindikterin keńeıtýge, memleketke tán emes fýnksııalardy básekeles ortaǵa jáne ózin-ózi retteıtin uıymdarǵa berýge baǵyttalǵan. Atalǵan qujat «100 naqty qadam» Ult josparynyń 97-qadamyn iske asyrýdy kózdeıdi.
Qujatqa qatysty pikir bildirgen Májilis Tóraǵasy N.Nyǵmatýlın memlekettik fýnksııalardy básekeles ortaǵa berýge taǵy bir qadam jasalǵanyn atap ótti.
«Biz Elbasynyń Ult josparyn oryndaý jolynda taǵy bir mańyzdy qadam jasadyq. Prezıdent aıtqandaı, elimizdiń damýy birqatar memlekettik fýnksııalardy básekeli ortaǵa berýdi talap etedi. Onyń basty maqsaty – memlekettik organdardyń ýaqytyn únemdep, jumys sapasyn kúsheıtý. Osy oraıda búgin maquldanǵan zań jobasynyń orny da erekshe, róli de óte zor», dedi N.Nyǵmatýlın.
Májilis Tóraǵasy atap ótkendeı, eń bastysy – zań jobasy memlekettik fýnksııalardy básekeli ortaǵa berýdiń naqty belgilengen erejelerin bekitedi. Nátıjesinde bul máselede búginge deıin oryn alyp kelgen júıesizdikke, retsizdikke jol berilmeıdi.
Palatanyń otyrysynda zań jobasyn Ulttyq ekonomıka mınıstri Tımýr Súleımenov tanystyrdy. Onyń aıtýynsha qujatty ázirleý barysynda EYDU elderiniń eń úzdik tájrıbeleri zerdelengen.
«Zań jobasynyń qurylymy 2016 jyly depýtattardyń qatysýymen, Premer-Mınıstr orynbasarynyń basshylyǵymen ótken Úkimettiń janyndaǵy Arnaıy komıssııa otyrysynda maquldanǵan básekeles ortaǵa fýnksııalardy berýdiń bazalyq qaǵıdattarynyń negizinde qalyptastyrylǵan», dedi T.Súleımenov.
Vedomstvo basshysynyń sózine qaraǵanda, zań jobasynda fýnksııalardyń básekeli bazalyq tásilderin bekitý, fýnksııalardy úkimettik emes sektorǵa berý kózdelgen.
«Túzetýlerdiń birinshi jáne negizgi bóligi – bazalyq tásilder. 2016 jyly júrgizilgen saraptama memlekettik organdardyń fýnksııalaryn básekeli ortaǵa berý ólshemsharttarynyń joq ekenin jáne onyń júıesiz júrgiziletinin anyqtady. Osyǵan baılanysty zań jobasynda memlekettik organdardyń fýnsııalaryn básekeli ortaǵa berýdiń maqsattary, qaǵıdattary jáne tásilderi; fýnksııalardy irikteý men berýdiń ólshemsharttary, algorıtmi; fýnksııalardyń júzege asyrylý sapasynyń monıtorıngi; Úkimettiń jáne memlekettik organdardyń ókilettikteri, «Atameken» UKP róli; fýnksııalardy oryndaýshylardyń quqyqtary men mindetteri; Úkimet janynan arnaıy qurylǵan komıssııanyń fýnksııalary aıqyndalady», dep atap ótti mınıstr.
Sonymen qatar jekelegen fýnksııalardy básekeli ortaǵa berý qarastyrylmaıdy. Olardyń qatarynda ulttyq, aqparattyq qaýipsizdikti qorǵaýǵa baǵyttalǵan, qorǵanys, qoǵamdyq tártipti qorǵaýǵa arnalǵan fýnksııalar kiredi.
Mınıstrdiń aıtýynsha, zań jobasynda fýnksııalardy básekeli ortaǵa berýdiń bes tásili aıqyndalǵan, olar tolyq nemese ishinara berýdi kózdeıdi.
«Tolyq berý kezinde fýnksııa tek fýnksııalardy paıdalanýshylardyń esebinen júzege asyrylady ne tolyǵymen óz-ózin retteıtin uıymǵa ótedi. Bul jaǵdaıda fýnksııa zańnamalyq túrde memlekettik organnyń quzyretinen shyǵarylyp, básekeli ortaǵa beriledi. Ishinara berýge qazirgi ýaqytta keńinen qoldanylatyn aýtsorsıng, memlekettik áleýmettik tapsyrys jáne memlekettik tapsyrma arqyly fýnksııalardy iske asyrýǵa berý tásilderi jatqyzylǵan», dep túsindirdi T.Súleımenov.
Atalǵan tásilder qoldanystaǵy zańnamamen rettelgendikten, zań jobasynda memlekettik satyp alý, memlekettik áleýmettik tapsyrys týraly zańdarǵa jáne Qarjy kodeksine silteme normalar kózdelgen. Osy zań jobasy arqyly 3 kodekske jáne 4 zańǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engiziledi dep kútilýde.
Zań jobasynda memlekettik organdarǵa monıtorıngini júzege asyrý men baǵalaýdy júrgizýge baılanysty tıisti ókilettikter berilgen. Monıtorıng nátıjesi qanaǵattandyrylmasa, fýnksııany qaıtaryp alý týraly másele Komıssııaǵa shyǵarylady jáne qajet bolǵan jaǵdaıda fýnksııa zańnamalyq túrde memlekettik organǵa qaıtarylady.
Sondaı-aq otyrysta depýtattar Qazaqstan Úkimeti men Birikken Ulttar Uıymynyń Azyq-túlik jáne aýyl sharýashylyǵy uıymy arasyndaǵy FAO-nyń Baılanys jáne áriptestik jónindegi bıýrosyn qurý týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly zań jobasyn maquldady.
Halyqaralyq qujat týraly Premer-Mınıstrdiń orynbasary – Aýyl sharýashylyǵy mınıstri О́mirzaq Shókeev baıandama jasady. Onyń sózine qaraǵanda, kelisimde Qazaqstan – FAO áriptestik baǵdarlamasyn odan ári damytý úshin bes basym baǵyt belgilengen. Atap aıtqanda, taǵam ónimderiniń qaýipsizdigi jáne ekologııalyq jaǵynan taza taǵam ónimderin óndirý; veterınarııa jáne mal sharýashylyǵy, jaıylymdardy jáne fıtosanıtarııany basqarý; tabıǵı resýrstardy ornyqty basqarý (sý, jer jáne orman resýrstaryn basqarý); balyq aýlaý jáne akvadaqyl; aýyl sharýashylyǵy statıstıkasy, derekterdi jınaý jáne olardy óńdeý úshin aqparattyq tehnologııalar.
«Qazaqstan Úkimeti Baılanys jáne seriktestik bıýrosynyń formatynda FAO ókildigin ashýdy josparlap otyr. Álemde mundaı Bıýro tek 5 elde bar. Osy rette keleshekte jobalar sátti iske asyrylsa, Bıýrony sýbaımaqtyq bólimshege aınaldyrýdyń múmkindigi mol. Ýákiletti memlekettik organdardyń jaqyndyǵyn eskerip, agroónerkásiptik keshen salasynda kúndelikti tyǵyz jumys júrgizý úshin Bıýro Astana qalasynda ornalasady», dedi О́.Shókeev.
Bıýronyń basshysyn FAO Qazaqstan Úkimetimen kelise otyryp, halyqaralyq negizde taǵaıyndaıdy. Basshynyń ýákiletti orynbasary Qazaqstan rezıdenti bolady. Úkimettiń Bıýroǵa qosatyn úlesi – tegin beriletin tıisti úı-jaı, ofıstik jabdyq jáne operasııalyq shyǵyndarǵa arnalǵan 300 myń dollar kólemindegi jyldyq jarna. Bul shyǵyndar Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń jáne Syrtqy ister mınıstrliginiń 2019-2021 jyldarǵa arnalǵan bıýdjetinde kózdelgen.
Jalpy otyrysta Májilis «Standarttaý týraly» jáne oǵan ilespe zań jobalaryn, sonymen birge «Bilim týraly» zań jobasyn ekinshi oqylymda maquldap, birqatar jańa zań jobalaryn jumysqa aldy.
Otyrys sońynda Májilis depýtattary Natalıa Jumadildaeva, Svetlana Bychkova, Meıram Pishembaev, Turǵyn Syzdyqov, Irına Smırnova, Ekaterına Nıkıtınskaıa ortalyq memlekettik organ basshylarynyń atyna depýtattyq saýaldar joldady.
Abaı ASANKELDIULY,
«Egemen Qazaqstan»
