Qazaqstan • 14 Maýsym, 2018

Latyn álipbıi: tájirıbe men taǵylym

1665 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Qazirgi ózekti máselelerdiń qatarynda latyn álipbıine kóshý isi tur. Latyn álip­bıine aýysý – saýattylyqqa salqynyn tıgizbeı, ońaı qabyldanyp, túpkilikti oń­taıly nusqasyna toqtalýda áli de tal­qylaýlar tolastamaq emes.

Latyn álipbıi: tájirıbe men taǵylym

Osyǵan oraı Almaty ýnıversı­tetinde «Latyn álip­­bıi: HHI ǵasyrdaǵy ǵylym men bilim berý úrdisi» atty halyq­aralyq ǵylymı-táj­irıbelik konferensııa ótti.

– Elbasy jańa álipbıimizdi bekitip berdi. Qalǵan jumys tilshi ǵalymdardyń en­shisine qalyp otyr. Soǵan baılanys­ty latyn álipbıine kóshýge sizder jańa utymdy máseleler kóterip, ǵylymı tyń oılar men usynystar aıtasyzdar dep oılaımyn, – dedi Almaty ýnıversıtetiniń rektory, UǴA qurmetti akademıgi, professor Múbarak Ermaǵanbetov.

Alǵashqy baıandamany akademık О́mir­zaq Aıtbaıuly jasady. Til biliminiń bilgiri «Latyn jazýynyń jaıy jóninde» taqy­rybynda sóz qozǵady.

Qyrǵyz eliniń S.Naamatov atyndaǵy Na­ryn gýmanıtarlyq ýnıversıtetiniń dosenti Jańyl Egımbaeva óz tájirıbelerin ortaǵa saldy. Súleımen Demırel ýnıver­sıtetiniń professory Azamat Akbarov «Latyn alfavıtine kóshýdiń О́zbekstan úshin mańyzdylyǵy: alfavıttik jáne orfo­grafııalyq máseleler» týraly baıandady. О́zbekstan toqsanynshy jyldardyń aıaǵynda latyn grafıkasyna kóshkenimen, áli kúnge deıin sheshimin tappaǵan birshama máseleleri bar ekenin aıtyp ótti. Ásirese tól dybystardyń tańbalanýy men shetelden engen sózderdi jazýda sheshilmegen túıinder barlyǵyn jetkizdi.

Ahmet Baıtursynuly atyndaǵy Til bilimi ınstıtýtynyń bas ǵylymı qyz­metkeri, professor Álimhan Júnisbek úndestik zańy, dybystardyń tańbalanýy, ásirese tól dybystardy tańbalaýdaǵy kezdesip jatqan qıyndyqtarǵa toqtalyp ótti.

Memlekettik tildi damytý ınstıtý­tynyń dırektory Bıjomart Qapalbek latynǵa kóshý kezinde qazaq álipbıinde qazaq tiliniń tól dybystary ǵana tań­balanýy kerektigin, ár ǵalym ózinshe reformator bolmaýy tıistigin, shetelden kirgen sózderdi birtindep engizý kerektigine toqtaldy.

Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq peda­gogıkalyq ýnıversıtetiniń «Qazaq tiliniń teorııasy jáne ádistemesi» kafedrasynyń meńgerýshisi Janat Dáýletbekova qazirgi eń basty túıtkildiń biri retinde ana tilinde oqy­tylatyn mektepterde qazaq tili ózge ult­tardy qazaq tiline úıretip jatqan sııaq­ty qabyldanatynyna nazar aýdardy. Qazaq jazýynyń negizin oqytýdy mindetti pán­derdiń qataryna kirgizsek degen óz usy­nysyn jasady.

Konferensııada Abaı atyndaǵy QazUPÝ­ professory Rozalında Shahanova «La­tyn álipbıi: búgini jáne bolashaǵy» taqy­rybynda, fılologııa ǵylymdarynyń doktory Gúlbaný Qosymova «Qazaq ti­liniń qýat kózi – latyn álipbıi» jaıly, ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnı­versıtetiniń dosenti Bátish Atabaı «Shetel tilin oqytýdyń qazirgi zamanǵy ozyq ádisteri», Qyzdar pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń professory Qalamqas Qalybaeva «Latyn jazýyna kóshýde ulttyq múddemiz kózdelýi tıis», Abaı atyndaǵy QazUPÝ aǵa oqytýshysy, PhD Merýert Imanqulova «Latyn grafıkasyna kóshýdiń tájirıbelik mańyzy» taqyryptarynda baıan­dama jasap, plenarlyq májilisti aıaqtady.

Seksııa otyrystarynda «Túrki ha­lyq­tarynyń jazýyn latyn qarpine aýystyrýdyń tarıhı tájirıbesinen», «Latyn álipbıi – qoǵamdy modernızasııalaý jáne qazaq halqy birliginiń negizi», «Qazirgi zamanǵy ǵylym men bilim berýdegi jańa ǵylymı ınnovasııalyq tehnologııalar» taqyrybynda jas ǵalymdardyń baıandamalary tyńdaldy.

Aınash ESALI,

«Egemen Qazaqstan»

ALMATY