Ǵasyrlar boıy qazaq jerin meken etken kóshpeli taıpalar qolynan týǵan ónerdiń biri – oıý-órnek. О́ıtkeni dala mádenıetiniń asqaq shyńy osyndaı tabıǵı beınelerdi tasqa salýmen bastaý alǵan. Sol jaýhardy ulyqtap júrgen Shóptibaı Baıdildın ǵumyrynyń jartysyn oıý-órnek salasyna arnaǵan. Qazir onyń qolynan shyqqan týyndylardy Mońǵolııadaǵy qazaqtar ulttyq kıim tigip júr eken.
Atalǵan kórmede qolóner sheberiniń 400-den astam syzbasy qoıylǵan. Onyń ishinde turmystyq buıymdarǵa, úı jıhazdaryna jáne kıimderdi bezendirýge arnalǵan túrleri bar. Oıýshy janýarlardyń syrtqy pishinine, múıizine, tyrnaǵyna, moınyna, tabanyna uqsas beınelerdi ásemdep qaǵaz betine túsirgen.
«Rýhanı jańǵyrýǵa» baılanysty qazaqtyń tarıhyn nasıhattaıtyn ýaqyt keldi. Árbir óner ıesi óziniń salasy arqyly ulttyq bolmysymyzdy kórsetse, nur ústine nur bolar edi. Byltyr osy mýzeıde meniń Keıki batyr týraly kitabymnyń tusaýkeseri ótken edi, al bıyl taǵy da osy saraıda oıý kórmem ashylyp otyr. Men osyǵan bek qýanyshtymyn!», dedi kórme avtory.
Oıý-órnek – kóshpeli qazaq jurtynyń mádenı damýynyń shejiresi ári adam janyna lázzat syılaıtyn estetıkalyq máni zor óner. Búgingi tańda qazaqtyń 230-daı oıý túri bar eken. Al sol syzbalarǵa zer salyp qaraǵan árbir adam onyń mazmunyn, qurylymyn, tepe-teńdik mánin baıqaı alady.
Shóptibaı Baıdildın óz isiniń mamany retinde árbir oıýdy bir-birine uqsatpaı, qaraǵan adamǵa oı salatyn pishinde beınelegen. О́ner ıesi oıý-órnek salý arqyly ǵana emes, oqyrmanǵa shyǵarmalary arqyly da oı tastaıdy. Onyń «Qazaqtyń oıý-órnekteri», «Oıý oı, órnek sal», «Sanaýly ǵumyrymdaǵy oılarym», «Keıki batyr» atty kitaptary bar. «Keıki batyr» kitabynyń jelisimen batyr týraly derekti fılm de túsirilgen.
Azamat MÁÝLENULY
