Alty mln gektar aýmaqty alyp jatqan tuzdy shól Aral basseıninde ómir súretin 35 mln adamǵa zııanyn tıgizip otyr.
Osyndaı qıyn kezderde Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev Aral teńizin qalpyna keltirý týraly sheshim qabyldap, «ǵasyr jobasy» dep ataý alǵan «SARATS» qolǵa alynǵan bolatyn.
Búginde Aral óńiriniń sortańdanǵan jerlerin qalpyna keltirý jumystary júrip jatyr.
Jaqynda oblystyń Jalaǵash aýdanynda «Qyzylorda oblysynda oazıstik sýarmalaýdy kórsetý» pılottyq jobasyn ashý jáne usyný resmı saltanaty ótti. Bul joba EO/BUUDB/BUU EEK «Jasyl ekonomıka modeline ótý úshin Qazaqstandy qoldaý» atty birlesken jobasy sheńberinde iske asyrylady. Eýropalyq odaq tarapynan tolyq qarjylandyrylatyn, quny 7,1 mıllıon eýrony quraıtyn bul joba zamanaýı jasyl tehnologııalardy qoldaný sortańdanǵan jerlerdi aýylsharýashylyq maqsattarda paıdalanýǵa múmkindik beretinin kórsetedi.
Qazaqstanda sortańdanǵan jerlerdiń jalpy aýdany 111,55 mln gektardy nemese elimizdiń barlyq terrıtorııasynyń 41 paıyzyn quraıdy. Tek Qyzylorda oblysynyń ózinde-aq Aral teńiziniń apatynan zardap shekken 73 307 myń gektar sýarmaly jer qanaǵatsyz jaǵdaıda tur. Qolda bar sýarmaly jerlerdiń kóp bóligi túbegeıli jaqsartýdy qajet etedi.
Osyǵan baılanysty 2016 jyly EO/BUUDB/BUU EEK «Jasyl ekonomıka modeline ótý úshin Qazaqstandy qoldaý» atty birlesken jobasy sheńberinde Aral óńiriniń sortańdanǵan jerlerin qalpyna keltirý jóninde pılottyq joba ázirlendi. Oǵan Tań aýylynan «Manaq Baba» sharýa qojalyǵy tańdaldy.
Jalaǵashta ótken jıynǵa Qyzylorda oblysynyń ákimi Qyrymbek Kósherbaev, BUU Turaqty úılestirýshisi /BUU DB Qazaqstandaǵy Turaqty ókili Norımasa Shımomýra, Eýropa odaǵynyń Qazaqstandaǵy ókildiginiń Senimdi tulǵasy Zoltan Salaı jáne Germanııanyń Qazaqstandaǵy elshiliginiń Senimdi tulǵasy Djonatan Vaınberg qatysty.
«Jańa tehnologııalardy jáne tásilderdi engizý ónimdilikti ártaraptandyrý men áleýetti arttyrýǵa qalaı alyp keletinin kórsetetin kórneki mysal bola alady. Biz aýylsharýashylyq ónimderin jetkizý damýdyń anaǵurlym keń maqsattaryna qol jetkizýge kómektese alatynyn kóre alamyz», dedi BUU Turaqty Úılestirýshisi/BUU DB Qazaqstandaǵy Turaqty ókili Norımasa Shımomýra. Onyń oıyn Eýropa odaǵynyń Qazaqstandaǵy ókildiginiń Senimdi tulǵasy Zoltan Salaı bylaısha jalǵady:
«Biz Qazaqstandy bolashaq damýda óte mańyzdy strategııalyq seriktes dep sanaımyz jáne sony moıyndaımyz. О́ńirlerdegi jumys bizdiń strategııamyzdyń basty elementi bolyp tabylady. Bizdiń josparymyz óńirlermen, sonyń ishinde Qyzylorda oblysymen ártúrli damý bankteri arqyly jańa formatta jumys isteý. EO qarjylyq qoldaýymen iske asyrylǵan bul joba jasyl ekonomıka salasyndaǵy jobany iske asyrýdyń tabysty mysaly bolyp tabylady», dedi ol.
Keńeste oblys ákimi Qyrymbek Kósherbaev óńirde osy maqsatqa baılanysty atqarylyp jatqan jumystardy júlgelep berdi.
– Biz sý tapshylyǵynyń aldyn alý úshin oblysta birqatar jumystardy atqaryp jatyrmyz. Mysaly, sońǵy úsh jylda Syrdarııa ózeninde eki úrlemeli sý tospasy salyndy. Nátıjesinde sý az jyldardyń ózinde jalpy aýmaǵy 60 myń gektardan asatyn Jańaqorǵan jáne Shıeli aýdandarynyń egis alqabyn turaqty sýlandyrýǵa jáne 1,5 mlrd tekshe metr sýdy únemdeýge múmkindik aldyq. Budan bólek, 2018 jyldan bastap 3 mlrd tekshe metr tasqyn sý jınaıtyn 6 sý qoımasyn salýdy josparlap otyrmyz. Sýarmaly jerlerdiń melıoratıvtik jaǵdaıyn jaqsartý arqasynda sýdy 20 paıyzǵa deıin únemdeýge múmkindik alatyn bolamyz. Al oazıstik sýarý tehnologııasyn engizý mal sharýashylyǵy men ósimdik sharýashylyǵyn damytyp, jańa kásiporyndardy ashýǵa múmkindik beredi, – dedi aımaq basshysy.
Búginde birlesken jobanyń nátıjesinde 5 gektar sortańdanǵan jer qalpyna keltirildi. Onyń 3 gektary alma baǵy, al qalǵan bóligi kókónis daqyldaryn ósirýge arnalady. Osyndaı shaǵyn aýylsharýashylyq bıznesti Aral óńirinde jasyl tehnologııalardy paıdalaný men damytý sý jáne energııa tutynýǵa jumsalatyn shyǵystardy 29 mln teńgege deıin áleýetti únemdeýdi qamtamasyz ete alady eken.
Sondaı-aq qarajatty únemdeýmen qatar, zııandy zattardan bólinetin SO2 gazyn tómendetý jylyna 300 tonnaǵa deıin jetedi.
EO/BUUDB/BUU EEK «Jasyl ekonomıka modeline ótý úshin Qazaqstandy qoldaý» atty birlesken jobasy sheńberinde iske asyrylyp jatqan bul jumystar teńizge quıǵan tamshydaı bolǵanymen, tuzdy aımaqty paıdalanýda óz jemisin berip jatyr.
Baqtııar TAIJAN,
«Egemen Qazaqstan»
Qyzylorda oblysy
