Bas qala bilim men ǵylym habyna aınalady

Aqtóbe qalasynda týyp-ósip, M.Qusaıynov atyndaǵy daryndy bala­lar mektebin, Aqtóbe memlekettik pe­da­gogıkalyq ınstıtýtyn jáne Uly­brı­tanııadaǵy Ýorık ýnıversıtetin tá­mamdaǵan Laýra Astana qalasyndaǵy bir­neshe ınnovasııalyq platformalarda jumys istep, tájirıbe jınaqtaǵan soń óziniń ómir jolyn elordamen baı­la­nystyrýǵa bel býdy. «О́mirimde As­ta­nanyń alar orny erekshe. О́ıtkeni el­orda ózime, biliktiligime senimimdi kú­sheı­tip, básekege qabilettiligimdi art­tyrdy. Sonymen qatar bul qaladan na­ǵyz dostar men pikirles jandardy taptym», deıdi ol.

Eýropada hám elimizde bilim alǵan jas Nazarbaev Ýnıversıtetiniń sheteldik áıgili joǵary oqý oryndarymen ıyq teńestire alatynyn aıtady. «Birinshiden, Nazarbaev Ýnıversıteti akademııalyq sapany qamtamasyz etýdi nazarda ustaıdy jáne bilim sapasyna óte joǵary talap qoıady. Munyń dáleli retinde ýnıversıtet túlek­teriniń sheteldik úzdik oqý oryn­dary­nyń magıstratýra jáne doktoran­týra baǵda­rlamalarynda oqýlaryn tabys­ty ja­l­ǵas­tyrýy nemese beldi uıym­darda qyzmet etýin aıtýǵa bolady. Oqý úderisi aǵyl­shyn tilinde ótetin­dik­ten, tálim­gerler sheteldik aldyńǵy qatar­ly zert­teý jumys­tary men ǵylymı áde­bıetti túp­nusqada oqıdy. Plagıat jáne akademııa­lyq adaldyq qaǵıdalaryn bu­zý­ǵa jol beril­meıdi. Ekinshiden, ár stý­denttiń ál-aýqaty da nazardan tys qal­maıdy», dedi L.Qarabasova.

Aıtýynsha, ýnıversıtettiń ozyq bolýyn anyqtaıtyn taǵy bir faktor – erek­she aýra men etnos. Muny ýnıver­sıtet ǵımaratyna kirgen kez kelgen jan baı­qaıdy. Professorlardyń qara­pa­ıym­dylyǵy men kishipeıildiligi, kez kelgen kózqaras pen pikirlerge ashyqtyǵy jáne stýdentterge qarym-qatynasy erek­she. Máselen, keıipkerimiz bilim al­ǵan Joǵary bilim berý mektebinde dál osy qarym-qatynas baıqalady. Jas ǵalymnyń ǵylymı jetekshisi De­nız Ijea Lýızıana ýnıversıtetiniń qur­met­ti professory, júzdegen doktorlar men magıstrlarǵa jetekshilik etken tájirıbeli ustaz. Ol shákirtterine ár­daıym qurmetpen qarap, ár pikirine mu­qı­ıat den qoıady. «Sen óz ǵylymı taqy­ry­byńnyń sarapshysysyń» dep yntalan­dyryp otyrýdy da umytqan emes.

Adamı kapıtal búginde memleket da­mý­ynyń basym baǵyty bolǵandyqtan bi­lim berý salasy qashan da basymdyqqa ıe. Laýra doktorantýra aldynda «Bilim be­rý salasyndaǵy kóshbasshylyq jáne bas­qarý» mamandyǵyn ıgergen bolatyn. Fılosofııa ǵylymdarynyń doktory atanǵan jas mamannyń alǵan bilimi bilim berý saıasaty, zertteý, bilim berýdi bas­qarý jáne akademııalyq salalarda jumys isteýine múmkindik beredi. Ol eńbek naryǵyndaǵy ózgeristerge baı­lanys­ty adam faktorynyń mańyzy tó­men­demeıtinin, bul rette jańa maman­dyqtarǵa oraı Nazarbaev Ýnıversıteti­ne dáris oqýǵa kelgen Gonkongtegi Qytaı ýnıversıtetiniń professory Bendjamın Vahtyń oılarymen kelisetinin aıtady. Qytaı ǵalymy qazirgi jańa tehnologııa damyǵan zamanda mamandyqtardaǵy ózgerister jyl saıyn oryn alatynyn, aldaǵy ýaqytta salaaralyq kiriktirilgen mamandyqtar paıda bolatynyn aıtqan bolatyn. Al Nazarbaev Ýnıversıteti Joǵary bilim berý mektebiniń dekany Aıda Saǵyntaeva kommýnıkatıvtik kompetensııalardy, emosııalyq ıntellekti da­mytý jáne bilim berý úrdisinde tul­ǵa­aralyq qarym-qatynasty saqtap qalý­dyń mańyzdylyǵy jóninde pikiri de osyǵan saıady. Tórt jyl boıy úsh til­de bilim berýdiń pedagogıkasy «Pán men tildi kiriktirip oqytý (SLIL)» taqy­ry­­byn zerttegen jas maman búginde Nazarbaev Ýnıversıtetiniń Bilimdi je­til­dirý ortalyǵynyń qyzmetkeri. Qazir Qa­zaq­standa úsh tilde bilim berýdi engizýge baılanysty atalǵan SLIL ádisi óte ózekti ekenin aıta ketken lázim.

Laýra Nazarbaev Ýnıversıtetiniń Kembrıdj jáne Pensılvanııa ýnıver­sı­tet­terimen seriktes bolǵandyqtan bilim berý­di brıtanııalyq jáne amerıkalyq ýnıversıtetterdiń utymdy tustarymen ushtastyrǵanyn aıtady. Bir ereksheligi, ýnıversıtet bilim berý men zertteýde jergilikti mazmundy eskeredi ári eli­miz­diń bilim berý júıesin reformalaýda kóshbasshy bolý jaýapkershiligin esten shyǵarmaıdy.

«Bıyl Astanaǵa – 20 jyl. Nazarbaev Ýnıversıteti elordanyń damý­yna aıtar­lyqtaı úles qosyp otyr. Ýnıver­sı­tet sheteldik bilikti ǵalymdar men oqy­tý­shylardy, qazaqstandyq úzdik stý­dent­terdi jańa qalaǵa shoǵyr­lan­dyr­dy. Eýrazııa joǵary bilim berý kósh­bas­shy­larynyń forýmy sııaqty iri sharanyń uıymdastyrýshysy retinde de shahary­myzdyń ǵylym men bilim sa­lasyndaǵy kóshbasshyǵa aınalýyna atsalysyp otyr. О́tken 20 jylda Astana álem tanyǵan qalaǵa aınalyp, kóptegen saıası sharalardy ótkizdi. Aldaǵy 20 jylda Astana Eýrazııanyń bilim jáne ǵylym habyna aınalady dep oılaımyn. Bul jerde, árıne Nazarbaev Ýnıversıteti sheshýshi ról atqarady degen senimdemin», deıdi Laýra Shapaıqyzy.

Mıras ASAN,

«Egemen Qazaqstan»