«Qarjy júıesiniń elimizdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damý prosesterindegi róli mańyzdy ekeni barshańyzǵa málim. Salyq jınaýdan bastap shyǵystardy qarjylandyrýǵa deıin onyń atqaratyn mindetteri óte keń. Jumystardyń aıasyna qazynashylyq, bankrottyq, kedendik jáne salyqtyq ákimshilendirý, qarjy monıtorıngi, býhgalterlik esep pen aýdıt, memlekettik satyp alý men múlikti basqarý máseleleri jáne taǵy basqalar kiredi. Bıýdjettik aqparattyń kópshilikke qoljetimdiligin baǵalaý bıýdjettiń ashyqtyǵy ındeksimen ólshenedi. Bıýdjettiń ashyqtyǵyn zertteýge Qazaqstan oń serpin kórsete otyryp, 2008 jyldan bastap qatysady.
Máselen, 2016 jyly Qazaqstan ortasha álemdik kórsetkishti 42 balǵa kótere otyryp, bıýdjettiń ashyqtyǵy ındeksin 53 balǵa deıin kóterdi. Azamattardy bıýdjet prosesine tartý úshin mınıstrlik bıýdjettik qujattardyń azamattyq nusqasyn da jarııalaıdy. Bıýdjettik derekterdi jarııalaý – bul tek birinshi qadam ekenin atap ótý kerek. Ekinshi – anaǵurlym kúrdeli qadam azamattardy bıýdjettik máselelerdi talqylaý prosesine tartýdy bildiredi. Qoǵammen baılanys ornatý úshin mınıstrliktiń saıtynda bıýdjettik shyǵystardyń basym baǵyttaryn qosa alǵanda, ony josparlaý jáne atqarý máseleleri talqylanatyn forýmdar ótkizý múmkindigi kózdelgen. 2018 jyldan bastap jergilikti ózin ózi basqarý bıýdjetiniń 4 deńgeıi engizilgenin sizder bilesizder. Bizdiń qazynashylyq aqparattyq júıelerinde fýnksıonalyn keńeıtý boıynsha pysyqtaý júrgizildi. Birinshi kezeńde 1062 jergilikti ózin ózi basqarý úshin óńirlerdiń jańa alty mándi kody berildi, sondaı-aq jergilikti ózin ózi basqarý bıýdjetteriniń qarajattaryn baqylaý shottary ashyldy», dedi vedomstvo basshysy.
Sonymen qatar ol bul úshin 2017 jyly ózara is-qımyl jasasatyn vedomstvolarmen birlesip, óńirlerde toptyq forýmdar ótkizilgenin, aýdandyq mańyzy bar qalalardyń, aýyldardyń, kentterdiń, aýyldyq okrýgterdiń ákimderi apparattarynyń 5075 mamany oqytylǵanyn jetkizdi.
«О́zderińiz biletindeı, Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha Úkimet memleket-jekemenshik áriptestiktigi damytý boıynsha úlken jumys júrgizip keledi. 2018 jylǵy 15 maýsymdaǵy jaǵdaı boıynsha memleket-jekemenshik áriptestigin 12 sharty tirkeldi, onyń ishinde 610,7 mlrd teńge somaǵa respýblıkalyq jobalar boıynsha 4 shart, 161,1 mlrd teńgege jergilikti jobalar boıynsha 208 shart jasaldy. Memlekettik qyzmet kórsetý men ákimshilendirý sıfrly formatqa aýystyrylady. Bıznes-prosesterdi jeńildetý jáne jyldamdatý úshin biz jyl saıyn avtomattandyrylǵan rásimder úlesin ulǵaıtyp kelemiz. Biz barlyq ýaqytta fıskaldyq ákimshilendirýdi ońtaılandyrýdy júrgizemiz, qashyqtyqtan baqylaýǵa kalıbrleýdi jáne baptaýdy ótkizemiz. Táýekelderdi basqarýdyń jańartylǵan júıesi tekserýler sanyn qysqartyp qana qoımaıdy, sonymen qatar kameraldyq baqylaý boıynsha habarlamanyń durystyǵyn arttyrady», dedi B.Sultanov.
Qarjy mınıstriniń sózinshe, 2016 jyly 78 myń tekserý júrgizilse, al 2017 jyly 43 myń ǵana tekserý júrgizilgen. Bul 45 paıyzǵa az. Bıylǵy jyly sondaı-aq tekserýler sany qysqartylmaq eken. Sonymen qatar tekserýler sapasy men tıimdiligi jaqsarǵan. О́tken jyldardyń aktileri boıynsha óndirip alýdy eskere otyryp, salyqtyq jáne kedendik tekserýler boıynsha óndirip alý 2016 jyly – 65 mlrd teńgeni, 2017 jyly 99 mlrd teńgeni qurapty.
«2017 jyly kameraldyq baqylaý boıynsha habarlamalar sany 72 myńǵa nemese úsh esege qysqardy, bul rette 30 paıyzǵa nemese 31 mlrd teńgege olar boıynsha óndirip alý ósti (jalpy óndirip alý 123 mlrd teńgeni quraǵan). 2017 jyly taýarlardyń kedendik qunyna baqylaý nátıjeleri boıynsha 63 myń kedendik qunnyń túzetýleri júrgizildi, bul rette qosymsha kedendik tólemder men salyqtar 35 mlrd teńgege óndirip alyndy. Janama, biraq osy faktor qosylǵan qun salyǵy boıynsha túsimderdi 11 paıyzǵa ulǵaıtty. Eksporttaýshylarǵa 612 mlrd teńgeni qaıtarýǵa qaramastan, qosylǵan qun salyǵy boıynsha jalpy túsimder 1 665 mlrd teńge boldy», dedi ol.
Raýan QAIDAR,
«Egemen Qazaqstan»
