Atalǵan dóńgelek ústel aǵymdaǵy jyly Kásipodaqtar federasııasy uıymdastyrǵan elimizdiń eńbek naryǵyndaǵy sarapshylardyń úshinshi iri kezdesýi. Jıyndy ashqan Qazaqstan kásipodaqtar federasııasynyń tóraǵasy Baqytjan Ábdiraıym elimizdegi kásipodaq qyzmetine taza lep, tyń serpin berý qajettigin, normatıvtik-quqyqtyq bazasyn jetildirý kerektigin aıtty. «Halyqtyń ekonomıkalyq belsendi tobynyń basym bóligi ózin-ózi jumyspen qamtyp otyr. Eńbek naryǵyndaǵy teńsizdik, shaǵyn jáne orta bıznestiń nashar damýy, jastar jáne aýyl turǵyndary arasyndaǵy jumyssyzdyq máselelerin de ashyq aıtyp, qyzý talqylamasaq bolmaıdy. Statıstıkalyq málimetter Ońtústik Qazaqstan, Almaty jáne Jambyl oblystarynda jumyssyzdyq deńgeıiniń joǵary ekenin kórsetedi. Sondyqtan búgingi jıynda osy jáne basqa túıtkilderdi ashyq taldap, ony sheshý joldaryn birge izdeımiz dep oılaımyn», dedi Baqytjan Jarylqasynuly.
«Talap» qoldanbaly zertteýler ortalyǵynyń dırektory Rahym Oshaqbaev eńbek naryǵynda qalyptasqan ahýaldy ashyp kórsetti. Onyń pikirinshe, halyqtyń eńbek quqyǵyn qorǵaý máselesi makroekonomıkamen tikeleı baılanysty. Sońǵy eki jyl boıy kásiporyndardyń damýy, halyqtyń tabysy tómendep keledi. Salyq júıesinde birkelkilik joq, sonyń kesirinen salyqtan jaltarý, tabys salyǵyn tólemeý jappaı oryn alǵan. «Jeke adamdarǵa, kásipkerlerge salynatyn túrli salyqtyń ornyna biryńǵaı áleýmettik tólem júıesi engizilse, osy kezge deıin esh tizimge ilikpeı júrgen turǵyndar zań alańyna shyǵyp, tártipke saı tirkelip, az da bolsa salyǵyn tólep, ózderi de memlekettiń áleýmettik kómegin ala bastar edi. Bul árıne, barlyq máseleni sheshe qoımas, biraq osy kezge deıin kóleńkede júrgen qanshama adamnyń az da bolsa salyq tóleı bastaýy, ıaǵnı memleket qurý isine aralasýy – óte mańyzdy qubylys», dedi R.Oshaqbaev.
«Samuryq-Qazyna» UÁAQ Áleýmettik ózara yqpaldastyq jáne kommýnıkasııalar ortalyǵynyń jetekshisi Erbol Ismaılov 240 myń adamdy qamtyǵan áleýmettik saýaldama nátıjesin jarııa etti. «Samuryq-Qazyna» tobyna kiretin 300-deı kásiporyn qyzmetkerleriniń 81%-y kásipodaq múshesi bolsa, olardyń 73%-y kásipodaq jumysyna qanaǵattanady. Degenmen, eńbek quqyqtary buzylǵan jaǵdaıda saýaldamaǵa qatysýshylardyń 0,23%-y ǵana kásipodaqqa shaǵymdanatynyn aıtypty. «Bul halyq arasynda kásipodaq uıymdaryna senimniń óte tómendigin kórsetedi. Eńbek uıymdarynyń basshylary bolsa, kásipodaqty eńbek daýlaryn týdyrýshy, daýkes uıym dep qabyldaıdy», dedi E.Ismaılov. Árıne, san jyldar boıy qalyptasqan bul kózqarasty buzý qajet. Atalǵan ortalyq eńbek qatynasyndaǵy barlyq taraptyń múddesi qorǵalatyndaı áleýmettik jańǵyrýdan ótýi qajet dep esepteıdi.
Iá, elimizde kásipodaq uıymdary eńbek daýlaryn sheshýge atsalysyp, aralasyp júr. Biraq bul kóbinese josparly, júıeli jumys emes, órt sóndirý sııaqty aıaq astynan, amalsyzdan bolatyn qareket. Eńbek qatynastary, sonyń ishinde jeke adamdardyń eńbek daýlary óz ýaqytynda sheshilmese eńbek kıkiljińine aınalady. Der kezinde sheshimin tappasa, áleýmettik kıkiljińge, odan ári saıası múddeler qaqtyǵysyna ulasyp ketý múmkin. «Sondyqtan eńbek qatynastary – qoǵamnyń asa mańyzdy máselesi» deıdi konferensııaǵa qatysýshylar.
Konferensııada Parlament Májilisiniń depýtaty Mansurhan Mahambetov, zań ǵylymdarynyń doktory, professor, Eýrazııalyq quqyq qorǵaý ortalyǵynyń prezıdenti Eńlik Nurǵalıeva, «Nur Otan» partııasynyń Saıası jumys departamentiniń dırektory Danat Jýmın jáne basqalar sóz sóıledi. Konferensııa aıasynda kásipodaqtar federasııasy men advokattar alqasy arasynda ózara áriptestik týraly memorandýmǵa qol qoıyldy.
Qazbek QUTTYMURATULY,
«Egemen Qazaqstan»
