Onyń ústine halyqaralyq oqıǵalar ótti de ketti. Sheteldik týrıster legi saıabyrsydy. Oǵan qosa tutynýshylyq naryqtyń da qaýqary azaıyp tur. Biraz jyl buryn bastalǵan qarjylyq daǵdarys ınvestısııanyń kólemin azaıtty. Demek bul ınvestorlar men bıznes toptardyń issaparlaryna da tusaý salyp otyr. Sondyqtan bul salanyń sarapshylary qazir boljam aıtýǵa asa qulyqty emes.
Osyǵan qaramastan Astanadaǵy otandyq bes juldyzdy qonaqúıler aıtarlyqtaı damydy. Qazir batystyq brendterge baǵasymen de, qyzmetimen de báseke týǵyza alady. Almatyda bul másele ábden teńdestirilgen. Premıým sanatyndaǵy qonaqúıleriniń sanymen, sapasy jáne nómirleriniń kóptigimen búkil elde kósh bastap tur. Aldaǵy ýaqytta Almatyda taǵy da birneshe tanymal halyqaralyq qonaqúıler jelisi ashylady dep kútilýde.
Kerisinshe aımaqtarda jaǵdaı ala-qula. Máselen, Batys Qazaqstanda bes juldyzdy qonaqúıler de halyqaralyq qonaqúıler jelileri de áli de kóp emes. Kerisinshe, Aqtaý qalasynda joǵary sanattaǵy jatyn oryndar jetkilikti bolsa da, tórt jáne bes juldyzdy qonaqúıler shetinen ashylyp jatyr. Al Atyraý qalasyna kelsek, qonaqúıler bıznesi tikeleı «Teńiz» ben «Qashaǵan» ken oryndarynyń keleshegine qaraılaıdy.
Qysqasy, Qazaqstanda bul bıznes yrǵaqty damyp jatqanymen, birkelki emes. Elimizdiń halyqaralyq jáne aımaqtyq týrıstik bıznesti damytýǵa áleýeti men áreketi bolsa-daǵy, qazir tek iskerlik týrızm ǵana jandanyp tur. Halyqaralyq qonaqúıler jelisi men bes juldyzdy brendterdiń ǵana aıy ońynan týyp turǵanyn osymen baılanystyrý kerek.
Sondaı-aq qonaqúılerdiń kópshiligi qazir qolaıly konferens-zaldarymen de upaıyn túgendeýde. Máselen, Crown Star («Qazaqstan» qonaqúıi) bas dırektory Sheıhmýs Esın májilis zaldaryna trafıktiń ósip bara jatqanyn alǵa tartady. Qazirgi tańda qonaqúılerdiń tabysy osy baǵytta quıylyp otyr. О́ıtkeni sońǵy jyldary elimizde túrli sheberlik-sabaqtar, semınarlar ótkizý sánge aınalǵan. Sol sııaqty áıgili blogerler, jazýshylar men suranysqa ıe psıhologtar baǵasy men jasaıtyn jaǵdaıy kóńilge qonatyn qonaqúıge toqtaıdy. Olardyń tyńdaýshylary men tálimgerleri sol jerden tamaqtanady, sol qonaqúıge túneıdi. Demek bıznestiń dál osy túrimen aınalysatyn menedjerlerge jarnama tásilderin ózgertýge týra kelmek.
Al qonaqúı bıznesi qosalqy bıznes túrlerin, japsarlas jaǵdaılardy da alyp júrýge týra keletin jáne jyldam aqtalmaıtyn bıznes bolǵandyqtan, oǵan qulash uryp jatqan jergilikti ınvestorlar az.
Máselen, qazirgi jaǵdaıda otandyq iskerlerge úlken qonaqúıler salǵannan góri qaıtarymy tez qoljetimdi hostelder, jalǵa beriletin jataqhanalar, kishigirim páterleri bar turǵyn úıler salǵan tıimdi. Buǵan shyqqan qarajat ári ketse 7-8 jylda qaıtady. 200 nómirli qonaqúılerge salynǵan qarajattyń qaıtarymyn ondaǵan jyldar boıy kútýge týra kelmek.
Biraq osynyń bárine qaramastan sońǵy jyldary elimizde qonaqúılerdiń táýliktik baǵasy asa ózgere qoıǵan joq deýge bolady. Ulttyq valıýtanyń hali neshik bolyp, talaı ret qubylǵanda da otelderdiń baǵasy turaqty boldy. Resmı derekterge súıensek, 2017 jyly qonaqúılerdiń baǵasy onyń aldyndaǵy jylmen salystyrǵanda 4,4 paıyzǵa ǵana qymbattaǵan. Al bul kezeńde ınflıasııa 7,1 paıyz boldy. Kerisinshe, keıbir óńirlerde qonaqúılerde qoný baǵasy arzandaǵan. Muny básekelesterdiń kóbeıip, suranystyń azaıýymen baılanystyrǵan jón. Eń qyzyǵy, sońǵy jyldary elordadaǵy qonaqúılerdiń baǵasy orta eseppen 26,6 paıyzǵa qymbattaǵan.
Qysqasy, qonaqúıler sany kóbeıe bersin, qoný baǵasy meıli arzandasyn, meıli qymbattasyn, biraq qonaqtar úshin búginde brendter eshqandaı mańyzdy emes. Sebebi páterlerin jalǵa beretin jekemenshik sektor otandyq qonaqúıler bıznesiniń nesibesine kádimgideı ortaqtasyp otyr. Máselen, joǵaryda atap ótken EKSPO, Ýnıversıada sııaqty qaıta aınalyp kelmeıtin sharalar hostelder men bıýdjettik qonaqúılerdiń jetkiliksiz ekendigin kórsetip berdi.
Al elimizge issaparlarmen keletin bıznes-qaýymdastyqtyń ókilderi ózderi biletin brendterden basqaǵa aıaq baspaıdy. Korporatıvtik toptar bolsa sol qaladaǵy naryqtyń aýjaıyn zertteıdi, baǵalaryn baǵamdaıdy. Ujymnyń, uıymnyń qarajatyn únemdeý maqsatynda «baǵa jáne sapa» máselesine toqtam jasaıdy. Qazir qonaqúı bıznesimen aınalysyp otyrǵandar úshin klıent ustaýdyń birneshe nusqasy bolsa, birinshisi – baǵany básekelesterden 5-10 paıyzǵa bolsa da arzandatý. Endigi jerde otandyq otelderdiń jergilikti oıynynda osy másele qaperde ustalynýy tıis desedi sarapshylar.
Qalaı desek te, úlken qalalardaǵy juldyzdy qonaqúılerde úlken báseke bar. Kózge kórinbeıtin klıent úshin shaıqas únemi júre berdi. Al saparlap júrgenderdi baǵa ǵana qyzyqtyrmaıdy, servıstiń tolyq paketi men qyzmet kórsetý deńgeıi de oılandyrady.
Aınash ESALI,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY
