Kóp zeınetaqyny kóp jumys istegen alady

Elbasynyń zeınetaqymen qamsyzdandyrý júıesin jań­ǵyrtý jónindegi tapsyrmasyn júzege asyrý aıasynda zeınetkerlik jasynda laıyq­ty ómir súrý úshin zeınetaqy tólemderiniń barabarlyǵyn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan Qazaqstan Respýblıkasynyń zeınetaqy júıesin odan ári jańǵyrtýdyń 2030 jylǵa de­ıingi tujyrymdamasy qa­byl­dandy. Eńbek jáne ha­lyqty áleýmettik qorǵaý vıse-mınıstri Svetlana Ja­qypovanyń aıtýynsha, tujy­rymdamada zeınetaqy tólemderiniń mólsheri ınflıasııa deńgeıinen eki paıyzǵa ilgerilete, jyl saıyn arttyrý kózdeldi. Osy­­laısha, 2018 jylǵy 1 qańtardan bas­tap boljanǵan ınflıasııanyń deńgeıi 6% bolǵanyn esepke ala otyryp, jasyna baılanysty zeınetaqy tólemderiniń (yntymaqty zeınetaqy) mól­­sheri 8%-ke arttyryldy. Bazalyq zeınetaqynyń mól­sheri 6%-ke artyp, 15 274 teńgeni qurady. 

Bıyl shildeden bas­tap bazalyq zeınetaqyny ta­ǵaıyndaý tártibi ózgerdi. Bar­lyq qart adamǵa eńbek ótili bolǵanyna nemese bolmaǵanyna baılanysty demo­grantpen qamtyldy. Iаǵnı zeınetkerlik jasqa tolǵan azamattarǵa memleket bıýdjetten tólep otyrǵan ba­zalyq zeınetaqynyń mól­sheri eńbek ótiline jáne zeı­netaqy júıesine qatysý uzaq­tyǵyna táýeldi bolady. Eger buǵan deıin zeınetkerler qaýymynyń bári birdeı eń tómengi kúnkóris deńgeıiniń 54%-i mólsherinde bazalyq zeınetaqy nemese 15 274 teńge alyp otyrsa, endi 1 shil­deden bastap onyń mólsheri zeı­netaqy júıesine qatysý ótiline baılanysty artty. О́tili 10 jyldan az nemese múldem bolmaǵan azamattarǵa ba­zalyq zeınetaqynyń eń tó­mengi kúnkóris deńgeıiniń 54%-i belgilendi. Al 10 jyldan keıin ár jyl úshin bazalyq zeınetaqy 2%-ge ulǵaıady. Bazalyq zeınetaqynyń eń tómen kúnkóris deńgeıiniń joǵarǵy mólsheri 100% nemese 28 284 teńgeni eńbek ótili 33 jyl jáne odan kóp bolǵan azamattar alady. Bul rette zeınetaqy júıesine qa­tysý ótiline – birinshiden, 1998 jylǵy 1 qańtarǵa deıin jınaqtalǵan jáne yn­tymaqty zeınetaqyny ta­ǵaıyndaǵan kezde esepke alynǵ­an eńbek ótili, ekinshiden, 1998 jyldan keıingi eńbek ótili jınaqtaýshy zeınetaqy júıesine mindetti zeınetaqy jarnalaryn aýdarǵan kezeń­deri negizinde esepke alynady, úshinshiden, basqa áleý­mettik mańyzdy kezeńder qa­ralady. Máselen, balany 3 jasqa tolǵanǵa deıin (jalpy jıyntyǵy 12 jyl sheginde) jáne 16 jasqa deıingi múge­dek balany baǵyp-kútken ke­zeńi, áleýetti qurylymdar qyz­met­kerleriniń jubaıla­rynyń jumysqa ornala­sý múmkindigi bolmaǵan jer­­ler­de turǵan kezeńi, Qazaq­stan Respýblıkasy dıplo­ma­tııalyq qyzmetteriniń jáne halyqaralyq uıym­dardyń qyzmetkerleri ju­baı­larynyń shetelde turǵan kezeńi, basqa adamnyń kó­megine muqtaj 1-toptaǵy múgedekke, 2-toptaǵy jalǵyz­ilikti múgedekke jáne jasyna baılanysty zeınetker­ge, sondaı-aq 80 jasqa tol­ǵan qart adamdarǵa kútim ja­sa­ǵan ýaqyty esepke alynady. Bul ózgerister keleshekte zeınetke shyǵatyn jáne sany 2 148 318 adamdy (bıylǵy 1 mamyrǵa deıingi esep) quraıtyn búgingi zeınetkerlerge qoldanylady. Iаǵnı 2018 jylǵy shildeden bastap barlyq zeınetkerge avtomatty túrde birjolǵy bazalyq zeınetaqyny qaıta esepteý júrgiziledi. Bul oraıda qosymsha qujattar talap etilmeıtinin aıta ketken jón.

Dýman ANASh,
«Egemen Qazaqstan»