Qazaqstan sheteldikter kózimen

Álemdik qoǵamdastyqtyń beldi de mańyzdy múshesi Mýnıf AZ-ZÝBI, Islam álemi ǵylym akademııasynyń atqarýshy dırektory, doktor. Búgin biz damýdyń erekshe bir tabys­ty modeliniń kýágerleri bolyp otyrmyz. Qa­zaq­stannyń qol jetkizgen jetistik­teri­niń bir mánisi mynada dep bilemin: Prezıdent N.Nazarbaev birinshi kezekte ǵylym, bilim jáne mádenıet máselelerine basa nazar aýdardy. Nátıjesinde búgingi tań­da Qazaq­stan Islam áleminde ózindik orny bar ma­ńyz­dy memleket retinde qalyptasyp úl­gerdi. Qa­zaq­stan Islam Ynty­maqtastyǵy Uıy­my­na qaty­sýshy elder arasynda da mańyzdy kópir rólin atqaryp otyr. Qazaqstandaǵy etnosaralyq tatýlyq pen din­ara­lyq kelisim qoǵamdyq qatynastardy utym­dy damytýdyń qazaqstandyq ıslam modeli dep qaras­ty­rýǵa negiz qalaıdy. Qazaq­stan hal­qy Assambleıasy qoǵamdyq ınstı­tý­ty­nyń qurylýy, onyń konstı­tý­sııa­lyq sıpa­ty, eldegi ulttar men ulys­tar­dyń memlekettiń zań shyǵarýshy organyn da ókilettik etýi tek Taıaý Shyǵys elderi úshin ǵana emes, sondaı-aq janjaldar men qaqtyǵystar, ult­aralyq jáne din­aralyq kıkiljińder jalǵasyp jat­qan álemniń basqa da kóptegen memleketteri úshin naqty úlgi bolyp tabylady. Qazaqstan halqyn tarıhı turǵy­dan asa qysqa ýaqytta qol jetkizgen aıtarlyqtaı tabys­tary­men shyn júrekten quttyqtaımyn. Bola­shaq­ta da Astana Islam álemi men halyqaralyq qoǵamdastyqtyń mańyzdy da belsendi múshesi bolyp qala beretinine senimdimin.   Naǵyz bıik maqsattar mekeni Evgenıı SOKOLOV, «Sastobe Tehnolodjıs» JShS bas dırektory. Qazaqstan – bizge bóten el emes, týys­qan memleket, onda tilegi bir halyq tu­rady. Biz Qazaqstannyń sement sala­syn­da jumys jasap jatyrmyz. Bó­tensi­­tip jatqan eshkim joq. Osy úshin Memleket basshysy Nursultan Na­zar­baev­qa, ózimiz jumys jasap jatqan aı­maq­taǵy oblys jáne aýdan ákimdigine rahmet aıtamyz. Qaınaǵan ómirdiń ishinde júrgennen keıin bárin kózimiz kórip júr. Bir Ońtústiktiń bilim salasy­na salǵan qarjysy 120 mlrd. teńgeden asypty. Osy qarjy Qyrǵyzstan sııaqty shaǵyn memle­ket­terdiń atqa minip ereýildemeı-aq alańsyz ómir súrýine ábden jeter edi. Bir oblystyń bilim salasyna bólingen qarjy­nyń ózi Qazaqstannyń ekonomıkalyq qýatynyń qan­sha­lyqty artqandyǵynyń kórsetkishi. Ja­qynda Shymkentke barǵanda oblystyq mádenıet basqar­masy uıymdastyrǵan “Beıbit eldiń tiregi – el birligi” degen kórmeni tamashalaýdyń sáti tústi. Semeı synaq polıgony ıadrolyq ja­ry­lystardy júzege asyrýda kólemi jaǵy­nan da, sany jaǵynan da, tehno­logııalyq deńgeıi jaǵynan da álemdegi eń úlken synaq ornynyń biri boldy. Alǵashqy atom bombasyn synaý 1949 jyly ótkizilse, 1953 jylǵy 12 ta­myzda termoıadrolyq qurylǵy synaldy. Al, 1955 jylǵy 29 qarashada sýtegi bombasy jaryldy. Jalpy, sol «ún-túnsiz, qatygez so­ǵysty» Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaev óziniń 1991 jylǵy 29 tamyzdaǵy Jar­lyǵymen toq­tatty. Myńdaǵan adamnyń júregi men tánine salǵan jara endi jazylyp keledi. Iаdro­lyq qarý beıbitshilik súıetin halyqqa kerek emes. Mine, Qazaqstan óziniń Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyn toılap jatyr. Osy elde bıznes jasap jatqan azamat retinde bul toı bizdiń de toıymyz degim keledi. Qazaqstannyń ulyq merekesi qutty bolsyn! Ońtústik Qazaqstan oblysy, Túlkibas aýdany.   Fransııanyń mańyzdy strategııalyq áriptesi Terrı MARIANI, Fransýz Respýblıkasynyń Kólik mınıstri. Qazaqstan fransýz dıplomatııasy úshin mańyzdy strategııalyq áriptes. Fransııa – Qazaqstan táýelsizdigin ta­nyǵan alǵashqy eýropalyq elderdiń biri. Bizdiń ekijaqty qarym-qatynas­tary­myz shyn mánisinde dostyq rýhynda da­myp keledi, tipten sońǵy jyldary onyń ósý qarqyny úzdiksiz artyp otyrǵanyn atap ótken jón. 2007-2010 jyldary Ulttyq Assambleıa­da «Fran­sııa-Qazaqstan» dostyq toby­nyń tóraǵa­sy bola turyp, men bizdiń elderdiń arasyn­daǵy tájirıbe almasý jáne parlamenttik dıplo­ma­tııany nyǵaıtýmen jeke aınalystym. Búgin fransýz-qazaq qatynasy buryndary bol­maǵan deńgeıge kóterilip otyr. Bizdiń qurǵan baı­lanystar atom energetıkasy, kómirsýtegi, ǵarysh jáne tehnolo­gııalyq áriptestik sııaqty strate­gııa­lyq baǵyttar bo­ıyn­sha uzaq merzimdi ynty­maqtas­tyq­qa baǵyttalǵan. Fransııa Qazaqstan ekono­mı­kasyna 6 mıllıard eýrodan astam ınvestısııa saldy, Qazaq­stanǵa júzden astam fransýz kásip­oryn­dary ónimderin eksporttaýda. Men búgin Fransııanyń Kólik mınıstri retinde osy saladaǵy bizdiń ynty­maqtas­ty­ǵymyzdy arttyrý boıynsha kúsh-jigerimdi jumsaýdamyn. Áńgime birlesken temir jol jobasyn damytý, sonyń ishinde «Qazaqstan temir joly» kom­panııasyna tehnıkalyq kómek berý jáne elektrovoz jasaý, qalanyń kólik júıesin damytý jobasy týraly  jó­ninde bolyp otyr. Sol úshin búginde Astanada tramvaı jelisin ornatý joba­sy ázirlenýde. Sondaı-aq elderi­mizdiń arasynda tikeleı áýe baılanysyn ashýmen baıla­nys­­ty áýe kóligi týra­ly áńgime júrýde. Osynyń bar­ly­ǵy Qazaqstanda jumys isteýge barlyq múmkindik ja­salǵandyǵynyń arqasynda júzege aspaqshy. Parıj.   Kóz aldymda qaryshtaǵan el Iýsýf IÝKSELTÚRIK, Qazaq-túrik lıseıi dırektorynyń qoǵamdyq is-sharalar jónindegi orynbasary. Men Qazaqstanǵa 1992 jyly keldim. Onda Qazaq eliniń Táýelsizdigin alǵanyna jyl táýligi de bolmaǵan edi. Týysqan ha­lyq­tyń  bostandyǵyn aldymen tany­ǵan Túr­kııa ekeni de tarıhtan belgili. Biz ushaq­tan túsken soń, qalaǵa deıin taksı jal­da­dyq.  Jas bolsam da áli kúnge deıin esimde, álgi biz mingen jeńil kóliktiń artyndaǵy oryndyǵy joq eken. О́zi japyraıǵan «Moskvıch» edi. Túrkııanyń qalalaryndaǵy kóshelerge kózim úırenip qalǵan maǵan Almatydaǵy myna kórinis óte jutań, ersi kórindi. Men oqýǵa Almatydaǵy Abaı atyndaǵy ýnıversıtetke túsip, sondaǵy túrik tili men áde­bıeti  fakýltetin bitirip shyqtym. Sodan keıingi jyl­dary qazaq-túrik lıseılerinde qyzmet etip kelemin. Qyzmet babymen Atyraýda, Aqtóbede turdym, sonyń ishinde Qostanaıǵa kóbirek turaqtadym. Aıtaıyn degenim, Táýelsiz Qazaqstan meniń kóz aldymda qaryshtap ósip keledi. Qazir Almatynyń kóshelerine kólik keptelip turady,  sheteldik mashınalardyń  túr-túrin kóresiń. Keremet kólikterdi Qazaq­stan ózi de shyǵara bastady. Taǵy da 90-shy jyldardyń bas kezin esime alǵym kelip otyr. Men stýdent kezimde turmystyq jaǵ­daı jasal­maǵan­dyq­tan,  ýnıversıtettiń ja­taq­­ha­na­sy­na jata almadym. Jadaǵaı, jıhazdary da nashar, turmysqa tipti qolaıly emes. Sondyqtan páter jaldadyq. Dúkenderge azyq-túlik alýǵa barsaq, nandy talonmen beretin.  Qazir stýdent jataqhanasyn bylaı qoıy­ńyz, mektepterdegi ınternattar han saraıyndaı emes pe? Afrıkada ósetin jemisterdi jep otyrmyz. Al egemendiktiń eleń-alańynda, ásirelep aıtsam, ıne-jipke deıin Ystambuldan ta­sı­tynbyz. Qazir olaı emes, qajettiń bar­ly­ǵyn da Qazaqstannan taba­syń. Bizdiń  Túrkııanyń 40-50 jyl jumsaǵan damý jolyn  Qazaqstan on jylda júrip ótti. О́zim qazaq qyzymen shańyraq kóterdim, balalarym osy elde týdy. Túbimiz bir týysqan edik, endi úı ishinen úı tikkendeı qazaqqa kúıeý­bala boldym. Elbasy Nursultan Nazarbaev ǵasyrda bir týatyn kemeńger saıasatker. Ol kisi sóılegende barlyq isimdi jıyp qoıyp tyńdaımyn, gazetten oqyp otyramyn. Qazaqstandaǵy ulttar tatýlyǵy shyn mánisinde kóp jurtqa úlgi der edim. Men ózim kórmesem, bul elde turmasam «saıasat úshin aıta beredi» dep pendeshilikpen oılaýym da múmkin edi. Men ózim 20 jylǵa taıaý  osy elde  turyp jat­qan­dyqtan, barlyǵyna da kýámin. Yntymaq bolmaı, damý joq. Sondyqtan Qazaqstannyń keleshegi kemel ekenine senimim kámil. Qostanaı.   Búkil arab dúnıesi­ úshin úlgi Adnan BADRAN, Iordanııanyń burynǵy Premer-mınıstri, Petr ýnıversıtetiniń rektory, doktor. Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyn atap ótip otyrǵan Qazaqstan belsendi damý ústindegi elder qataryna kiredi. Tarıhı qysqa kezeń ishinde barlyq salada tamasha tabystarǵa jetken Qazaqstan Iordanııa úshin ǵana emes, búkil arab elderi úshin  úlgi bolyp tabylady. Birinshiden, Qazaqstannyń qazirgi Kóshbasshysy Nursultan Nazarbaev durys ekonomıkalyq baǵyt tańdap qana qoımaı, qajetti saıası reformalar júrgizip, damýdyń asa tıimdi joldaryn taba bildi. Ekinshiden, Qazaqstan kópultty jáne kóp­kon­fes­sııa­ly qoǵamdy biriktirý jónindegi oılas­ty­rylǵan saıasatty belsendi ilgerilete alsa, bul álemde asa sırek kezdesetin jáıt. Búginde álemniń kóptegen elderinde Qa­zaq­stan damýynyń erekshe modeline den qo­ıy­lyp otyr. Bul úlgi Taıaý Shyǵys elderi úshin tamasha úlgi-ónege bola alady. Al Qa­zaqstannyń ekonomıkany ártarap­tan­dyrý jónindegi Indýstrııalyq-ınno­va­sııa­lyq baǵ­­darlamasy álemdegi asa pers­pek­tıvaly baǵdarlamalardyń birinen sanalady. Tutastaı alǵanda, Qazaqstannyń Táýelsizdiktiń 20 jylynda qol jetkizgen tamasha tabystary, «zymyrannyń jyldam­dyǵy­men» damý, Tuńǵysh Prezıdent Nursultan Nazar­baevtyń joǵary bedeli men Astananyń turaqty bitimgershilik qyzmeti basqa elderdiń damýy úshin úlgi bolatyny esh kúmánsiz.