– Bala kezimizde aýylda jyl saıyn kóktemde aqtyń aldy dep qymyzmuryndyq jasaıtyn. Bıe saýyp otyryp, qymyzmuryndyqqa shaqyrmasa ersi kóriner edi. Qystan qalǵan súrdi asyp, qymyzyn jınap, aýyldastaryn, kórshi-kólem, aǵaıyn-týysty jınaıtyn. Súrlengen qazy-qartany kertip jep, shıpaly sýsyndy simirip ishken atalarymyz qaı úıdiń qymyzy qandaı ekenin qaýqyldasyp aıtyp otyrar edi. Búginde jurty ǵana qalǵan aýyldarmen birge qaıran qymyzmuryndyq ta kelmeske ketti me dep júretin edim. Mine, aramyzǵa halqymyzdyń tamasha dástúri qaıta keldi, – deıdi «Qymyzmuryndyq» festıvaline atsalysqan jylqyshy jigit Qurmanǵazy Ábdibekov. Osy festıvaldi uıymdastyrýǵa bastama kótergen Qostanaı aýdanynyń ákimi Qaırat Ahmetov qymyzmuryndyq úshin «Arǵymaq» ıppodromyna jınalǵan jurtshylyqqa «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda ótkizilip otyrǵan sharanyń mańyzy týraly aıtty.
– Bárimiz de aýylda qymyz iship óstik. Dertke – daýa, janǵa shıpa bul sýsyn halqymyzben birge jasap keledi. Rýhanı jańǵyrý degenimiz de osy atalarymyzdyń urpaqqa mura etken dástúrin, saltyn, kásibin umytpaý, qaıta ony zamanǵa saı damytyp, alǵa aparý ǵoı. Qymyz – qazaqtyń ulttyq maqtanyshynyń biri,– dedi Qaırat Jumashuly.
Festıvaldi uıymdastyrýshylar tek Qostanaı aýdanyna ǵana emes, oblystyń ózge shalǵaılaryna da saýyn aıtqan bolatyn. Ár aýdannan qymyz óndirip, ony kásibine aınaldyryp otyrǵan on jeti kásipker ónimin ákeldi. Olar jaǵalaı turyp, jınalǵandarǵa qymyz usyndy. Osy festıval aıasynda uıymdastyrylǵan «Halyq tańdaýy» baıqaýynyń sharty boıynsha, árkim qaz-qatar turǵan qyz-kelinshekter, úlken ájeler usynǵan qymyzdyń barlyǵynan iship kórip, ózine unaǵanynyń nómirin arnaıy ornatylǵan jáshikke salyp otyrdy. Festıval sońyna qaraı jáshiktegi daýystyń sany 350-ge jetti. Qazylar alqasy olardy sanaı kelgende, qymyz ishkenderdiń basym kópshiligi daýysyn Jankeldın aýdanynan kelgen Málik Beketke beripti. Ol birinshi oryndy jáne 300 myń teńgeniń sertıfıkatyn aldy. Rasynda, Torǵaı óńirinde daıyndaǵan qymyzdyń el aýzynda da maqtaýyn kelistiredi. Belgili dıqan Ybyrash Estaev ta qymyzdyń dámin de, qadirin biletin de kisi.
– Qymyzmuryndyqqa ákelgen qymyzdyń barlyǵy da sapaly, jaqsy daıyndalǵany kórinip tur. Tipti daýysymdy qaısysyna bererimdi bilmeı qınaldym. Jylqyshylardyń da, qymyzdy baptaǵan apa-qaryndastarymyzdyń da eńbegi ushan-teńiz. Biraq bir nárseni aıtpaýyma bolmaıdy. Qalaı desek te,Torǵaıdyń qymyzyna jeteri kem. Jankeldın, Amankeldi aýdandaryndaǵy qymyzdyń dámi tipti bólek, – dedi ol.
Ekinshi oryndy Meńdiǵara aýdanynan kelgen Erlan Aısaǵalıev alyp, oǵan 200 myń teńge syıaqy berildi. Úshinshi oryn úshin Qostanaı aýdanynan kelgen Qurmanǵazy Ábdibekov 100 myń teńge aldy. Jylqyny jaqsy kórmegen kisi ony kóbeıte de, qymyz da óndire almaıdy. Beınetine kóngender ǵana jylqy baǵyp, bıe baılaıdy, tańnan turyp qymyz pisedi. Sony búgingi jastarǵa kórsetý úshin Qurmanǵazy «Qymyzmuryndyq» festıvaline tek qymyz ǵana emes, saýyp otyrǵan bıeleriniń beseýin ala kelipti. Qymyz ishý ǵana emes, bıe saýý da qymyzmuryndyqtyń qyzyǵyna aınaldy. Kóptegen qyz-kelinshekter aldyna aljapqysh taǵyp, basyna oramal baılap, bıe saýyp kórdi.
«Qymyzmuryndyq» festıvalinde qolóner sheberleriniń kórmesi, qulyndy bıe jáne sáıgúlikterdiń sherýi, ulttyq at sporty jáne toǵyzqumalaq, asyq atý, túıe palýan saıystarynan kórinister usynyldy. Jeńimpazdar aýdan ákiminiń arnaıy syılyǵymen, dıplomdarmen marapattaldy. Alaman báıge, qunan báıge festıval qyzyǵyn eseleı tústi. Alaman báıgede jitiqaralyq Saıran Áýezhanovtyń aty birinshi keldi. Qostanaı aýdanynan Qalıolla Jazdybekovtyń aty ekinshi, Ramıl Salahovtyń aty úshinshi keldi. Al qunan báıgede qarabalyqtyq Maqsut Shágibaevtyń qosqan aty márege birinshi jetti, Fedorov aýdanynan kelgen Muhamedjan Aqqýovtyń aty ekinshi, jitiqaralyq Saıran Áýezhanovtyń aty úshinshi keldi. Olardyń barlyǵyna da aqshalaı júlde tapsyryldy.
Qostanaı óńirinde alǵash ótken «Qymyzmuryndyq» festıvali uzaq qystan keıin aýyzǵa alǵash tıgen qymyzdyń qýanyshy bolǵan kóne dástúrdiń tamyryna qan júgirtkendeı etti. Qazaq dalasyndaǵy yntymaq pen birliktiń toıyndaı «Qymyzmuryndyq» festıvali endi jyl saıyn ótetin bolady.
Názıra JÁRIMBET,
«Egemen Qazaqstan»
Qostanaı oblysy,
Qostanaı aýdany
