Keshe Astanadaǵy Táýelsizdik saraıynda Qazaqstan Respýblıkasy Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna arnalǵan saltanatty jınalys bolyp, onda Elbasy Nursultan Nazarbaev sóz sóıledi.
Bul kúni elimizdegi eń úlken jáne eń basty sáýletti saraıda Qazaqstan Respýblıkasy Táýelsizdiginiń irgetasyn qalasyp, ony nyǵaıtýǵa óz deńgeıinde atsalysqan elimizdiń barlyq jaqsylary men jaısańdary: áleýmettik-ekonomıkalyq jáne mádenı damýǵa úles qosqan qaıratkerler, óndiris pen bıznes salalarynyń úzdikteri, ǵylym men ónerdiń, áskerı jáne quqyq qorǵaýdyń, sporttyń aıtýly ókilderi jınalǵan eken. Keń saraıdyń qaı buryshyna qarasańyz da elimizge belgili, ultymyzdyń ataǵynan at úrketin uran tutar azamattary. Báriniń de júzderi jarqyn, kóńilderi shat, bir-birimen qýana qaýyshýda. Elimizdiń túkpir-túkpirinen kelgen jandar bir-birin ómir boıy biletindeı, jaqyndasa ketse jatsynbaı, qýanyshtan nurlanǵan júzben jyly jaýaptasýda. Ataqty adamdarmen sýretke túskisi kelip, umsyna umtylyp júrgender qanshama? Olardyń kóńilge túıgen pikirlerin, qýanyshty sáttegi jan tebirenisin jazyp alýǵa tyrysyp júrgen jýrnalıster qanshama?
Jınalǵan jurttyń bári de Qazaq eli Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna jetkizgen, jastary kelip qalǵandary sony kórsetken Jaratqanǵa ishterinen myń da bir rızashylyǵyn aıtatyn sekildi. Sheteldik qonaqtar, olardyń arasynda dıplomattyq korpýs pen sheteldik BAQ ókilderi de qazaqstandyqtardyń sheksiz qýanyshyna qyzyǵa qarap, tańyrqaı qyzyqtap júr.
Saǵat týra 15.00 bolǵanda májilis zalyna Elbasy Nursultan Nazarbaev kirdi. Ony qarsy alyp, qýanǵan halyqtyń ishki tolqynysy qandaı janǵa bolsa da aıryqsha qýat bererlik kúıde edi. Uzaqqa sozylǵan qol soǵý aıaqtalǵan soń zalǵa Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik týy men Prezıdenttiń shtandarty saltanatty jaǵdaıda engizildi. Osydan keıin Qazaqstan Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna arnalǵan saltanatty jınalys ashyq dep jarııalandy. Memlekettik ánuran oryndalǵannan keıin jınalysty júrgizýshi, Senat Tóraǵasy Qaırat Mámı alǵashqy sózdi Elbasy Nursultan Nazarbaevqa berdi (Prezıdenttiń sózi jeke berilip otyr).
Prezıdent sózin aıaqtaǵan soń alǵashqy sóz eńbek ardageri, elimizdiń abyz aqsaqaldarynyń biri Baıan Janǵalovqa berildi. Ony minberge súıep shyǵarǵan Elbasy Nursultan Nazarbaev: «Egemen Qazaqstan» gazetine Táýelsizdik týraly alǵashqy óleńin shyǵarǵan Jambyl 7 jasta, al Baıan aqsaqal 97 jasta dep, qazaqtyń eńbektegen jasynan eńkeıgen kárisine deıin uly toıǵa ún qosyp jatqandaryn bildirip ketti. Men úsh dáýirdi bastan ótkergen kónemin, dep bastady óziniń sózin Baıan aqsaqal. Patsha zamanynda dúnıege kelip, talaı aýyrtpalyqty, almaǵaıyp zamandardy bastan keship, mine, búgin Táýelsiz qazaq eliniń abyroıy asqaqtaǵanyn kórip, Allaǵa myń da bir shúkirshilik etip otyrmyn. Azattyqtyń alǵashqy jyldary jadymyzdan áli shyǵa qoıǵan joq. Taǵdyrdyń talqysyna túsken eldiń eńsesin tikteýge parasatty paıym, asqan bilik kerek boldy. Táýelsizdikti saqtaý, egemen memleketti ornyqtyrý úshin kóregen kósem qajet edi. Sol kezde enshisin alǵan eldiń kóshin Siz bastap, ony kólikti qylyp, keregesi myqty, kórikti memleket ornattyńyz. Ultty uıystyryp, ony birligi myqty yntymaqty elge aınaldyra bildińiz, dedi ol Elbasy N.Nazarbaevqa qarap. «Súıer ulyń bolsa – sen súı, súıinerge jarar ol» dep uly Abaı aıtqandaı, Siz halqyńyzdyń arqa tutar panasy, maqtan tutar danasy boldyńyz. Qazaqstan aıdaı álemge tanylǵan abyroıly memleketke aınaldy. Siz muratyńyzǵa jettińiz, Qazaq degen eldi dúıim álemge áıgili ettińiz. Sizdiń eren eńbegińizdi qazir álem jurtshylyǵy tegis moıyndaýda. Siz dáýirdiń darabozy, ǵasyrdyń eren tulǵasysyz. Halqyńyzdy jarqyn bolashaqqa bastaı berińiz, dedi aqsaqal.
Sóz arasynda ol óziniń alǵash ret Nursultan Nazarbaevpen qalaı tanysqanyn da áńgimelep berdi. Onyń «assalaýmaǵaleıkým» dep sol kompartııanyń dáýreni júrip, qazaqshylyqtyń zamany quryp turǵan kezdiń ózinde qazaqsha qol bergeninen kóp úmit etip qalǵanyn aýyzǵa aldy. Men jyr alyby Jambyl sekildi júzge jeteǵabyl janmyn. Osy merekelik sátte júrekjardy tilegimdi aıtaıyn, deı kelip, aqsaqal Prezıdentke basyńyzdan baǵyńyz, astyńyzdan taǵyńyz taımasyn, berekeli isińizdiń jemisin kórińiz, elimiz dúnıe júziniń aldy bolsyn, Táýelsizdigimiz máńgi bolsyn! dep batasyn berdi.
Aqsaqal sózin aıaqtaǵan soń jınalys tóraǵasy Qaırat Mámı Qazaqstan Prezıdentiniń atyna Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵyna oraı sheteldik memleketter basshylary men halyqaralyq uıymdar tóraǵalarynan kelip jatqan quttyqtaýlardyń birqataryn oqyp berdi.
Parlament Senatynyń depýtaty, «Halyq Qaharmany» Muhtar Altynbaevtyń sózi Elbasyǵa baǵyttaldy. Táýelsizdiktiń joly dańǵyl bolǵan joq. Biraq kezdesken qıyndyqtardyń bárin Sizdiń dana basshylyǵyńyz arqyly jeńe bildik. Búginde Siz aıqyndaǵan memlekettik damý strategııasynyń durystyǵyna dúıim jurttyń kózi jetti, dedi senator.
Siz ıadrolyq qarýdan birinshi bolyp bas tartyp, beıbit el ekenimizdi dúnıe júzine dáleldedińiz. Ulan-ǵaıyr dalamyzdyń zań júzinde tuńǵysh ret shekarasyn aıqyndap, irgemizdi bekittińiz, deı kelip, keń baıtaq Qazaqstan jeriniń shekaralyq sheńber boıynda tatý kórshiligi qalyptasqanyn, jıyrma jyl ishinde ulttyq qaýipsizdikti qamtamasyz etýde úlken nátıjelerge qol jetip, Táýelsizdigimizdi qorǵaıtyn aıbarly áskerimizdiń jasaqtalǵanyn, sarbazdar men sardarlardyń elimizdiń shekarasy men tynyshtyǵyn qas qaqpaı kúzetip turǵanyna toqtaldy. Ári qaraı elimizdi túrli daǵdarystardan aman alyp shyǵýdaǵy Elbasynyń róline mán bere kele, Qazaqstan beıbitshilik pen kelisimniń, turaqtylyq pen tynyshtyqtyń ulaǵatty mekenine aınaldy, osynyń bári saıası tulǵasy bıik Ult kóshbasshysynyń arqasynda júzege asty, Sizdiń 20 jylda atqarǵan isińiz teńdesi joq ǵajaıyp saıası erlik bolyp sanalady, dedi
Muhtar Qapashuly el júregi Astananyń Arqa tósine sonaý qıyn kezde kóship, qazirgideı ósýin aıta kele «Astana sizdiń erligińizdiń jarqyn kórinisi. Sondyqtan barsha Qazaqstan halqy О́zińizdi Halyq Qaharmany dep esepteıdi.
Qazaqstan búgin irgesi berik, yntymaǵy jarasqan, ekonomıkasy qýatty, saıası júıesi saralanǵan, óz jolyn, óz bolashaǵyn aıqyndaǵan álemdik qaýymdastyq aldyndaǵy bedeli bıik memleket. Onyń týǵan halqyn zamannyń san-alýan synynan aman alyp shyǵyp, bıikten-bıikke bastap kele jatqan, eli súıgen – elin súıgen Elbasy bar», dedi. Munan soń sheshen Táýelsizdiktiń 20 jyly – bul barsha halyqtyń tabandy eńbeginiń 20 jyldyq jeńisi jáne tabysy ekenin, Qazaqstan Respýblıkasy Táýelsizdiginiń jıyrma jyldyǵy deklarasııasynda aıtylǵanyndaı, barlyǵyńyzdy búgingi uly kúnmen quttyqtaımyn, deı kele osy 20 jyldyń eki ǵasyrdy syıdyrǵanyna, al olardyń Elbasy ómirindegi úlken dáýir ekenine toqtaldy. О́zim áskerı adam bolǵandyqtan, Joǵarǵy Bas qolbasshy qabyldaǵan durys strategııa men taktıkanyń qandaı mańyzdy ekenin bilemin degen ol ári qaraı «Eger ol durys bolsa tabystyń seni aınalyp ótpeıtinin anyq bilemin. 20 jyl ishinde Siz, Nursultan Ábishuly, múmkin emesti múmkin ettińiz. Siz tek Uly Kóshbasshy atqaratyn isterdi atqardyńyz. Siz buǵan deıin bolmaǵan jańa memleketti, jańa ekonomıkany, jańa elordany saldyńyz. Endi 2012 jyldan bastap biz memlekettik mereke – Qazaqstan Respýblıkasy Tuńǵysh Prezıdenti kúnin 1 jeltoqsanda meıramdaıtyn bolamyz», deı kele, ótken tarıhymyzdaǵy babalar erligin de tilge tıek etti.
Bizdiń batyr babalarymyz Otan úshin shaıqasty. Olar qazaq jerinde azattyqtyń tańy atyp, táýelsizdiktiń kúni týatynyna sendi. Biz búgin sol úmitterdiń aqtalǵanyn kózimizben kórip otyrmyz. El egemendigi bekem. Ekonomıka ósý ústinde. Qazaqstan Respýblıkasynyń shekarasy berik qorǵaýda, zamanaýı qorǵanys qýaty bar ásker jasaqtaldy. Bizdiń áskerimiz táýelsizdikti kúzetip, halyqtyń jasampaz eńbegin qorǵaýda. Osynyń barlyǵy eldi bastaǵan naǵyz Saıası kóshbasshy – Elbasynyń arqasynda múmkin boldy, degen Muhtar Qapashuly Nursultan Ábishulynyń eldi adastyrmaıtyn dańǵyl jolmen alyp kele jatqanyna toqtalyp, Sizdiń 20 jyl ishinde atqarǵan isterińiz ulttyq jáne jahandyq ólshemdegi saıası erlik, sondyqtan da halqyńyz Sizdi óziniń Elbasy sanaıdy jáne búkil halyq Sizdi shyn máninde qaharman Halyq batyry sanaıdy. Siz boıyńyzdaǵy qarapaıymdyq qasıetińizben «Halyq Qaharmany» ataǵynan da, zańnan da bas tarttyńyz. Ol túsinikti, alaıda bizdiń óz pikirimizde qalýymyzǵa ruqsat etińiz, degen ol Siz qalaı aıtqanda da «Halyq Qaharmany» atyn ıelenýge tolyq quqylysyz, dep sóziniń sońyn barsha qazaqstandyqtardy merekemen quttyqtaýmen aıaqtady.
Munan soń minberge Táýelsizdik qurdastary kóterildi. Zalda otyrǵandardyń nazary endi taza qazaq tilinde «Mártebeli Nursultan Ábishuly! Qurmetti otandastar!» – dep sóz bastaǵan Anna Danchenkoǵa aýdy. Men Qazaqstan jastary, Táýelsizdiktiń tól qurdastary atynan sizderdiń aldaryńyzda sóz sóılep turǵanyma qýanyshtymyn. Bizdiń býyn qasterli Táýelsizdik tusynda dúnıege kelgen shyn máninde baqytty urpaq, óıtkeni, jarqyn bolashaǵymyzdyń baıandy bolýy úshin elimizde barlyq jaǵdaı jasalǵan. Muny kez kelgen memleket maqtanyp aıta almaıdy. Al biz bolsaq, tatýlyq pen turaqtylyqtyń altyn besigine aınalǵan Táýelsiz Qazaqstanda ǵumyr keship, elimizdiń ósip-órkendeýine óz úlesimizdi qosý úshin bilim alyp, eńbek etip kelemiz, degen onyń árbir sózi nanymdy shyǵyp jatty. Táýelsizdik qurdasy ári qaraıǵy sózinde qasıetti meken Qazaqstannyń kóptegen etnos ókilderiniń berekeli bosaǵasy, jazıraly Jeruıyǵyna aınalǵanyn aıtyp, ár ulttyń kelbeti men bolmysy, salt sanasy men dástúri ulttyq mádenıet pen tilinde jatyr, dedi.
Osy oraıda A.Danchenko táýelsiz eldiń eldiginiń, jas urpaqtyń parasatty da bilimdi, isker de qabiletti, otanshyl ári memleketshil tulǵa retinde qalyptasýynda memlekettik tildiń atqaratyn qyzmetine toqtalyp, mine, ózderińizdiń aldaryńyzda turyp, qolymdy júregimniń tusyna qoıyp: «Men baqyttymyn! Men Qazaq elimen, qazaq tilimen baqyttymyn», dep asqaq maqtanyshpen aıta alamyn. Qudaı qalasa, qazaq jeriniń kelini bolyp, qazaqy dástúrmen ul-qyzdarymdy tárbıelesem dep armandaımyn. Qazaqtyń kıeli qara dombyrasyn qolyma ustap, Qurmanǵazynyń kúılerin shertip ósken meniń ultym qazaq bolmasa da janym – qazaq. Qazaqstan – týǵan jerim, qasıetti kindik kesken Otanym. Memleketimizdiń árbir tabysyn biz jastar, óz jeńisimiz dep bilip maqtan tutamyz, ár qutty qadamyna jan-júregimizben qýanamyz, dedi minberde tolqı turyp. Munan soń táýelsizdik qurdasy A.Danchenko Elbasyǵa qarap: «Elde júzege asyp kele jatqan barlyq jasampaz isterdiń basynda Siz ózińiz tursyz. Bizdi osyndaı baqytty kúnge jetkizgenińiz úshin Sizge degen alǵysymyz sheksiz. Siz 20 jyl ishinde kirpishke kirpish qalap sáýletti úı turǵyzǵandaı, qutty shańyraǵymyz – kıeli Qazaqstannyń Bas Sáýletkerisiz! Sondyqtan biz, jastar, árdaıym ózińizge qarap boı túzeımiz. «Adamzattyń bárin súı, baýyrym dep», degendi 100 jyl buryn uly Abaı aıtyp ketse de, Sizdiń «Qazaqstan joly» atty kitabyńyz biz úshin Abaıdyń «Qara sózderi» sııaqty ómirlik nusqaýlyǵymyz. О́ıtkeni, mádenıet, ult danalyǵy, bilimge qushtarlyq sekildi sózder baıqaǵan adamǵa, osy kitaptyń árbir jolynyń astarynda jatyr. Sol sebepti jastar arasynda silkinis týǵyzyp, jańa ómirge, jańa qadam basýǵa birden-bir septigin tıgizetin bul kitap jastardyń súıikti kitabyna aınaldy, dedi.
Ári qaraı sheshen qyz Elbasyǵa: «О́zińiz qalyptastyrǵan ónegeli dástúrge árdaıym adal bolýǵa tyrysamyz. Boıymyzdaǵy bar bilimimiz ben jastyǵymyzdy arnaımyz. Sizdiń bar senimińizdi aqtaımyz dep ýáde beremin. Sózimdi ózimniń jazǵan óleń shýmaqtarymen aıaqtaǵym kelip otyr», dep minberden sańqyldatyp óleń oqyp ketti.
Týǵan jerim, keń baıtaǵym, besigim,
Qaıda júrsem maqtan etem esimin.
Qasıetti kindik kesken men úshin
Qazaqstan Elbasymen bul qos uǵym,
– dep bastalatyn jyr joldaryn aıaqtaǵanda zal ishin qol shapalaǵy kernep ketti. Táýelsizdiktiń taǵy bir qurdasy, «Jasyl el» stýdenttik qurylys jáne jastar eńbek otrıadtarynyń Astana qalalyq fılıalynyń tóraǵasy Rahat Hamıdýllın: Tereńnen bastaý alǵan san ǵasyrlyq tarıh qoınaýynda erliktiń, órliktiń óshpes izin qaldyrǵan, týdy qoldan bermegen, uly dalany qonys etken ór minezdi batyr baba urpaqtary armysyzdar, dep bastady óziniń sózin. Búgin ata-babalarymyz san ǵasyrlar boıy ańsaǵan, Elbasymyz júzege asyrǵan Táýelsizdigimizge 20 jyl tolyp otyr. Beıbitshilik pen turaqtylyq saltanat qurǵan, bereke men birligimiz jarasqan egemen elimiz, Táýelsiz Qazaqstannyń tól merekesi qutty bolsyn, aǵaıyn, dedi ol. Odan ári Prezıdenttiń sózindegi jastarǵa arnalǵan tilek pen úmitterge toqtalyp, olardyń óz kóńilinen shyǵatynyn jetkizdi. Búgingi kúni Qazaqstan búkil álemge áıgili el. Bul tabysqa Qazaqstan Prezıdentiniń orasan eńbeginiń arqasynda qol jetkizilgenin biz jaqsy túsinemiz. Bizdiń elimizde jastardyń bilim alýy men eńbek etýine barlyq jaǵdaılar jasalǵan. Sonyń ishinde birqataryn ǵana aıtar bolsaq, olar: álemniń aıtýly joo-larynda bilim alýǵa múmkindik beretin «Bolashaq» baǵdarlamasy, dúnıe júziniń eń myqty degen oqý oryndarymen qatar túsetin «Nazarbaev Ýnıversıteti», «Dıplommen – aýylǵa» baǵdarlamasy jáne t.b. Mundaıdy bizdiń babalarymyz tipti armandamaǵan da edi. Odan ári Rahat ózi jumys isteıtin «Jasyl el» qozǵalysy týraly áńgimeledi. 2011 jyly «Jasyl el» qozǵalysynyń sarbazdary Astananyń jasyl beldeýinde, «Batys Eýropa – Batys Qytaı» halyqaralyq avtojol magıstrali qurylysynda eńbek etip, tabys tapty, dedi ol. Siz birde-bir qala men eldi meken turǵyndaryn nazaryńyzdan tys qaldyrmadyńyz. Bizdiń júregimizde sizdiń «Qazaqstandy súıý degen sóz ony únemi júrekterińde ustaý» degen ataly sózińiz jattalyp qaldy. Biz Otanymyzdy árqashanda júregimizde ustaımyz, dedi ulan. Odan arǵy sózinde R.Hamıdýllın Elbasyna bizdi alǵa bastaı berińiz, biz sizben aldaǵy bıik belester men jańa jeńisterge birge barýǵa ázirmiz. Siz bir sózińizde: «Elimizdiń bolashaǵy jastardyń qolynda. Búgingi ıgi isterimizdi jalǵastyratyn sizder bolasyzdar», degen edińiz. Biz Sizdiń úmitińizdi aqtaýǵa, eldik salt-dástúrimizdi saqtaýǵa, táýelsizdik murattaryn jalǵastyrýǵa árqashanda ázirmiz, dep sózin aıaqtady. Budan keıingi kezekte sóz tizginin Astana qalasynyń ákimi Imanǵalı Tasmaǵambetov aldy. Asa mártebeli Nursultan Ábishuly! Ardaqty da arqaly qaýym! Sózimdi atadan qalǵan abyz oımen bastaǵandy jón kórip otyrmyn. «Erge de, elge de tán bir uly sezim bar. Ol – arman». Adamnyń armany – rııasyz ómir bolsa, halyqtyń armany – táýelsiz ǵumyr, dep bastady sózin ákim. Rasynda da, Táýelsizdik pen Teńdik, Azattyq pen Eldik, Bereke men Birlik qaı halyq úshin de asa qymbat uǵymdar. Al Qazaqstan úshin sońǵy jıyrma jylda jeńisin de, jemisin de kórsete bilgen quryshtaı qundylyq. Oryndalǵan Uly Arman. Osylaısha sheshen tilmen sóz tıegin aǵytqan Imanǵalı Nurǵalıuly Táýelsizdik uǵymy, Táýelsizdik qundylyǵy jaıyndaǵy óz kókeıindegi oı-baılamymen bólisti. Osynaý ózgeler ǵasyrlap ótse, endi bireýler ańsap ketetin tarıhı joldy biz nebári shırek jasta júrip shyqtyq. Sozylǵan soǵyssyz, ortaıǵan ortasyz, kúl bolǵan shoqsyz óttik. Bul tek kıesi kúshti El men danalyǵy dara Elbasynyń, sol Elbasyǵa sengen áz halyqtyń ǵana qolynan kelgen, erekshe tarıh. Jasampaz taǵdyr, dedi ol. Budan keıin I.Tasmaǵambetov Táýelsizdiktiń qandaılyq qıyn synaqtarmen kelgenin, oǵan halyqtyń qalaı qol jetkizgenin tilge tıek etti. Elbasymyz óz baıandamasynda atap ótkendeı, arǵy-bergi zamandarda tarıhtyń tolqyny men jaýgershiliktiń joıqyny jutqan nebir el men jer boldy. Atajurty tarylyp, kóbeıgen elden tóbeldeı elge aınalǵany qanshama. Kezinde biz de ult retinde jer betinen joıylyp kete jazdadyq. Aqtaban halyqtyń «Qarataýdyń basynan kósh keledi» dep zarlaǵany da, babalarymyzdyń jer tirenip, «Edildi kelip alǵany – etekke qoldy salǵany, Jaıyqty kelip alǵany – jaǵaǵa qoldy salǵany» dep jyrlaǵany da bar qazaqtyń jadynda. Araǵa úsh ǵasyr salyp sol kúpti kóńil, alań kúı táýelsizdiktiń tańynda taǵy da týdy. Osy tusta Elbasy astanany Alataýdan Arqaǵa kóshirmegende, qazaq endigi «Edildi» emes, «Esildi» joqtap qalar ma edi. Osy tarıhı sheshim úshin ǵana qazaq halqy Elbasynyń aldynda máńgilik qaryzdar. Bul qaryz qarapaıym óteý emes, urpaq súıgen eldiń qudaıy paryzy, sol urpaq turatyn jerdiń udaıy murasy. Sondyqtan da júregi ózgeshil sultandyqty emes, otanshyl ultandyqty qalap turatyn áz halqymyz árbir tamyrymen «súıer eliń bolsa, sen súı, turar jeriń bolsa, juban» dep tur. Bizde el de bar, jer de bar. Eń bastysy, osy 20 jyl ishinde Elbasynyń sarabdal saıasatynyń arqasynda eshkimniń esigine qaramaıtyn, óz shamasyn ózi baǵalaıtyn ulttyq memleketimiz bar. Mine, sharyqtaıtyn kez – osy. Jeńis degen – osy. Otan degen uly uǵym osy, dedi Imanǵalı Tasmaǵambetov. El bıleý – ónerdiń óneri. Al «ónerdiń anasy – muń, atasy – nur» deıdi. Saıasattaǵy osyndaı halyqtyń batasyndaı sheshimder Allanyń nurymen kelgenine kúmán keltire almaımyz. Elbasynyń osynaý ordaly eliniń qamyn oılaǵan qaıraty men aqylynyń, parasaty men paıymynyń arqasynda osy kúni Eldiń shúkirligi men Jerdiń bútindigine jetip otyrmyz. Sondyqtan da, «barymyzdy bar, joǵymyz tolar, eń bastysy, eńseli elimiz mynaý» dep aıqara turyp aıtar kez keldi, halaıyq. Qala ákiminiń Táýelsiz Qazaqstannyń jańa elordasy – Astana týraly júrek tebirenisi de áserli shyqty. «Osynaý júrekjardy sezimge mán de, sán de beretin, búgin barshamyzdy tórine ozdyryp, aıbarymen alashtyń arqasyn qozdyryp turǵan mynaý Astana. Bul – ajary aq sáýlemen jarqyraǵan, nazary kún nuryndaı sarqylmaǵan, altyn kúmbezdi Astana. Ár dańǵyly gúl ashqan, baıandy bolashaqqa jol ashqan Astana. Astana bolmaǵanda osynaý jıyrma jylda tizbektelgen mol jetistikti osynshama sezinbes edik. Jetsek te jemisi jutań, egisi sırek el bolar edik. Olaı bolsa, bul týǵan eldiń taǵdyr aldyndaǵy, Elbasynyń tarıh aldyndaǵy tuǵyrly jeńisi, uly maqtanyshy, dedi qala ákimi. Táýelsizdik bir kúnniń áńgimesi emes. Al 20 jyl ata tarıh úshin qas-qaǵym sát, tas tústi mezet. Dese de, biz úshin bul el ishinde beıbitshilik pen jasampazdyq saltanat qurǵan eń jaýapty kezeń – syndarly ýaqyt boldy. Osy sátte biz dańǵyl joldyń aldynda, úlken tilektiń ústinde turmyz. Al endigi arman ne? Sóz joq, ol – basqa qonǵan taǵdyrdyń keńdigi men sol baqty baıandy etken Elbasynyń erligin aqtaý, toıǵan beldi emes, týǵan jerdi saqtaý, osylaısha bostan eldiń bıik baıraǵyn máńgilikke baılaý. Endeshe, aqyn Maǵjansha aıtqanda, «bostandyq – izgi perishte, qadirin bilip, qurmetteıik», aǵaıyn. Sóz sońyn Imanǵalı Tasmaǵambetov: «Sóz basynda men «malym janymnyń sadaǵasy, janym – arymnyń sadaǵasy», dep jatsa-tursa erdiń emes, eldiń qamyn jegen babalardyń dýaly ósıetin ádeıi atap óttim. О́ıtkeni, dám-tuzy asynda, ul-qyzy qasynda, kósemi basynda turǵan el baqytty. Al baqyt – tek aqıqatqa aınalǵan armannan týady. Yntymaǵy jarasqan elde ǵana turady. Olaı bolsa, osynaý halyqtyń kóńildegisin taýyp, kókeıdegisin isteıtin Erdi – Elbasyn qazaqtyń Uly dalasy talaı ǵasyr tolǵatyp, Táýelsizdiktiń baǵyna berdi. Burynǵylar «Ulylar eki dáýir almasqanda týady» dep beker aıtpasa kerek. Sóz joq, aýmaly-tókpeli, eń qıyn kezeńde el tizginin alǵan azamatqa úlken júrek te kerek, qaıratty bilek te kerek, eń bastysy, ony qoldaıtyn tilekshi halyq kerek. Biraq ýaqyt jınaqtaýǵa, kóbeıtýge, keri qaıtarýǵa kónbeıtin qudiret. Adamı qasıetterdiń ishinde ony jeńetin tek kóregendik qana. Olaı bolsa, búgin mine, ultymyzdyń rýhanı qýatyn, qaıyspaıtyn qara nardaı qaıratyn, arys aldaspandaı senim men jigerin jeldiń júzine sýaryp, shyńdap jatqan ýaqyt – Elbasynyń, Nursultan Ábishulynyń kóregendigi aldynda basyn ıedi. Bul eseli eńbek – eliniń esinde, tarıhtyń tósinde máńgilik qalatyn Taýtulǵanyń teńdessiz mırasy. Táńiri moınyna taqqan talassyz tumary. О́z kezegimde sózimdi Elbasynyń kúlli alashtyń balasyna arnaǵan myna uranymen támamdaýǵa ruqsat etińizder: «Saltanaty jarasqan qalasy bar, baıtaǵy ushan-teńiz dalasy bar, árýaq qoldaǵan babasy bar el ekendigimizdi maqtan eteıik, aǵaıyn!», – dep túıindemekpin dep aıaqtady. Keshke qaraı torqaly toı saltanaty «Qazaqstan» ortalyq konsert zalynda jalǵasty.* * *
Bul keshtiń betashary Qurmanǵazy atyndaǵy akademııalyq halyq aspaptar orkestriniń oryndaýynda Qurmanǵazynyń «Saryarqa» kúıimen ashyldy. Árıne, odan ári Abaıdyń ánimen jalǵasqan bul konsertte áýelegen án de kúmbirlegen kúı de, myń buralǵan bı de mol boldy jáne onyń bári kópshilik kóńilinen shyǵyp, kesh ajaryn barynsha asha tústi desek, Álibek Dinishev, Aıman Musaqojaeva, Jánııa Áýbákirova, Roza Rymbaeva, Nurjamal Úsenbaeva syndy talant ıeleri óz ónerleri arqyly toı tynysyna laıyq shashý shashty. Bul keshte bóle-jara aıta ketetin bir jáıt, Qazaq ulttyq óner ýnıversıtetiniń, A.Jubanov atyndaǵy respýblıkalyq jáne K.Baıseıitova atyndaǵy daryndy balalarǵa arnalǵan mýzykalyq mektepterdiń dombyrashylar ansamblderi birigip oryndaǵan «Kúı tartys» kópshilikti erekshe jelpintip ótti. Iá, osynaý jas dombyrashylar ózderiniń oryndaý sheberligimen qazaq óneriniń kókjıegi keleshekte budan da keń ekenin baıqatqan. Sondaı-aq jurtshylyq jas dombyrashy Núrken Áshirovtiń oryndaýyndaǵy Qarshyǵa Ahmedııarovtyń «Elbasy» atty kúıin de asa jyly qabyldady. Keshte birqatar klassıkalyq shyǵarmalarǵa da oryn berilgen eken. Aıtalyq, Dj.Pýchchınıdiń «Djannı Skıkkı» operasyndaǵy Laýrettanyń arııasyn halyqaralyq konkýrstardyń laýreaty Marııa Mýdrıak oryndady. Endi ony nege bóle-jara aıtyp otyrmyz degenge kelsek, kezinde Elbasy Pavlodar óńirinde issaparda bolǵanynda balaýsa Mashanyń ónerin kórip, oǵan erekshe rıza bolypty. Sóıtip, jas óskinge aq jol tilep, onyń óz ónerin odan ári shyńdaýyna qamqorlyq jasaýdy jergilikti azamattarǵa, óner qaıratkerlerine tapsyrǵan da kórinedi. Endi, mine, búginde syrt elde óz ónerin jetildirip júrgen jas talant el Táýelsizdiginiń 20 jyldyq mereıli merekesine qatysý úshin sonaý Italııadan Qazaqstanǵa asyǵa jetip, keshegi keshte óner kórsetýi óz eliniń qamqorlyǵyna degen jas qyzdyń rızalyǵy dese de bolady. Jalpy, tek Marııa ǵana emes, búgingi konsertte óner kórsetkenderdiń barlyǵy derlik órimdeı jastar boldy. Munyń ózi de elmen birge qazaq óneriniń de jasaryp, jaınap, tolysyp kele jatqanyn ańǵartty. «Egemen Qazaqstannyń» tilshiler toby. Sýretti túsirgen Orynbaı BALMURAT.
