О́ıtkeni Astanadaǵy baıqaýdyń basqa báıgelermen salystyrǵandaǵy negizgi ereksheligi – ulttyq ıdeıasy aıqyn tanylǵan fılmderge basymdyq berý, ón boıynan tek sol halyqqa tán ózindik ómir salty men rýhanı qundylyǵy kóringen kartınalardy ekshep shyǵarý. Bir aptaǵa sozylǵan báıgede mundaı talap údesinen shyqqan shymyr týyndylar az bolǵan joq.
XIV halyqaralyq «Eýrazııa» kınofestıvaliniń baspasóz qyzmetiniń málimetine súıensek, bıylǵy báıgeniń konkýrstyq jáne konkýrstan tys baǵdarlamasyna 1000 ótinim kelip túsken. Ortalyq Azııany qosqanda, kúlli álemnen konkýrsqa – 12 tolyq metrajdy kartına, qysqa metrajdy fılmderdiń konkýrsyna – 36 kartına, «Kerýenge» – 9 kartına, «Eýrazııa júreginde» konkýrsyna – 9 kartına, «NETPAK tańdaýyna» – 3 kartına, «Búkil álemde» konkýrsyna – 10 kartına, «Erekshe oqıǵaǵa» – 7 kartına, «Obektıv» derekti kıno baǵdarlamasyna – 12 derekti fılm kelip túsip, konkýrstyq jáne konkýrstan tys baǵdarlamaǵa barlyǵy 98 kartına qatysqan. Onyń ishinde 21 fılm – Qazaqstan ónimi.
Bıylǵy kınofestıvaldiń qurmetti qonaqtarynyń sapynda áıgili fransýz aktıori Vensan Kassel, ıýgoslav jáne serbııalyq kınorejıssıor, akter Emır Kýstýrısa, «Aıka» fılmindegi róli úshin 71-Kann kınofestıvaliniń «Úzdik áıel aktrısa» syılyǵyn ıelengen Samal Eslıamova, reseılik teatr jáne kıno aktrısasy Ravshana Kýrkova, reseılik teatr jáne kıno rejısseri Sergeı Pýskepalıs pen Anna Melıkıan, ózge de kıno juldyzdar, halyqaralyq kınofestıvalderdiń jetekshileri, Eýropa, Azııa, Afrıka, Amerıkadaǵy kıno salasynyń belgili sarapshylary men synshylary, mádenıet qaıratkerleri boldy. Fransııa, Serbııa, Ońtústik Koreıa, Túrkııa, Iran, AQSh, О́zbekstan, Reseı, Japonııa, Qytaı, Gonkong, Úndistan, taǵy basqa shet memleketterden kelgen delegasııalar quramyndaǵy 160 álemdik kıno óneriniń maıtalmandary Astananyń 20 jyldyq mereıtoıyna qatysyp, ulttyq mádenıetimiz ben óz ajary qalyptasqan kıno ónerimen tanysýdyń múmkindigine keneldi. Apta boıy XIV halyqaralyq «Eýrazııa» kınofestıvaline úkilep qosqan ár fılmdi úmitpen tamashalap, beıtanys elderdegi kınonyń damýy men deńgeıine óz baǵasyn berip, oı túıdi.
Ortalyq konsert zalynda ótken jabylý saltanatynda qazylar alqasy jeńimpazdardyń esimin jarııalady. Birden aıta ketý kerek, bıylǵy báıgede Qazaqstan kartınalary men rejısserleriniń baǵy janbady. Negizgi konkýrs boıynsha Gran-prı rejısser M.Garel Vaıstyń «Saýyq keshi aıaqtaldy» fılmine (Fransııa) berildi. «Úzdik rejısserlik jumys» júldesin «Aga» fılmi úshin Mılko Lazarov (Bolgarııa, Germanııa, Fransııa) ıelendi. «Qazylar alqasynyń arnaıy syılyǵyn» eki fılm: rejısser Marııa Hatchanıdiń (Grýzııa) «Ana» («Dede») fılmi men ońtústikkoreıalyq rejısser Hıdje Djongtiń «Avtostop qýýshy» fılmi jeńip aldy. Al О́zbekstan kınosynyń búgingi jaryq juldyzy akter Karım Mırhadıev «Qaısarlyq» fılmindegi róli úshin «Úzdik er adam» atansa, «Úzdik áıel beınesi» «Anna soǵysyndaǵy» róli úshin reseılik Marta Kozlovaǵa buıyrdy.
Qysqa metrajdy fılmderdiń konkýrsyndaǵy Gran-prımen rejısser Sýborna Senjýtıdiń (Úndistan, Bangladesh) «Balyqtar monology» fılmi jáne «Qazylar alqasynyń arnaıy nazary» júldesimen rejısser Igor Poplaýhınniń «Kúntizbe» fılmi marapattalsa (Reseı), «NETPAK tańdaýy» rejısser E.Stıshkovtyń (Reseı-Qyrǵyzstan-Polsha) «Súleımen taýy» fılmine jáne FIPRESSI tańdaýy da E.Stıshkovtyń «Súleımen taýy» fılmine tústi.
Sondaı-aq «Kınonaryq» aıasynda 3 shilde kúni Eýrazııa Jobalar Naryǵy óz jumysyn aıaqtady. Bul jobaǵa 31 ssenarıı kelip tústi, onyń ishinen ári qaraı konkýrsta baq synaý úshin 10 ssenarıı irikteldi. Kınofestıval aıasynda 2-EurasiaFilmMarket kıno naryǵy ótti. Oǵan 70 kınokompanııa qatysty. Onyń 30-y sheteldik bolsa, qalǵan 40-y qazaqstandyq kompanııa. Eýrazııa joba naryǵynyń qorytyndysy boıynsha qazylar alqasy qatysýshylar arasynan eki basty syılyqty anyqtady. NewYorkFilmAcademy, ıaǵnı Amerıka kınoakademııasyna eki aılyq taǵylymdamadan ótý syılyǵy «Ystyq kún, salqyn syra» (Ámir Ámenov, Qazaqstan) men «Jalǵyz qaıyń» (Dalmıra Tilepbergen, Qyrǵyzstan) jobalaryna berildi. Ekinshi syılyq – «Eýrazııa» HKF-niń delegasııasymen birge «A» sanatyndaǵy kınofestıvalǵa barý «Shekara» (Ashat Kýchınchırekov, Qazaqstan) fılmine buıyrdy. Budan bólek, qazylar alqasy «Alchıkı» (Artýr Veeber, Qyrǵyzstan-Reseı) jobasyn da erekshe atap ótti. Sondaı-aq XIV halyqaralyq «Eýrazııa» kınofestıvaliniń aıasynda otandyq kınematografııanyń zań jobasy talqylanǵan dóńgelek ústel ótti.
Aıgúl AHANBAIQYZY,
«Egemen Qazaqstan»
