Eń alǵash 2015 jyly Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi, Astana qalasy memlekettik qýyrshaq teatrynyń negizin qalaýshy jáne kórkemdik jetekshisi Quralaı Eshmuratovanyń muryndyq bolýymen ómirge kelgen óner merekesi ár úsh jyl saıyn qyzyqty baǵdarlamasymen kórermenin qýantýdan bir sát te jalyqqan emes.
2010 jyly Jastar teatry shańyraǵynan bólinip, Astana qalasy ákimdiginiń qoldaýymen derbes óner oshaǵy retinde shyǵarmashylyq jumysyn jalǵastyrǵan teatr ujymynyń búginde jetken jetistigi az emes. Álemniń túkpir-túkpirin aralap, qazaqtyń qýyrshaq ónerin jahanǵa tanytýmen birge, elordalyq kishkentaı kórermenderdiń kórkem tanymyn qalyptastyrýda atqaryp jatqan eńbegi eresen. Astana qalasy qýyrshaq teatry bastamasymen qolǵa alynǵan sondaı aýqymdy jumystardyń biri – halyqaralyq «Quralaı» qýyrshaq teatrlary festıvali.
Elimizdegi halyqaralyq deńgeıdegi tuńǵysh qýyrshaq teatrlary festıvaliniń Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi Quralaı Eshmuratovanyń esimimen atalýy tegin emes. Qazaq qýyrshaq óneriniń tuńǵysh kásibı rejısseri, «Halyqtar dostyǵy», «Qurmet Belgisi» ordenderi men «Eren eńbegi úshin» medaliniń ıegeri, Qazaq ulttyq óner ýnıversıtetiniń qurmetti professory Quralaı Eshmuratovanyń jansyz qýyrshaqty sahnada sóıletýde sińirgen eńbegi zor. Elordamyzdyń tórinde boı kótergen bir ǵana Astana qalasy Memlekettik qýyrshaq teatrynyń negizin qalap, shyǵarmashylyq ujymdy aıaǵynan tik turǵyzyp, álemdik deńgeıdegi qýyrshaq teatrlarymen ıyq tirestirerlik kásibı sheberlik bıigine shyǵarýy da óner ıesiniń tynymsyz izdenis pen óz isine, mamandyǵyna degen sheksiz súıispenshiliginiń jemisi bolsa kerek.
– Qýyrshaq teatrynyń ereksheligi sol – biz ártúrli jastaǵy kórermendermen jekeleı jumys isteımiz. Iаǵnı, qýyrshaq teatrynda kórermen aýdıtorııasyna shekteý joq. Tehnologııalar da, qýyrshaqtar da, dramatýrgııa da únemi aýysyp otyrady. Sondyqtan da qýyrshaqtar – jas balalardan bastap, eresek adamdarǵa deıin qyzyqty Hám qajet óner. Sebebi kez kelgen adamnyń ishinde bir-bir baldyrǵan ómir boıy tirshilik keshedi. Sol balalyǵyn joǵaltpaǵan adam baqytty. «Quralaı» festıvaliniń de kózdegen maqsaty osy – qýyrshaq teatrynyń aýdıtorııasyn keńeıtip, barlyq jastaǵy kórermenge birdeı rýhanı qýanysh syılaý, – deıdi Astana qalasy Memlekettik qýyrshaq teatrynyń kórkemdik jetekshisi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi Quralaı Eshmuratova.
Italııa, Polsha, Reseı, Týnıs, Bosnııa jáne Gersegovına, Belgııa, Túrkııa, Estonııa, Serbııa jáne elimizdiń tól teatrlary qatysqan merekelik shara tórt kún boıy kórermenin balalyq shaqtyń balǵyn kúnderine sapar shekkizdi. Festıvaldiń ashylý saltanatynda qala kóshelerinde ulttyq kıimdegi balalar men qýyrshaq teatry akterleriniń, alyp qýyrshaqtardyń, «Zara» shoý-baleti ártisteriniń qatysýymen uı++6+ymdastyrylǵan úrlemeli orkestrdiń súıemeldeýinde ótken qýyrshaqtar sherýi bas shahar turǵyndary men qonaqtaryna qýyrshaqtar áleminiń esten ketpes qýanyshyn tartý etti. Festıval shymyldyǵy 80 jyldan asa tarıhy bar elimizdiń bas qýyrshaq teatry – Almaty qalasy Memlekettik qýyrshaq teatry usynǵan Quralaı Eshmuratovanyń «Qańbaq shal» qoıylymymen túrilip, san alýan qyzyqty sharalarǵa ulasty. Atap aıtsaq, tórt kún boıy qýyrshaq óneriniń jankúıerleri «Býsınkı» qýyrshaq teatry (Bosnııa jáne Gersegovına), «Verdı» qýyrshaq teatry (Italııa), «Qarakóz» qýyrshaq teatry (Túrkııa), Sankt-Peterbýrg qýyrshaq teatry (Reseı), «Projekt» qýyrshaq teatry (Estonııa), «Marek Waszkiel» qýyrshaq teatry (Polsha), «Figurentheater Vlinders» qýyrshaq teatry, Tambov Memlekettik qýyrshaq teatry (Reseı), Týnıs ulttyq qýyrshaq óneri ortalyǵy (Týnıs) jáne elimizdiń tól teatrlary Almaty men Astana qalasy memlekettik qýyrshaq teatrlarynyń halyq ertegisi «Qańbaq shal» jáne Roza Muqanovanyń Semeı ıadrolyq polıgonynyń adamzatqa ákelgen qasiretin baıandaıtyn «Máńgilik bala beıne» qoıylymyn tamashalady.
Sonymen qatar qýyrshaq óneriniń sheberi, serbııalyq maman Amella Výchenovıchtiń ótkizgen «Qýyrshaq jáne bala», «Ádepke tárbıeleý» jáne «Qýyrshaqtaný óneri» taqyrybyndaǵy sheberlik sabaqtary da qýyrshaq teatrlary akterleriniń kásibı biliktiligin arttyrýda taǵylymy mol tájirıbe bolǵany sózsiz. Shilde aıyn shýaqqa bólegen aıtýly óner oqıǵasy, sóıtip, baldyrǵandardy shat-shadymen qýanyshqa bólep, esten ketpes erekshe áserimen saltanatty kóńil-kúıde máresine jetti.
Nazerke JUMABAI,
«Egemen Qazaqstan»
