Kezdesý barysynda Memleket basshysynyń «Úshinshi jańǵyrtýdy» iske asyrý boıynsha alǵa qoıǵan mindetteri aıasynda el ekonomıkasyn transformasııalaý máseleleri qaraldy, sondaı-aq óńir aktıviniń jańa jahandyq shynaıylyq jaǵdaıynda ekonomıkanyń sapaly ári turaqty ósýin qamtamasyz etý úshin qajetti jaǵdaılardy jasaý jumystary talqylandy. Atap aıtqanda, ınvestısııalar tartý, ekonomıkanyń negizgi salalaryn, jappaı kásipkerlikti damytý, tehnologııalyq jańǵyrtý jáne Indýstrııa 4.0 elementterin engizý, sıfrlandyrý, kadrlardy daıarlaý jáne jańa jumys oryndaryn qurý, sondaı-aq ekonomıkany odan ári ártaraptandyrý tárizdi salalar qaraldy.
Keńesti asha otyryp, Premer-Mınıstr B. Saǵyntaev álemniń damyǵan ozyq 30 eliniń qataryna qosylý úshin Qazaqstan jyl saıynǵy ekonomıkalyq ósimdi 5-6% deńgeıinde qamtamasyz etýi tıis ekenin atap ótti.
«Búginde alty aıdyń qorytyndysy boıynsha el ekonomıkasy 4,1%-ǵa ósti. 2017 jyl 4%-dyq ekonomıka ósimimen aıaqtaldy. Bul jaǵdaıda jarty jyldy 5,1% ekonomıkalyq ósimmen aıaqtap otyrǵan Aqtóbe oblysynyń úlesi eleýli», — dedi Premer-Mınıstr, oblys ákimdiginiń málimetterine sáıkes jyl sońyna deıin kórsetkishter 5%-dan tómen bolmaıtynyn aıta otyryp.
B. Saǵyntaev atap ótkendeı, atalǵan baǵytta jumysty jalǵastyrý úshin Úkimet óz tarapynan barlyq qajetti sharalardy júzege asyrýda. О́tken jyly jańa ósim modelin qalyptastyrý úshin jobalyq basqarý ofısi ashylǵan edi. Ofıs aıasynda barlyq óńirlerde barlyq ósim kórsetkishteri baqylaýǵa alynady. Onyń negizgi maqsaty — kórsetilgen mejege jetý, týyndaıtyn kedergilerdi joıý, durys sheshim qabyldaý. Osyǵan baılanysty ekonomıkany damytýdyń barlyq mańyzdy baǵyttary boıynsha Úkimettiń jobalar portfeli quryldy. Árbir joba boıynsha maqsatty kórsetkishter men jaýapty tulǵalar belgilengen, naqty nátıjeler men merzimderi kórsetilgen jobalardy iske asyrýdyń egjeı-tegjeıli josparlary ázirlengen.
Sondaı-aq, Premer-Mınıstr áńgimelesýdiń basty maqsaty — oblysta jumystyń qalaı júrip jatqanyn, ekonomıkanyń sapaly ári teńgerimdi ósimi úshin onyń qurylymdyq transformasııasyn qamtamasyz etýge óńirdiń ishki qorlaryn anyqtaý jáne paıdalaný boıynsha qandaı josparlar bar ekenin túsiný ekenin atap ótti.
О́z kezeginde Aqtóbe oblysynyń ákimi B. Saparbaev birinshi jarty jyldyqtaǵy maqsatty ındıkatorlarǵa qol jetkizý boıynsha júrgizilgen jumystar men 2018 jyldyń sońyna deıingi josparlar týraly baıandady. Aqtóbe oblysynyń ákimdigi jobalyq basqarý aıasynda 12 baǵyt boıynsha júıeli jumystar júrgizýde: bazalyq ındýstrııalandyrý, otyn-energetıkalyq keshen, ınvestısııalar tartý, ónimdi jumyspen qamtý, sondaı-aq AО́K-ti, jappaı kásipkerlikti, aqparattyq-kommýnıkasııalyq tehnologııalardy, kólik jáne logıstıkany, týrızmdi damytý jáne saýda, bilim berý, densaýlyq saqtaý salalaryn jańǵyrtý.
Ákimniń aıtýynsha, qabyldanyp jatqan sharalardyń arqasynda, sonyń ishinde jobalyq basqarý aıasynda óńirlik ekonomıka ósimi I jarty jyldyqtyń qorytyndysy boıynsha shamamen 5% qurady, barlyq áleýmettik-ekonomıkalyq kórsetkishter boıynsha ósim qamtamasyz etilgen.
Bazalyq ındýstrııa ındıkatorlaryna sáıkes: bıyl oblysta 1,4 myń jumys ornyn qurýmen 76 mlrd teńge ınvestısııalar somasyna 15 ınvestısııalyq joba iske asyrylady. Sonymen qatar, 2018 jyly 55 mlrd teńge ınvestısııalar somasyna 35 kásiporyndy jańǵyrtý josparlanyp otyr.
Otyn-energetıka kesheniniń kórsetkishterine sáıkes, MJÁ tetigin qoldanýmen jalpy 4 mlrd teńge somasyna 14 aýyl gazben qamtamasyz etiledi. Osy jyldyń sońyna deıin 135 uńǵymada geologııalyq barlaý jumystary júrgiziledi dep kózdelgen, olardyń 18-i — jańa uńǵymalar. Sondaı-aq, bıyl qaraýsyz elektrmen jabdyqtaý jelileri 100% joıylady.
AО́K boıynsha: 2018 jyly 10,6 mlrd teńge somasyna 10 ınvestısııalyq jobany engizip, 247 jumys ornyn ashý kózdelgen. 2018 j. sýarmaly jerlerdiń aýdany 30,5 myń gektardy quraıdy. I jarty jyldyqta aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń eksporty $10,5 qurady, jyl sońyna deıin eksport kólemi $42 mln quraıdy.
Ákim B. Saparbaevtyń aıtýynsha, oblysta Kásipkerlikti qoldaý kartasy jasalǵan. Bıznesti júrgizýdiń ońaılyǵyn arttyrý úshin «Kedergisiz bıznes» jobasy júzege asyrylyp jatyr. Atalǵan joba aıasynda bıznesti tekserýdi ońtaılandyrý jáne retteý, sondaı-aq memleket tarapynan bıznesti qoldaý sharalaryn kúsheıtý jumystary atqarylýda. Bıyl 22 mlrd teńge kóleminde qarjylaı kómek, 40 myń adam — qarjylyq emes qoldaý kórsetiledi.
«Bıznes–Bastaý» baǵdarlamasy aıasynda ótken jyldyń deńgeıinen eki ese kóp adamdy qamtı otyryp, 2,2 myń adamdy oqytýdy josparda bar. Sondaı-aq, "Aýylqamqorlyq" jobasy iske asyrylýda, onyń aıasynda aýyl turǵyndary úshin 500-den astam kásipker-tálimger anyqtaldy. Jobalar aıasynda júzege asyrylyp jatqan jumystar jappaı kásipkerlikti damytý ındıkatorlary boıynsha 2018 jylǵa arnalǵan josparly kórsetkishterge qol jetkizýge jol ashady», — dedi ákim.
Budan ári oblystyń qorlary týraly beıindi mınıstrlikterdiń basshylary sóz sóıledi.
Oblysta jappaı kásipkerlikti damytýdyń ekonomıkalyq múmkindikteri, saýda salasyn jańǵyrtý týraly ulttyq ekonomıka mınıstri T. Súleımenov aıtyp berdi. Jalpy alǵanda, óńirdiń osy jyldyń bes aıyndaǵy áleýmettik-ekonomıkalyq damý kórsetkishteri boıynsha oń qarqyn baıqaldy. Sonymen qatar, oblystyń ónerkásiptik nysandardy odan ári jańǵyrtý, kólik-logıstıkalyq máselelerdi sheshý, ónim eksportyn damytý, AО́K ártaraptandyrý salalaryndaǵy áleýeti atalyp ótti.
Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri M. Ábilqasymova eńbek resýrstaryn kóshirý boıynsha atqarylyp jatqan jumystar týraly baıandap, ShOB sektorynda halyqtyń jumyspen qamtylý áleýeti týraly málimdedi. Aqtóbe oblysynda 2018 j. I toqsanynda jumys kúshi 435 myń adamdy qurady, olardyń ishinde 414 myńy jumysqa ornalasqan.
M. Ábilqasymova halyqtyń tabysyn jáne jumyspen qamtylýyn odan ári arttyrý úshin bıznesti damytýdy yntalandyrý qajet ekenin málimdedi. Mınıstr mundaǵy basty qural — Nátıjeli jumyspen qamtýdy jáne jappaı kəsipkerlikti damytý baǵdarlamasy dep atap ótti. Baǵdarlamany oblysta iske asyrý úshin bıyl 7,3 mlrd teńge bólinip, 18,9 myń adam — jospardyń 58% baǵdarlama qatysýshysy boldy. 16 myń adam jumyspen qamtyldy, onyń ishinde turaqty jumysqa 9,4 myń adam ornalasty.
Investısııalar jáne damý mınıstri J. Qasymbek kólik jáne logıstıkany damytý, ınvestısııalar tartý týraly aıtyp berdi. Mınıstrdiń aıtýynsha, osy jyldyń bes aıynyń qorytyndysy boıynsha negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııalar kólemi 13,2 mlrd teńgeni qurady. Sondaı-aq, jobalyq basqarý aıasynda 2018 jyly «Investısııalardy tartý» jobasy boıynsha 12 nysandy paıdalanýǵa berý josparlanyp otyr.
«О́ńirdiń tranzıttik áleýetin damytý maqsatynda bıyl «Aqtóbe–Atyraý» respýblıkalyq mańyzy bar avtokólik jolynyń 160–330 shaqyrymdyq ýchaskesin rekonstrýksııalaý jumystary bastaldy. Sondaı-aq, uzyndyǵy 102 shaqyrym bolatyn jergilikti mańyzy bar jeti jol jobasy iske asyrylýda, respýblıkalyq bıýdjetten 4,2 mlrd teńge transfert bólindi. Bıyl jylyna 984 myń tonna júk aınalymymen 59,2 myń m² aýdandy quraıtyn kólik-logıstıka ortalyǵynyń qurylysy jobasy bastaldy. Budan ózge, Aqtóbe oblysynda 1,7 mlrd teńgege 17 jol boıyndaǵy servıs nysany salynady», — dedi J. Qasymbek.
Densaýlyq saqtaý mınıstri E. Birtanov óz kezeginde óńirde jeke medısına sektory belsendi damyp jatqanyn aıtty. Búgingi tańda oblysta densaýlyq saqtaý júıesinde 29 aýrýhana men 126 ambýlatorlyq-emhanalyq uıymy medısınalyq kómek kórsetedi. Alǵashqy bes aıda densaýlyq saqtaý salasynyń negizgi kapıtalyna salynǵan ınvestısııalar shamamen 2,4 mlrd teńgeni qurady. Osy jyldyń I toqsanynda kórsetilgen qyzmetterdiń kólemi 9,7 mlrd teńgeni qurady. Qazirgi tańda densaýlyq saqtaý salasynda jalpy quny 12 mlrd teńge bolatyn 24 joba júzege asyrylyp jatyr.
Energetıka vıse-mınıstri M. Myrzaǵalıev óńirdiń munaı ónerkásibi keshenin damytý josparlary men mindetteri týraly baıandady. Aqtóbe oblysy — elimizdiń úshinshi munaı-gaz óndirýshi aımaǵy. Oblystyń munaı jáne gaz óndirý kólemine qosqan úlesi shamamen 9% quraıdy. Jyl basynan beri damýdyń negizgi kórsetkishteri oń qarqyn kórsetti.
«Oblysta munaı men gaz óndirý salasynda 30 jer qoınaýyn paıdalanýshy jumys isteıdi. Birneshe jyl qatarynan óńirdegi munaı óndirý kólemi turaqty deńgeıde saqtalyp otyr. 2018–2019 jyldary 6,2 mln tonnadan, 2020 jyly – 6,4 mln tonna, al 2025 jylǵa qaraı shamamen 7 mln t óndirý josparda bar», — dedi vıse-mınıstr M. Myrzaǵalıev.
Sondaı-aq, energetıka vıse-mınıstri sıfrlandyrý jáne tehnologııalyq jańǵyrtý týraly aqparat berdi. Onyń aıtýynsha, qazirdiń ózinde «Zııatkerlik ken orny» júıesin engizýdiń tabysty pılottyq jobalary bar, bul munaı óndirý kólemin ulǵaıtyp, shyǵyndardy azaıtyp, ónimdilikti arttyrýǵa jol ashady.
«Mınıstrlik jer qoınaýyn paıdalanýshylardyń óz óndiristerin sıfrlandyrýǵa, ozyq tehnologııalardy qoldanýǵa baǵyttalǵan bastamalaryn qoldaýǵa nıetti jáne barlyq qajetti aqparatty usynýǵa daıyn. Osylaısha, munaı óndirý sektorynyń áleýeti Aqtóbe oblysyn damytý jolynda úlken múmkindikke ıe», — dedi M. Myrzaǵalıev.
Budan ózge, keńes barysynda beınekonferensııa baılanysy boıynsha birneshe mınıstrliktiń ókili sóz sóıledi.
Aýyl sharýashylyǵynyń birinshi vıse-mınıstri A. Evnıev osy jyldyń I toqsanynda Aqtóbe oblysynyń aýyl sharýashylyǵy ónimderi men aýyl sharýashylyǵy shıkizatyn qaıta óńdeý ónimderiniń eksporty $10,48 mln quraǵanyn (nemese jalpy eksport kóleminiń 1,47%), bul ótken jyldyń I toqsanyna ($ 8,67 mln) qaraǵanda 20,8% artyq ekenin jetkizdi.
«Qańtar-mamyr aılarynda aýyl sharýashylyǵy, orman jáne balyq sharýashylyǵynyń negizgi kapıtalyna salynǵan ınvestısııalar 2017 jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 374,6%-ǵa artyp, 4,8 mlrd teńgeni qurady. Qańtar-mamyr aılarynda azyq-túlik ónimderi óndirisiniń negizgi kapıtalyna salynǵan ınvestısııalar ótken jyldyń sáıkes merzimimen salystyrǵanda 196,9%-ǵa ósip, 1,3 mlrd tg qurady», — dedi A. Evnıev.
Mádenıet jáne sport vıse-mınıstri Erlan Qojaǵapanov Aqtóbe oblysynda týrızmniń damý barysy týraly baıandady. О́ńirde bıyl 390 jumys ornyn qurýmen 32 joba iske asyrylyp jatyr. Atalǵan saladaǵy kórsetkishterdi odan ári jaqsartý úshin mınıstrlik «Batys Eýropa — Batys Qytaı» magıstrali boıynda ınfraqurylymdy damytýdy usynady. Sonymen qatar óńirde aqparattyq-týrıstik ortalyqtardy ashý prespektıvalary atap ótildi.
Ekonomıkany sıfrlandyrý jáne oblystyń osy baǵyttaǵy odan arǵy mindetteri týraly aqparat jáne kommýnıkasııalar vıse-mınıstri D. Sheglova baıandady. Onyń aıtýynsha, jobalyq basqarý aıasynda óńirde bilim berý jáne áleýmettik nysandardy keń jolaqty ınternetpen qamtamasyz etý boıynsha kezeń-kezeńmen jumystar júrgizilip jatyr.
«Aqtóbe oblysynda jobany iske asyrýdyń I kezeńi aıasynda ınternetti qoljetimdi etý úshin 82 aýyl tańdaldy. Qalǵan aýyldyq eldi mekenderdi iske asyrýdyń II kezeńi aıasynda, 2020 j. soń qamtý josparlanyp otyr, munda kólik baılanys jelilerin salýdyń gıbrıdti tásilin paıdalaný qarastyrylǵan (LTE, spýtnık)», — dedi vıse-mınıstr, ol I jarty jyldyqta Aqtóbe oblysynda sıfrlyq saýattylyqtyń negizgi daǵdylary boıynsha jospardaǵy 32 myń adamnyń 17 myńy oqytylǵanyn aıtty.
Bilim jáne ǵylym vıse-mınıstri B. Asylova óz baıandamasynda oblysta bilim salasynda 16 mlrd teńge somasyna 58 joba iske asyrylyp jatqanyn jetkizdi. Bıyl 21 mektepke deıingi bilim berý uıymyn ashý kózdelip otyr, 2020 j. qaraı balalardy qamtý kórsetkishi 100% jetedi. 2018 j. I toqsanda kórsetilgen bilim berý qyzmetteriniń kólemi 6% artyp, 19,3 mlrd boldy. Sonymen qatar, oblys ákimdigi balalardy ıntellektýaldy, rýhanı, adamgershilikke, shyǵarmashylyqqa tárbıeleý jáne damytý boıynsha sharalar júrgizip jatyr.
Kezdesý barysynda sonymen qatar ulttyq bıznes pen shetel ınvestorlarynyń ókilderi sóz sóıledi. «Atameken» UKP basqarma tóraǵasy A. Myrzahmetov jappaı kásipkerlikti damytýdyń jáne bıznestiń óńirdegi jobalyq basqarýǵa qatysýynyń ózekti máselelerin qozǵady. Ol JIО́-ge ShOB úlesi 18,3% quraǵanyn atap ótti. Sonymen qatar, shıkizattyq emes sala kórsetkishteriniń 12% artýyn eskerýmen, óńdeý ónerkásibi salasyndaǵy bıznesti irilendirý máselesin pysyqtaý kózdelip otyr. Búgingi tańda bul salalarda 52 myńǵa jýyq ShOB ókilderi jumys isteıdi.
«Qazaqstandyq sheteldik ınvestorlar keńesi» qaýymdastyǵynyń tóraǵasy» Agrıs Preımanıs óz kezeginde óńirdegi ınvestısııalyq qyzmetter týraly aıtyp berdi. Qazirgi kezde Sheteldik ınvestorlar keńesiniń 10 astam múshesi Aqtóbe oblysynda jumys istep jatyr. A. Preımanıs óńirdiń joǵary ınvestısııalyq áleýetin, qolaıly logıstıkasyn, ShOB damýyn atap ótti, bul ınvestorlardy tartý úshin qyzyqty.
«Ken óndirisi sektorynyń damýyn ataı ketkim keledi, ol sheteldik ınvestorlar úshin jyldan-jylǵa tartymdy bolyp keledi. Sonymen qatar kólik-logıstıkalyq dálizder de tartymdy: óńir halyqaralyq tasymaldar úshin qolaıly jerde ornalasqan jáne bul oblys úshin jańa múmkindikter ashady», — dedi A. Preımanıs.
Oblystaǵy jobalyq basqarýdyń atqarǵan jumysynyń qazirgi jaı-kúıin qarastyrý barysynda Premer-Mınıstrdiń orynbasary E. Dosaev óńirde úsh aı ishinde úlken ózgerister oryn alǵanyn aıtty. Aýyl sharýashylyǵy ónimderin óndirý men qaıta óńdeý salasynda zor áleýet bar. E. Dosaev aldaǵy úsh aı ishinde Úkimettiń jańa ınfraqurylymdyq jobalar boıynsha birlesip jumys isteýge ázir ekenine sendirdi. Sonymen qatar ol Aqtóbeniń respýblıkanyń tórtinshi megapolısi atanýǵa úmitker ekenin málim etti.
«Munda kenttený joǵary qarqynmen júrip jatyr. Eger statıstıkaǵa sensek, oblystaǵy JOO túlekteriniń 80% gýmanıtarlyq mamandyqtardy bitiredi. Sondyqtan biz jobalyq keńsemen birlesip aldymyzǵa mynadaı maqsat qoıdyq – ásirese, kolledjderde tehnıkalyq mamandyqtardy damytý kerek», — dedi E. Dosaev.
Talqylaý formatynda óńirlik bıznes qaýymy atynan AО́K damytý máseleleri boıynsha «Aktep» JShS dırektory N. Sagnalın sóz sóıledi. Premer-Mınıstr qazir fermerlerdi qoldaý maqsatynda AО́K damytýdyń memlekettik baǵdarlamasy ózektilendirilgenin atap ótti, «Bes áleýmettik bastama» iske asyrylyp jatyr, atap aıtqanda, aýyldarda shaǵyn nesıe berý kóbeıtilýde. Úkimet eksportqa baǵdarlanǵan aýyl sharýashylyǵy óndirýshilerin qoldaýdyń barlyq sharalaryn qabyldap jatyr.
Kezdesý sońynda Baqytjan Saǵyntaev óńirdiń de, jalpy elimizdiń de ekonomıkasyn ártaraptandyrýdyń jáne jańa ekonomıka úshin jańa kadrlar daıarlaýdyń mańyzdylyǵyn basa aıtty. Qazaqstanda adam kapıtalynyń sapasyn arttyrýdyń bilim berý júıesin jańǵyrtý men odan keıin jumysqa ornalastyrýdy qamtamasyz etý, kásipkerlerge arnalǵan arnaıy kýrstardan bastap, densaýlyq saqtaý ınfraqurylymyn damytý jáne halyqtyń baspana jaǵdaılaryn jaqsartýǵa deıin búkil tizbegin damytý boıynsha júıeli sharalar qolǵa alynǵan.
