Is-sharaǵa Prezıdent Ákimshiligi Basshysynyń orynbasary Álııa Raqysheva, Prezıdent Ákimshiligi Memlekettik-quqyq bóliminiń meńgerýshisi Danııar Vagapov, Joǵary sot Keńesiniń tóraǵasy Talǵat Donaqov, Parlament Senatynyń komıtet tóraǵasy Georgıı Kım, Bas Prokýrordyń orynbasary Marat Ahmetjanov qatysty. Forýmǵa, sondaı-aq respýblıkalyq advokattar alqasynyń tóraǵasy Ánýar Túgel men Kommersııalyq zańgerler keńesiniń basqarýshysy Aıgúl Kenjebaeva, «Atameken» UKP, Kásipodaqtar federasııasy, advokattar alqasy, Sot tóreligi akademııasy ókilderi, medıatorlar men jeke sot oryndaýshylary shaqyryldy. Al jergilikti sottar keńeske beınebaılanys arqyly qosyldy jáne atalǵan jıyn ınternette onlaın rejiminde kórsetildi.
Keńeıtilgen keńeste alǵash ret «Sot tóreliginiń 7 túıini» aıasyndaǵy jobalarǵa qatysýshy jergilikti sottardyń sýdıalary men sot prosesiniń qatysýshylary sóz aldy. Olar sot júıesin jańǵyrtýǵa qatysty óz oılarymen bólisti. Advokattar atynan Sergeı Sızınsev, zańgerlik qaýymdastyq atynan Aıgúl Kenjebaeva, prokýratýra atynan Marat Ahmetjanov pikir bildirdi.
– Azamattar óz quqyqtaryn qorǵaý úshin jyldaryn sarp etedi. Bıyl ǵana bizdiń qarsylyq tanytýlarymyzdan keıin kassasııalyq satyda 200 jazasyn óteýshiniń jaǵdaıy durystaldy. Onyń ishinde 12 adam tolyq jáne 19 adam ishinara aqtalyp shyqty. Qalǵanynyń jazasy jeńildetildi, ustaý tártibi ózgertildi. Biz qaıta qaralǵan sheshimderdi saraptaı kele, bir adamǵa ǵana qatysty isti emes, eldegi sot-tergeý tájirıbesiniń olqy tustaryn qalypqa keltirip jatyrmyz, – dedi Bas Prokýrordyń orynbasary.
Bas prokýratýra, sondaı-aq Joǵarǵy sotpen birlese otyryp usaq urlyq, jalǵan habarlama berý men azaptaýǵa qatysty aryzdardy tártipke keltirýge qol jetkizgen.
Alqa májilisinde budan ári elordadaǵy Saryarqa aýdandyq sotynda iske asyp jatqan «Úlgili sot» serpindi jobasy týraly onyń tóraǵasy Arman Júkenov aıtyp berdi. Aýdandyq sot tóraǵasy sotta engizilgen jobalarǵa toqtala kele, front-ofıs, «elektrondy kezek», elektrondy sot isteriniń sanattaryn keńeıtý, sýdıalardy mamandandyrý, elektrondy sot zalyn jasaqtaýǵa baılanysty tájirıbelerimen bólisti. Onyń aıtýynsha, rezerv esebinen sýdıalardyń kómekshileri laýazymdary paıda bolǵan. Bul jańashyldyq sýdıalardyń júktemesin anaǵurlym jeńildetip, sot tóreliginiń tıimdiligin arttyrýǵa múmkindik bergen.
Keńeste tatýlastyrýshy sýdıa Aqtoty Ábdiqulova tatýlastyrý ınstıtýty serpindi joba retinde elordadaǵy Saryarqa aýdandyq sotynda qurylǵandyǵyn baıandady. Ol jobanyń máni retinde sotqa túsetin barlyq ister aldymen tatýlastyrýshy sýdıanyń qaraýyna beriletindigin atap ótti. Al onyń bas-
ty mindeti – taraptardy tatýlastyrý. Eger buǵan qol jetkizý múmkin bolmasa, is basqa sýdıaǵa beriledi. Osy joba bastalǵan úsh aıdyń ishinde 152 is bo-
ıynsha taraptar tatýlasqan. Bul sýdıaǵa júgingenderdiń 52 paıyzyn quraıdy.
Al Joǵarǵy sot tóraǵasynyń keńesshisi Saǵatbek Súleımen men Pavlodar qalalyq sotynyń sýdıasy Nurjan Ábdikárimov sottan tys jáne sottaǵy tatýlastyrýdy damytý týraly óz oılarymen bólisti.
Astana qalalyq mamandandyrylǵan aýdanaralyq ákimshilik sotynyń sýdıasy Uldana Súleımenova túngi sottardyń qyzmeti týraly málimdedi. Rýdnyı qalalyq, Kúrshim jáne Bostandyq aýdandyq sottarynyń sýdıalary Aıgúl Aıapbergenova, Saltanat Júnispekova men Sara Qarakúzıevalar sot aktileriniń sapasy men ony túsindirý barysyn áńgimeledi. Jambyl oblystyq sotynyń sýdıasy Svetlana Iаkovleva sıfrly sot tóreligin damytýǵa qatysty pikirin ortaǵa saldy.
Budan ári departament basshysynyń orynbasary Aslan Túkıev Ákimshilik rásimdik-prosestik kodekstiń jobasy, departamenttiń bas konsýltanty Aıjan Demeýǵalıeva Jobalyq ofıstiń qyzmeti týraly aıtty.
J.Asanov is-sharany qorytyndylaý barysynda sot júıesin jańǵyrtý baǵytyndaǵy jumystardy ataı kele, sot tóreliginiń sapasyn arttyrý maqsatynda sýdıalardyń aldyna birqatar mindetter qoıdy.
Joǵarǵy sot tóraǵasy óz sózinde sýdıalardy ózgeniń bıznesin reıderlik basyp alý úshin jıi paıdalanatyndyǵyn aıtyp, birqatar mysaldar keltirdi. Sondaı-aq bundaı áreketterdiń qylmysqa balanatyndyǵyn eskertti.
Sonymen qatar Jaqyp Asanov sońǵy bes jylda sýdıalardyń jumys júktemesi eki ese óskendigin atap ótti.
– Bes jyl buryn 1,4 mln is qaralatyn bolsa, qazir bul kórsetkish 2,7 mıllıonǵa jetti. Bul durys emes. Mynadaı júktemeni kórip otyryp, sapany qalaı talap etpekpiz? Almaty men Astananyń sýdıalary bir jumys kúninde 15-20 sheshim shyǵaratynyn aıtady. Bıyldyń ózinde sottarǵa jetken isterdiń sany 30 paıyzǵa ósti. Biz munyń eki sebebin kórip otyrmyz. Birinshiden, sıfrdi keltirdim, ekinshiden sottar men sýdıalarǵa júktelgen tórelik etýge qatysty emes artyq jumys kóp, – dedi Joǵarǵy sot tóraǵasy.
Jaqyp Asanov sóziniń sońynda barlyq sýdıalar men qoǵam ókilderin sottar qyzmetin odan ári jaqsartý jumysyna belsendi qatysýǵa shaqyrdy.
Serik ÁBDIBEK,
«Egemen Qazaqstan»
