Qazaqstan • 16 Shilde, 2018

Qurylystan nege mán ketti?

321 retkórsetildi

Elimizdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damý ólshemderiniń biri – tikeleı qurylys sa­­lasyna da baılanysty. Biraq boı kótergen qurylys nysandarynyń, turǵyn úı­ler­diń sapasyzdyǵy, bólingen qarjynyń talan-tarajǵa túsetini jaıly jıi aıtylady. Jańadan paıdalanýǵa berilgen nysandardyń jyl ótpeı ja­typ qaıta jóndelýi, daý-damaılardyń týyndaýy qazir az emes. Úıler qu­la­dy, úıler qısaıdy, qyrýar qarajat maqsatsyz jumsaldy, qurylysty paı­­d­alanýǵa ýaqytynda tapsyra almady degen ártúrli aqparattardy estip te, kórip júrmiz.

Mysaly, Pavlodar oblysynyń or­ta­lyǵyndaǵy «Saryarqa» shaǵyn aýda­nynda № 12, № 15, № 27, Aqsý qalasynda Molodejnaıa kóshesi №28, №32 turǵyn úıler­diń qurylysy paıdalanýǵa beri­le­tin merzimnen keshigýde. Nátıjesinde bıýdjet qarjysynyń da ıgerilmeı qalýy ábden múmkin. Oblystyq qurylys basqarmasynyń málimetinshe, oblystyq ákimdikpen aradaǵy kelisimder boıynsha qurylys bastaǵan kásiporyndardyń arasynda da turǵyn úı salý tapsyrmasyn kesheýildetkender bar. Oblys ákimi Bolat Baqaýovtyń ózi oblystyq ákimdik oty­rysynda «Bizben salystyrǵanda qarajattyń azdyǵyna qaramastan, Qyzylorda jáne Soltústik Qazaqstan ob­lys­tary turǵyn úılerdi qoldanysqa be­rý boıynsha aldyńǵy qatarda keledi. Qyzylorda oblysy 600 myń sharshy metr turǵyn úı tapsyrǵan. Turǵyndar sany boıynsha biz sııaqty-aq qala», dep salystyrmaly túrde mysal keltirdi. Bıyl óńirde 300 myń sharshy metr turǵyn úı qurylysy josparlanyp otyr. B.Baqaýov qurylys basqarmasyna bar múmkindikti paıdalanyp osy mejeni oryndap shyǵý qajettigin mindettedi. О́tken jyly 38 turǵyn úı paıdalanýǵa berilgen bolatyn.

Maqala jazý barysynda biz de qu­ry­lysy turalap qalǵan osy turǵyn úılerdi ara­lap kórip qaıttyq. Kelgen bette-aq, tekserýshi bolmasaq ta shaǵyn jáne or­ta bıznesti tekserýge ruqsat joq degen­deı kóz­qaras baıqalady. Ákimdiktiń qu­ry­lys basqarmasy mamandarynyń ju­mys sapasyn kúndelikti baqylaýǵa alý­ǵa múmkindikteri bar. Qurylystyń ýaqy­tynda aıaqtalyp, paıdalanýǵa sapaly berilýine tapsyrys berýshi, merdiger, jobalaýshy jáne arnaıy qurylǵan saraptamashylardyń birlesken tobynyń jaýapkershilikteri qajet ekeni belgili. Jaý­apkershilik, talap pen tártip bol­maǵan jaǵdaıda aıyppul tóleý qatań qadaǵalanýǵa tıis.

Oblystyq qurylys basqarmasy tara­pynan jáne óńirde qurylys nysan­da­rynyń, turǵyn úı qurylysy qalaı júr­gizilip jatqanyna baqylaý jasaıtyn basqa da tıisti oryndar az emes. Tender de, qurylystyń smetalyq-jo­balaý qujatyn jasaý da óńirdegi qu­ry­lys basqarmalarynda ótkiziledi. Qu­ry­lys­ty júrgizý kim kóringenge berile qoımaıtyny belgili.

Al oblys ákimshiliginiń má­li­­­metinshe, qalanyń bo­la­shaq­taǵy sáýleti keremet bolmaq. Bul úshin qazir nysandardy salýdy aı­maq­tarǵa bólýdi, kólik jáne ınje­nerlik kommýnıkasııalar, kógal­dan­­dyrý jáne kóriktendirý júıesin bel­­gi­­leıtin keshendi bas jospar ja­­­sal­­maq. Bul oblys ortalyǵynyń turaq­ty da­mýy­nyń 2032 jylǵa deıingi uzaq mer­­zim­di strategııasyn kórsetedi. Iаǵnı elek­­trondy bas jospar qurylady. My­sa­­ly, keshe ǵana Táýelsizdik dańǵyly atan­­ǵan burynǵy Kýtýzov kóshesin qaı­ta jańartý, 14 myń sharshy metr jeńil at­le­tıkalyq manej, 8 myń sharshy metr fýtbol alańyn, aýdany 6 myń shar­shy metr bolatyn Olımpıadalyq rezervti daıarlaý ortalyǵyn, 4,6 myń sharshy metr muzaıdyny bar «Sport-sıtı» sport qalashyǵyn salý jos­parlanýda. Aýdany 16 myń sharshy metr mýzeı ke­she­ni­niń Olımpıadalyq standarttaǵy es­kek esý arnasynyń jáne trıatlon, bıatlon trassalarynyń qurylysy qolǵa alynbaq. 1500 orynǵa arnalǵan konsert za­lynyń aýdany 7,1 myń sharshy me­tr, 300 oryndyq basseınniń aýdany 3,1 myń sharshy metr bolady. Ertis ózeni jaǵalaýy odan ári kórkeıe túsedi.

Bıyl Elbasy jarııalaǵan «5 áleý­met­tik bastamany» iske asyrý úshin óńirde 45 tarmaqtan turatyn arnaıy jol kartasy ázirlenipti. Iаǵnı «7 – 20 – 25» ıpotekalyq baǵdarlamasy boı­yn­sha qarjylandyrý máselesi naq­tyla­nyp, turǵyn úılerdiń jobalyq úl­gi­leri anyqtaldy. Páterlerdi satyp alý­shylar­dyń tizimi jasalýda. Biz jo­ǵa­ryda jazǵan turǵyn úı qury­ly­sy­nyń 300 myń sharshy metr jospary kó­lemi 356 myń sharshy metrge deıin kó­beıtilýi múmkin kórinedi. Taǵy 19 turǵyn úıdiń qurylysy joba­lanýda. Sondaı-aq páter sanyn arttyrý maq­­satynda 16-18 qabatty úıler salý jos­О́par­lanǵan. Aýdandarda jańadan 28 tur­ǵyn úı salynyp, 25 turǵyn úı satyp alyn­baq. Oblys ortalyǵyndaǵy joǵary oqý oryndary men kolledj stýdentteri úshin 9 jataqhana boı kótermek. Qazirgi kez­de olardyń jobalyq qujattary ázir­lenýde.

«Sóz júzinde bári jaqsy-aq, ne jet­peı­di sonda?» Elimizde qabyldanǵan «Nurly jer» baǵdarlamasy boıynsha pá­ter alǵysy kelip júrgen kez kelgen qarapaıym turǵyn osylaı oılaýy múm­kin. Buǵan deıin oblysta turǵyn úı qurylysy qarqyn alyp, júzdegen páter paıdalanýǵa berildi. Oblys orta­ly­ǵyndaǵy eski úıler súrilip, onyń or­nyna «Saryarqa» dep atalatyn ja­ńa shaǵyn aýdan da boı kóterdi. Endi «Dostyq» dep atalatyn jańa shaǵyn aýdan salynbaqshy. Oblystyq sáýlet jáne qala qurylysy basqarmasynyń málimetinshe, memlekettik turǵyn úı baǵdarlamalary jáne kommersııalyq qurylys salý esebinen 2032 jylǵa qaraı oblysta turǵyn úı qorynyń alańyn 2,5 mıllıon sharshy metrge kóbeıtý jos­parlanǵan. Bul maqsat «Saryarqa», «Dostyq» atalatyn shaǵyn aýdandardyń esebinen kóbeıedi.

О́ńirde 27 myń 360 adam páter keze­ginde tursa, 24 myń 390 adam jeke úı sa­lýǵa ótinish bildiripti. Al «Qazaqstan turǵyn úı qurylys jınaq banki» AQ salymshylarynyń qatarynda 43 myńnan astam turǵyn bar kórinedi. Buǵan jas otbasylardy baspanamen qamtý, nesıelik úı berý, qarjylandyrý boıynsha kór­set­kishterdi qosyńyz. Oblystyq ákimdik tur­ǵyndar jeke úı salý úshin oblys orta­lyǵyndaǵy Aeroport qalashyǵy ja­ǵy­nan jer qarastyrý qajet dep otyr. Aqsý, Ekibastuz qalalarynda da je­ke bas­panalar salýǵa jaǵdaı jasalsa, qur­ylys qarqyny artar edi.

Joǵaryda biz jazǵan «Dostyq» dep ata­latyn shaǵyn aýdandaǵy turǵyn úıler qurylysyn júrgizýge ońtústik­koreıa­­lyq kompanııa qatysqysy ke­le­di eken. Oblysqa kelgen saparynda «SEORIN Construction» kompanııasynyń prezı­denti Pak Manıl oblys ákimi Bolat Baqaýovpen kezdesýinde osy týraly aıtty. Qurylys alańyna baryp, shaǵyn aýdannyń damý josparymen tanysty. Turǵyn úılerdi óz qarjylaryna salýǵa ázir kórinedi. Buǵan oblystyq ákimdik páterlerdiń bir sharshy metriniń quny 150 myń teńgeden aspaý kerek dep talap qoıady.

Turǵyn úı qurylysyn salýshy ma­mandar qazir eń aldymen úılerdiń eko­logııalyq tazalyǵy men sapasyna ­basty nazar aýdara bastady. Iаǵnı úırengen «jaı úıler» emes, tańǵaldyrar «aqyldy úıler» salýǵa kóshti. Qurylys naq­ty jo­baǵa sáıkes júrgiziledi, qujat­ta kór­setilgen qurylys materıaldary ǵana qol­danylady. Barlyq joba­lar ar­naıy sa­raptamadan ótedi. Mate­rı­al­dar­dyń sapasy, ekologııalyq tazalyǵy tekseri­ledi. Qurylysta qoldanylatyn árbir materıaldyń sertıfıkaty bolýy kerek.

Injener, qurylys mamany Baltabaı Jansenovtiń aıtýynsha, «aqyldy úılerdi» energııalyq tıimdiligi joǵary teh­nologııalar men materıaldardy paı­dalanyp turǵyzý asa mańyzdy. О́ıt­keni qazir turǵyndardyń energııany tu­tyný kórsetkishi birneshe ese óskeni bel­gili. Sondyqtan jylýmen qamtý júıe­­sin bas­­qa­rýdy avtomattandyrý, jaryq­tan­dyrý­dyń barynsha únemdi quraldary qajet.

Qurylys kompanııalarynyń jaý­ap­kershiligin arttyryp, merdiger kom­pa­nııalardy tańdaýda qyraǵylyq ta­nytyp, talaptardy kúsheıtpese, ju­mys bastalmaı jatyp-aq birin-biri sot­tan-sotqa tartqan jaılar da jıi kez­desedi. Mysaly, byltyr óńirdegi Lebıaji aýdanynda turǵyn úı salýy tıis «Almas+» kompanııasy óz mindetin oryndaı almaǵan. Aýdandyq ákimdik sotqa der kezinde shaǵym túsirmegen. Oblys ortalyǵynda basseın qurylysyn júrgizbekshi bolǵan «Keremet» kompanııasyna qatysty sot isi júrýde. Qurylystyń ekpindi qarqyn alyp ketýine merdiger kompanııalardyń ja­ýap­syzdyǵy keri áserin tıgizedi. Álgi áp-sátte paneldi úıdi turǵyzyp beremiz deıtin oblys ortalyǵyndaǵy «Úı qurylysy kombınaty» JShS-ǵa jergilikti bılik tarapynan kezinde jaqsy qoldaý kórsetildi. Biraq kombınat jylyna 100 myń sharshy metrge deıin úı salý mejesine jete almaýda.

Oblystyq qurylys basqarmasynyń bas­­shysy Rústem Raıysovtyń máli­m­deý­inshe, bıyl paıdalanýǵa beriletin turǵyn úıler kóleminiń 300 myń sharshy metriniń 200 myńy oblys ortalyǵynda salynady. Qalǵany Aqsý, Ekibastuzda, aýdandarda boı kóteredi. Ár úıdiń qol­danysqa berilý kestesi jasalýda. Oblys­tyq ekonomıka jáne bıýdjetti jos­parlaý basqarmasynyń málimetinshe, osy jyldyń alǵashqy 5 aıynda óńirde qurylys qarqyny azaıǵan. Tipti bıyl 300 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berilmeýi de múmkin.

 О́ńirdegi «Nur Otan» partııasynyń ókilderi oblys ortalyǵyndaǵy, Aqsý, Ekibastuzdaǵy qurylys alańdaryn jıi ara­laıdy. Ulttyq qordan bólinetin qa­ra­­jattyń maqsatty paıdalanylýyn ba­qylaý jónindegi komıssııa múshe­le­ri «Nurly jer» baǵdarlamasy boıyn­sha salynyp jatqan nysandardyń qu­ry­lysymen tanysady. Mysaly, «B-ADK» JShS qurylysyn júrgizip jat­qan Aqsýdaǵy Molodejnaıa kóshesi №30 turǵyn úı qurylysy qazir par­tııa­lyqtardyń qatań baqylaýynda. Osy kó­shedegi №28 úıdiń qurylysyn kom­pa­­nııa tamyz aıynda berýdi josparlap­ty. Budan bylaı árbir salynatyn qurylys alańdaryn qyraǵy kózder jıi-jıi aralap turmasa, baqylaýsyz qurylystyń alǵa baspasy anyq. Aqsýǵa barǵan oblys ákimi Bolat Baqaýov qalada júrgizilip jat­qan turǵyn úıler qurylysynda jumys sylbyr, jedeldik baıqalmaıdy dep qaıt­ty. Qala ákimi Nıkolaı Dychko tamyz aıyna deıin úılerdiń qurylysyn aıaqtap, tapsyramyz dep ýáde berdi. Tipti Molodejnaıa kóshesindegi bir úıdiń qury­lysyn júrgizetin merdiger kompanııa­ny aýystyrý máselesi de týyndaýy múm­kin.

Biz maqalanyń basynda oblystyq ákimdikpen aradaǵy kelisimder boıynsha qurylys bastaǵan kásiporyndardyń arasynda turǵyn úı salý tapsyrmasy serpilissiz qalǵandary bar dep jazdyq. Aqsýda Eýrazııalyq toptyń (ERG) turǵyn úı baǵdarlamasy aıasynda 5 qabatty turǵyn úıdiń qurylysy júr­gi­zi­lýde. Sátimen aıaqtalsa, shilde aıynda 70 metallýrg páter almaqshy. Qa­la­daǵy Stroıtel kóshesi, 42 úı­diń qu­rylysyn «Eýro­azıattyq ener­ge­tı­kalyq korpora­sııasy» AQ júrgizýde. Eger sý, jylý tar­týǵa qatysty týyndaǵan máseleler ýaqytynda sheshimin tapsa, turǵyn úı ke­shikpeı beriledi. Aqsý ferroqorytpa zaýy­ty qurylysyn bastaǵan Stroıtel kóshe­sindegi 39, 40 jáne 41 úılerdi mer­diger «Taza-Star» JShS salýda. Qurylys merziminen keshigýde.

Aqsý demekshi, oblys ákimi Bolat Ba­qaýov byltyr «óńirde aıaqtal­maı qal­ǵan qa­ńy­rap bos turǵan qurylys­tar­dyń bá­rin aıaqtaý kerek» degen tapsyrma ber­gen-di.

– Qalqamandaǵy, Aqsýdaǵy, Ekibas­tuz­daǵy salynyp bitpegen úılerdiń má­selesin sheship, óńirde bos turǵan birde-bir baspana qaldyrmaý kerek, – degen edi oblys ákimi. Aqsýdaǵy, Qalqamandaǵy, Lenın kentindegi qurylysy aıaqtalmaǵan nemese qańy­rap bos qalǵan úılerdi bitirý úshin árqaısysyna 243,2 mıllıon teńge kerek kórinedi.

Osy qaladaǵy Astana kóshesiniń boıyn­daǵy №58 úıdiń qurylysynyń da qashan aıaqtalary áli belgisiz. Pavlodar – Astana baǵytyndaǵy joldyń boıyndaǵy 5 qabatty turǵyn úıler jartylaı qulap, qańyrap tur. Qorqynyshty kórinis, qaraǵan saıyn kóńil júdeıdi.

Farıda BYQAI,

«Egemen Qazaqstan»

Pavlodar

Banner
Sońǵy jańalyqtar

Sabaqtastyq hám sapasyzdyq

Rýhanııat • Búgin, 09:12

Igerilmegen rezervter kóp

Qazaqstan • Búgin, 09:04

Eli qoldaǵan qundy qujat

Qazaqstan • Búgin, 09:02

Damýdyń sapaly kezeńi

Qazaqstan • Búgin, 09:01

Halyq únine qulaq asatyn memleket

Qazaqstan • Búgin, 08:57

«Qazaqmys» jospardy asyra oryndamaq

Ekonomıka • Búgin, 08:55

Turar týraly tolǵady

Rýhanııat • Búgin, 08:53

Ataýlar men esimder – eldiktiń belgisi

Qazaqstan • Búgin, 08:51

Altyn Orda tarıhy tarazylandy

Rýhanııat • Búgin, 08:48

Temir jol tasymaly jetildirile túsedi

Qazaqstan • Búgin, 08:43

Bir ótinishpen – birneshe qyzmet

Qazaqstan • Búgin, 08:42

Bolgarııada ótken basqosýǵa qatysty

Parlament • Búgin, 08:37

Qaterli isiktiń aldyn alýǵa bolady

Medısına • Búgin, 08:30

EAEO: endigi daý kómirge qatysty

Álem • Búgin, 08:26

Masyl bolma, asyl bol!

Qazaqstan • Búgin, 08:25

Benzın qymbattaı ma?

Qazaqstan • Keshe

«Syryńdy aıtshy, dúnıe...»

Rýhanııat • Keshe

Eń qysqa áńgime. Yrysbek Dábeı

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Amangeldi Seıithan

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Serjan Zákeruly

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Janat Jańqashuly

Eń qysqa áńgime • Keshe

Kitap oqyp, rýhanı baı bol

Qazaqstan • Keshe

Juldyzdaı aǵyp ótken

Aımaqtar • Keshe

«Kóktem aýylynyń» aqsaqaly edi

Rýhanııat • Keshe

Abaı ulaǵaty – urpaqqa amanat

Rýhanııat • Keshe

Qyrǵyz eli Abaıdy ardaqtady

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar