Kúres • 16 Shilde, 2018

Eldiń atyn shyǵarǵan Erjan balýan

422 retkórsetildi

Jýyrda Arqanyń apaıtós balýany Erjan Shynkeev «Qazaqstan barysy» atandy. Sóıtip qazaq kúresiniń ardakúreńderi, bulshyq etteri bileýdeı, boılary tireýdeı Beıbit Ystybaev, Aıbek Nuǵymarov syndy aıbarly azamattarymyzdyń qataryna qosyldy. Erjanmen kindik qanymyz tamǵan naǵyz «aıhaı» jerlespiz. Qaraǵandy oblysynyń Shet aýdanynyń «Bosaǵa» stansasy. Jerimizdiń bulaı atalýy da tegin emes. Ońtústikten kele jatqanda Saryarqanyń bastalar tusy, ıaǵnı bosaǵasy. 

Osy Shet óńirinen Bógenbaı, Qabanbaı legindegi batyrlardyń bir shoǵyry shyqqan. Olar Seńkibaı, Jıdebaı, Baıǵozy, Jarylǵap desek, el aýzynda aıryqsha ójettigimen Jarylǵap Kókbóri batyr atanyp ketken sońǵysy Erjan balýanymyzdyń altynshy atasy. Jarylǵap babamyzdyń bel balasyna qazaq batyrlarynyń kósemi er Bógenbaıdyń óziniń qyzyn bergeni týraly áńgime de aıta ketýge turarlyq. Birde jasanǵan jaý shebine Bógenbaı men Jarylǵap qatar kiredi. Kózine qan tolǵan Jákeń aldyndaǵy qalmaqtardy qoǵadaı japyryp, jaýdyń ana shetine bir, myna shetine bir oıqastap shyǵady ǵoı. Aıbary asyp turǵan eki batyrdyń qoly jeńedi aqyry.

– Jarylǵabym, er dese degendeı ekensiń. Átteń aldy-artyń birdeı bolar ma edi, – dep sál ókinish bildiredi Bókeń. Jarylǵap alǵa umtylyp júrgen de arty ashyq qalady eken. Soǵys ónerin ábden meńgergen suńǵyla batyr sony baıqap qalǵan ǵoı. – Endi quda bolsaq qaıtedi, – deıdi sonsoń.

– Apyraı, Bóke-aı, mende tórt ul, qyz joq edi, – deıdi qysylǵan Jarylǵap. Bógenbaı batyrdyń synshylyq ta qasıeti bar eken. «Onda bolashaq kúıeýdi ózim tańdaıyn», dep tórt balasynyń da synyn aıtyp, úlkeni Qyrbasty tańdaıdy. Alaıda «Myna balań aq saýytyma ıe bolar dep júrgen úmitiń ǵoı. Bolsa bolar, biraq keıde aqylynan ashýy ozyp ketetin ójettigi bar eken», dep sút kenjesi Baýbekke suqtanatyny bar. Bizdiń Erjanymyz osy Baýbektiń tikeleı urpaǵy. Bul qan degendi qoısańshy.

Kishkentaı ǵana «Bosaǵa» tóńireginen atpal azamattar kóp shyqty. Mektepke endi baryp es jıyp qalǵan kezimiz. Aty ańyzǵa bergisiz Álimshaıqy degen bal­ýan boldy. Erjanǵa atalas bolyp keledi. Laqap aty qyzyq – «Shıbut»! Emis-emis esimde: keýdesi dombyranyń shanaǵyndaı kúmpıgen, aıaqtary sıdamdaý adam edi. Álgi ataqqa da sodan ıe bolǵan tárizdi. Birde qarsylasyn ala almaı qoıǵan ǵoı. Bir kezde júgirip kelip ákesine jonyn tósep tura qalady. Ákesi qolyna ustap otyrǵan segiz órme buzaýtis doıyrmen tartyp-tartyp jiberipti. Sodan Álim aǵamyz jolbarystaı atylyp, qarsylasyn atyp urypty deıdi kórgender.

Bertinde Tileýbaı degen balýandy kórdik. Basynyń ózi baqyr qazandaı asa iri kisi edi jaryqtyq. Shóp tıelgen traktor tirkemesinen qulap, bir qolyn kestirip sholaq bolyp qaldy. Bizdiń el kúıshiler eli ǵoı, sol molaq bilegimen dombyra shertip, shertpe kúıdi kúńiretip otyratyn. Al «Bosaǵa» aýylynda osyndaı bula kúsh ıeleriniń ıin qandyryp, shynaıy sporttyq arnaǵa salǵan ol, árıne, Serik Mamashev degen aǵamyz edi. Osy Serik aǵamyzdyń sporttyq mektebinen talaı kúsh ıesi túlep ushty. Sonyń bireýi de biregeıi de sóz joq, Erjan Shynkeev. Ol elimizdiń ataǵyn kókke kóterdi. Jetken jetistikterin sanamalap keltirmeı-aq qoıaıyn. Olardyń bári jurtshylyqtyń kóz aldynda.

Balýan baýyrymyzdyń atasy, dalanyń sońǵy kókjaly Keńǵan aqsaqal týraly bir-eki aýyz lebiz aıtpaı ketý tipti múmkin emes. Saqaly aq kúmisteı appaq, jasy shaý tartsa da eńkeıip eńsesi túspegen, eki ıyǵy keregedeı ol kisi meniń ákemniń dosy edi. Qarttyǵyna qaramaı shalma salyp shalqaıyp tura qalǵanda, shaýyp bara jatqan nebir shý asaýdy shalqasynan túsiretin. Erjannyń ákesi Temirquldy ertip kelip, úıge talaı túnegeni bar. Áńgimeden jip esetin shejire qart edi. Ondaı kepıetti kisiler kórinbeı barady qazir. «Aıttym úlgi jastarǵa bermek úshin» degendeı, Erjannyń eli, týǵan jeri jónindegi az-kem áńgime osy.

Sáýlebek JÁMKENULY

 

Sońǵy jańalyqtar

Kóktem - órttiń órshıtin shaǵy

Aımaqtar • Búgin, 16:32

Indeksasııa qalaı júrgiziledi?

Qarjy • Búgin, 16:23

Tastarǵa jan bitirgen sýretshi

О́ner • Búgin, 15:38

Ýálıhan QALIJANOV. Koronavırýs

Ádebıet • Búgin, 15:28

Meni kórseńder, qashyńdar!

Ádebıet • Búgin, 15:26

Alkogol ónimderi koronavırýstan qorǵaı ma?

Koronavırýs • Búgin, 15:24

Talap barshaǵa birdeı

Aımaqtar • Búgin, 15:17

Kóksheniń kólderindegi kók muz juqardy

Aımaqtar • Búgin, 15:13

1 sáýir: Almatyda indettiń 24 oshaǵy bar

Koronavırýs • Búgin, 15:11

ASA reıtıngi jańartyldy

Sport • Búgin, 14:08

Uqsas jańalyqtar