Byltyr Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Jibek joly» halyqaralyq ǵylym akademııasyn qurý jónindegi bastamasy jarııalanǵany belgili. Qazir tórtkúl dúnıeniń nazarynda turǵan Jibek joly boıyndaǵy elderdiń ekonomıkasyn damytýǵa úles qosý Jibek joly halyqaralyq ǵylym akademııasynyń qurylymyn nyǵaıtýǵa negizgi baǵyt sanalady. Sol sekildi onda «Bir jol, bir beldeý» jahandyq jobanyń sátti júzege asýyna sebep bolatyn ǵylymı-saraptamalyq súıemeldeý máseleleri qarastyryldy.
Alqaly jıyn jumysyna Nobel syılyǵynyń laýreattary Radjendra Pachaýrı, Rae Kvon Chýng jáne «Jibek joly» halyqaralyq ǵylym akademııasy Bas hatshysy, akademık Sýı Veıhýn, Irak Injenerlik akademııasynyń prezıdenti Ahmed Salman, Slovenııa professory Igor Emrı jáne álemniń basqa da kórnekti ǵalymdary qatysty. Aýqymdy májilistiń jumysyn atalǵan akademııanyń birinshi vıse-prezıdenti Nurtaı Ábiqaev ashty. Ulttyq ınjenerlik akademııanyń prezıdenti Baqytjan Jumaǵulov qazaqstandyq ǵalymdar ázirlegen baǵdarlamalar men jobalar týraly áńgimelep, sonymen qatar Uly Jibek joly elderi ǵalymdary yntymaqtastyǵyn damytý boıynsha naqty usynystaryn alǵa tartty. Sonyń ishinde «Jibek joly» halyqaralyq ǵylym akademııasynyń jumysyn óristetý úshin Halyqaralyq ınjenerlik ortalyq qurý qajettigin eske salyp «bul ortalyq dostas elderdiń ınjenerlik qyzmetin, izdenisin qamtıtyn bolady», dedi. Osy bir jandy pikirdi Belarýs, Qyrǵyzstan, Pákistan, Irak, Slovenııa ınjenerlik akademııalarynyń, Qazaqstan-Eýropa ınjenerlik ortalyǵynyń basshylary biraýyzdan qoldady.
Jalpy, ǵylymı sharada 150 baıandama talqyǵa tústi. Onyń 45-si qazirdiń ózinde júzege asyrýǵa tolyǵymen daıyn. Jıynda ǵalymdardyń oı baılamdarynyń qorytyndysy retinde úlken tujyrymdamalyq qujat qabyldandy. Onda ǵylymı-ınjenerlik qoǵamdastyq «Bir beldeý, bir jol» atty jahandyq joba ekonomıkanyń konfıgýrasııasyn ózgertetinin jáne álemdik ekonomıka men saıasatta jańa qýatty «gravıtasııalyq óristi» quraıtynyn, Uly Jibek jolynyń jańǵyrýy álemdik mańyzy bar jańa geosaıası aqıqat retinde baǵalanýy kerektigin atap kórsetti. Eń basty mindet, Jibek joly boıy elderiniń ǵylymı-zertteý jáne ınjenerlik qoǵamdastyqtarynyń tıimdi halyqaralyq kóp salaly kooperasııasyn qamtamasyz etetin ıdeıalyq platformany taldaı otyryp iske asyrý qajettigine basa nazar aýdaryldy.
Ǵalymdar ınfraqurylymdyq jobalar úshin reıtıngilik baqylaý-monıtorıngilik jáne boljaýly-taldamaly júıeni ázirleý men qurý Jibek jolynyń damýyna tıimdi yqpalyn tıgizedi dep sanaıdy. «Bir beldeý, bir jol» jobasyn súıemeldeý Uly Jibek joly boıyndaǵy elder óndirgen taýarlardy tasymaldaýdy ońtaılandyrady degen senimge de taban tireıdi. Buǵan qosa ınjenerlik qoǵamdastyq jańartylatyn kózderden úlken kólemde elektr energııasyn taratýǵa qabiletti Halyqaralyq energetıkalyq jeliniń zamanaýı tehnologııalyq negizinde qurylýyn mańyzdy baǵyt dep sanaıdy. Bul joba Jibek jolynyń barlyq ınfraqurylymyn úzdiksiz energııamen qamtýǵa múmkindik beredi.
Gúlbazar MEDIEVA,
Ulttyq ınjenerlik akademııanyń bas ǵylymı hatshysy, ekonomıka ǵylymdarynyń doktory
