Elbasymen – erteńge!

Qazaqstandyqtar Memleket basshysynyń Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵyna arnalǵan

saltanatty jınalysta sóılegen sózine ún qosady

Jurt tilegine  saı mereıli mindet Elbasynyń  eren eńbegi arqa­syn­da  Qazaqstanymyz búginde álemge tanylǵan memleketke aınalǵandyǵy árqaısymyzdyń mereıimizdi ta­sy­tatyn zor maqtanysh. Táýel­siz­diktiń 20 jylyndaǵy  tamasha jetistikter men  ǵajaıyp ózgeristerge tikeleı kýáger jannyń  biri retinde  keýdemdi   ár­daı­ym úlken qýa­nysh sezimi kerneıdi. Osy kezeń jarqyn bola­shaq­qa bastap, damýdyń jańa sa­ty­syna  berik negiz qalaýymen erekshelense, Qazaqstan Prezıdenti N.Á.Na­zarbaev  torqaly toıǵa ar­nal­ǵan sal­tanatty jınalysta  sóılegen só­zin­de taıaýdaǵy mindetterdiń buǵan deıingiden de bıiktigin atap aıt­qandaı, jasampazdyqtyń qulashy serpile bermektigi árbir azamattyń jigeri men senimin órlete túsýi tıis. Men qurylysshy retinde  osy sa­ladaǵy  isterdiń bel ortasynan ta­bylyp júrgenimdi kóńilime mereı tutamyn. Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha atqarylýdaǵy jumystardyń   asa aýqymdylyǵyna qanyqpyn. Nursultan Ábishuly  óz sózinde  alǵa tartqandaı,  2005-2007 jyldarda ǵana elimizde 17 mıllıon sharshy metr turǵyn úı salynǵan eken. Bul rette bizdiń oblys aldyń­ǵy saptaǵylardyń  biri bolyp taby­latyndyǵyn aıta alamyn. Qaraǵan­dynyń «Kógildir toǵan» atalatyn jáne Ońtústik-shyǵys bóligi búginde myńdaǵan qonystanýshylardyń   qut­ty mekeni. Turǵyndardyń úı jaǵ­daılaryn jaqsartýy aýdandar or­talyqtary men aýyldarda  da qarqyndy deýge bolady. Sońǵy eki-úsh jylda 40 myńnan astam otbasynyń baspanaly bolýy soǵan aıǵaq. Eń bir súıinishtisi, bulardyń basym bóligi jas otaýlar. Olar  memlekettik baǵdarlama arqyly shańyraq tikse, sondaı-aq  jalǵa alý, nesıelik jolmen ıelenýshiler de az  emes. Buǵan deıin turǵyn úımen qam­tamasyz etilý qıyndyǵymen birge balabaqshanyń jetimsizdigi  kúrdeli másele sanalyp kelgendigin aıt­pas­qa bolmaıdy. Qazir búldirshinderdiń atalǵan mekemelerge  qamtylýy 80 paıyzdan asyp otyr. Al aldaǵy eki jylda ata-analardyń jetkinshekterin qalaǵan balabaqshaǵa esh qıyn­dyqsyz ornalastyrýǵa múmkindigi bar. Tuńǵysh Prezıdentimiz N.­Á.Na­­zar­­baev ár adamnyń 5, 10 jáne 20 jyl­dan keıin qol jetkizetin ál-aýqa­ty­nyń naqty kórsetkishteri belgilenýi qajettigin, sonyń ishinde, turǵyn úı saıasaty qazaqstandyq damýdyń jańa kún tártibiniń má­seleleri qatarynda ekenin atady. Munyń ózi halyqtyń eń kókeıkesti tileginiń oryndalýyna keń jol ashady degen sóz. Qurylysty óristetý azamatta­ry­nyń múddesin basty murat etken eli­mizdiń damý baǵytyn kórsetedi. Tur­mysqa qolaıly úı, esigi ashyq ba­la­baqsha jurt kóńilin  ósirerlik qýa­nysh. Sondaı jaǵdaılar  jasaýǵa    mem­lekettik aıaly  qamqorlyqtyń  ke­ńeıip, kúsheımektigi  barshamyzdyń rızalyǵymyzdy týdyrady. Tólegen ÁShIMOV, «Aspap» JShS  dırektory. Qaraǵandy.   Damý saltanaty Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵyna ar­nal­ǵan mereke respýblıkamyzdyń bar­lyq óńirinde dúrildep ótti. Elimizdiń bas qa­lasy – Astanada 3 myń adamnyń ba­syn qosqan keleli keńestiń saltanaty tym erekshe boldy. Onda elimizdiń jıyr­ma jylda jetken jetistikterine jáne aldaǵy mindetterge toqtalǵan Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń sózin teledıdardan muqııat tyńdadym. Jas táýelsiz eldi ekonomıkalyq daǵdarys­tan shyǵaryp, damýdyń dańǵyl jolyna salýdaǵy ǵalamat isterdiń kósh basynda bolǵan Nursultan Ábishuly tarıh úshin qas-qaǵymdaı ýaqytta jetken jetistikterimizdi taldap aıtyp berdi. Rasynda, jıyrma jyl bir eldiń ba­sy­nan ótken osynsha ózgerister úshin tym azdyq eter edi. Qazaqstan qam­shy­nyń sabyndaı qysqa ýaqytta búkil álem­ge tanyldy. Elimizde ómirdiń bar­lyq salasy da tańqalarlyqtaı jyl­dam­dyqpen damydy. О́zim dáriger bol­ǵan­dyqtan Prezıdenttiń densaýlyq saq­taý salasy týraly aıtqanyna kóbi­rek zeıin qoıdym. Elbasy Nursultan Nazarbaev merekelik saltanatta sóılegen só­zin­de elimizdiń densaýlyq saq­taý júıesi túbegeıli ózgerdi dedi. 1991 jylmen salystyr­ǵan­da osy bir áleýmettik sheshýshi salany qarjylandyrý kólemi 107 ese ósip, ol ústi­mizdegi jyly 640 mıllıard teńgeden asty. Osy qarjy­nyń qalaı ıgerilip, qalaı el ıgiligine asyp otyr­ǵanyna ózimiz kýámiz. Mamandyǵym dáriger bolǵandyqtan densaýlyq saqtaý salasyndaǵy ózgerister men jetistik­ter­diń barlyǵy da kóz aldymda. Buryn júregi aýyratyn jandarǵa kúrdeli operasııalar tek shetelderde jasalatyn. Qazir olar oblystyq aýrýhanalarda jasala beredi. Shalǵaı aýyldardaǵy, shet aýdandardaǵy aýrýhanalar men emha­na­lar­ǵa deıin tegis jóndeý jumys­ta­ry­nan ótti jáne olar zamanaýı ozyq me­dısınalyq quraldarmen jabdyqtaldy. Mysaly Qostanaı oblysynyń ózinde osy salaǵa arnap birneshe jańa ǵıma­rattar salyndy. Aýdandaǵy dárigerler medısınalyq kásiptik keńester alý úshin burynǵydaı oblystyq aýrýhanaǵa at sabyltyp kelmeıdi. Biraz aýdandarda oblystyq aýrýhanaǵa tikeleı baıla­nys­qa shyǵaratyn beıneqondyrǵylar bar. Zamanaýı sheteldik apparattar men quraldardyń ar­qa­synda naýqas jandar shy­byn jany shyrqyrap, keýdesin súıretip alysqa bar­maı­dy. Olarǵa jergilikti jerlerde anyq dıagnoz qoıýǵa múm­kindik jetedi. Ǵajap emes pe? Osy jumystardyń bar­ly­ǵy da mamandarsyz sheshimin tappaq emes. Sondyqtan medısına mamandaryn daıyndaýǵa asa zor kóńil bólinip otyr. Jıyrma jyldan burynǵy kórinisti biz de umytqanymyz joq. Medısı­na­nyń ǵajaıyp múmkindikterinen keıin qalǵan edik. Bul kúnde aýdandardaǵy, aýyldardaǵy feldsherlik-akýsherlik pýnktterde «jedel járdem» kólikteri bar. Aýyl adamdary aýyryp-syrqa­ǵan­da osy kóliktiń arqasynda olarǵa al­ǵashqy medısınalyq járdem kórse­ti­le­di, qajet bolǵanda naýqas aýrýhanaǵa jetkiziledi. Qazir Nursultan Nazarbaevtyń tikeleı bastamasymen qolǵa alynǵan «Den­saýlyq» poıyzy sapaly medısınalyq qyzmetti alys aýyldar úshin de qol­jetimdi etýge kóp úles qosty. Bizdiń Qostanaı temir jol aýrýhanasy osy ıgilikti iske atsalysyp keledi. Nursultan Nazarbaev tek densaýlyq saqtaý salasy ǵana emes, Qazaqstannyń jalpy jetken jetistikterine de keńi­nen toqtaldy. О́ndiris, ekonomıka da­mymaı áleýmettik sala da kenje qalatyny ras. Sondyqtan elimizdiń jan-jaqty damýyn qazir árbir qazaq­standyq tilep otyrady. Buryn táýir zat bolsa ol elimizde emes, tek shetelde óndiriledi dep bilýshi edik. Al qazir Qazaqstan kásiporyndarynyń ónimderi álemniń 126 eline belgili ekenin aıtyp ótti Prezıdent. Saltanatty jınalysta Prezıdentimiz eskertkendeı, jas táýelsiz eldiń aldynda sheshimin kútken talaı ister bar. Halyqtyń densaýlyǵy – ulttyń, memlekettiń bolashaǵy. Taza sý, qunar­ly topyraq adam densaýlyǵynyń qaı­nar kózi. Prezıdent osy máselelerdiń jahandyq ózektilikke aınalǵanyn eskertti. Munyń barlyǵy táýelsizdigin osydan jıyrma jyl ǵana buryn alyp, kemesin tolqynǵa túzegen jas memleketke de salmaq túsireri haq. Adamdar densaýlyǵyn saqtaý tek medısınanyń ǵana sharýasy emes, ol jumyla kiriser ortaq másele. Saltanatty minberden sóılegen Elbasynyń sózi meni osyndaı oılarǵa jeteledi. Elimiz tynysh, jurtymyz aman bolsa, Elbasymyz bastaǵan aıdyndy bolashaqqa damýdyń dańǵyl jolymen jyljı beremiz. Márzııa ESQAZINA, Qostanaı temir joly aýrýhanasy  bas dárigeriniń orynbasary. Qostanaı.   Buqaralyq sportqa keń óris ashylady Elbasymyzdyń baıandamasyn yj­­daǵatpen tyńdaǵanda Otanymyz ba­ǵyndyrǵan belester kóńil mar­qaıt­ty. Bizdiń memleket, bizdiń el álem­dik daǵdarysty kóptegen órkenıetti eldermen salystyrǵanda jeńil ót­kizdi. Daǵdarys jalǵasqan jaǵdaıda da Qazaqstannyń jerge qaraıtyndaı jaǵdaıy joq. Ulttyq qory­myz 80 mıllıard dollarǵa jý­yqtap qal­ǵan. 1993 jyl­dan beri jan basyna shaq­qan­daǵy ishki jalpy ónim 16 ese ósipti. Dúnıe jú­zinde Otanymyz tabys deńgeıi ortashadan joǵary elder sanatyna endi. Buny biz óz ómirimizden kórip otyrmyz. Ońtústik Qazaqstan obly­synda azdaǵan jyldar ishinde qy­ryq-elý jyldarda ǵana  múmkin bolatyndaı nysandar salyndy. Úsh mıllıonǵa jýyq halqy bar oblys ortalyǵynda sırk saraıy bolmaǵan edi, Táýelsizdiktiń toıynda oǵan da qol jetkizdik. Qazaqstan azamatta­rynyń eshqaısysy syrtqa qańǵyp, jumys izdep júrmegeniniń ózi bizdegi jaǵdaıdyń qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan zaman ekendigin ańǵartsa kerek. Elbasyǵa sportshylar qaýy­my­nyń alǵysy mol. Qazir oblysta 4649 sport ǵımaraty bar. Bıyl Shymkentte jabyq jeńil atle­tı­ka­lyq manej paıdalanýǵa berilip, ashylý saltanatyna Elbasynyń ózi qatysty. Bul respýblıka boıynsha júgirý jolynyń uzaqtyǵy 200 metrlik biryńǵaı jeńil atletıkalyq manej. Qudaı qalasa, shymkenttik sport­shy­lar 720 oryndyǵy bar, iri jarystar ótkizýge arnalǵan jabyq basseınde jattyǵatyn bolady. Abaı saıabaǵyn­da Halyqaralyq tennıs korty paı­da­lanýǵa berilmek. Oblys ákimi As­qar Myrzahmetovtiń qoldaýymen Tóle bı aýdanynyń taý qyratynda ornalasqan “Báısheshek” sporttyq-saýyqtyrý keshenine oblystyq bıýdjetten 153 mln. teńge bólinip, oıyn jáne boks, kúres zaldary bar úlken keshen iske qosyldy. Osynyń bári tek shymkenttik sportshy­lar­dyń ǵana ıgiligi emes, respýblı­ka­myzdaǵy barlyq sporttyq qurama­lardyń oqý-jattyǵý ótkizetin ny­sandary. Táýelsizdiktiń arqasynda biz osyndaı jetistikterge jettik. El­basymyz baıandamasynda densaý­lyq saqtaý júıesiniń túbegeıli óz­ger­gendigin aıtty. Baǵdarlamada elde dene shynyqtyrý men sportty jáne bizdiń azamattarymyzdyń sala­mat­ty ómir saltyn damytýyn uzaq merzimdi sharalary qarastyrylýy tıis dep atap kórsetti. Densaý­lyq­tyń úlken kepili – sport. Elimizde buqaralyq sportty jandandyrýǵa ba­rynsha qolaıly jaǵdaılar týǵy­zy­lyp jatyr. Al, bul degenińiz, urpaǵymyz deni, táni saý, myqty bo­lyp ósedi degendi bildiredi. Bolat QYRYQBAEV, Ońtústik Qazaqstan oblysy sport jáne týrızm, dene shynyqtyrý basqarmasynyń bastyǵy. Shymkent.   Elimizge tireý bolamyz Azattyqty ańsaǵan qazaqstandyqtar el Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyn el esinde qalatyndaı atap ótti. Qazaqstan Respýb­lı­kasynyń Prezıdenti – Ult Kóshbasshysy N.Nazarbaevtyń Qazaqstan Respýblıkasy Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna arnalǵan saltanatty jınalysta sóılegen sózin biz ynta qoıa tyńdadyq. Bul – baıtaq elimiz úshin teńdesi joq tarıhı kún. Babalar armanyn aqıqatqa aınaldyrǵan elimiz úshin ulan-asyr toı. Endeshe barshańyzdy ulystyń uly kúnimen – Táýelsizdik merekesimen shyn júrekten quttyqtaımyn degen Elbasynyń júrekjardy sózin estigende ózim de qatty tebirendim. Men osydan 25 jyl buryn Tarbaǵataı aýdanynyń Tuǵyl kentinde dúnıege keldim. Orta mektepti bitirgen soń elimizge qurylysshy, ınjener, tehnık qyzmetkerlerin ázirleıtin Shyǵys Qazaqstan memlekettik tehnıkalyq ýnıversıtetiniń sáýletshi-qurylys fakýltetine oqýǵa tústim. Elbasynyń qamqorlyǵy nátıjesinde tegin oqý, ıaǵnı grant boıynsha bilim alyp shyqtym. Oqýdy úzdik bitirgen soń joǵary oqý ornynyń basshylary meni osy qasıetti shańyraqqa qyzmet etýge shaqyrdy. Elimizdiń 20 jyl ishinde qol jetkizgen tabystary tipti órkenıetti elderdiń ózine úlgi bolarlyqtaı desem, artyq aıtqandyq emes shyǵar. Bir ǵana mysal. Elbasy óz baıandamasynda «Eger 1993 jyly jan basyna shaqqandaǵy ishki jalpy ónim 700 dollar bolsa, búginde biz 11 myń dollardan astam kórsetkishke jetip otyrmyz. Bul kórsetkish ósim 16 ese degen sóz. 2010 jyldan bastap údemeli-ınnova­sııalyq ındýstrııalandyrýdyń kezeńi bastalǵany belgili. Tek Shyǵys Qazaqstan oblysynda sońǵy eki jylda ǵana 30-dan astam ınnovasııalyq jobalar júzege asty. О́skemendegi tústi metallýrgııanyń alyptary – «Kazsınk», «Tıtan-magnıı kombınaty», «Úlbi metallýrgııa zaýytynda» ındýstrııalyq-ınno­vasııalyq jobalardy óndiriske engizý nátıjesinde jańadan myńǵa tarta jumys orny ashyldy. «Kazsınk» JShS eki jańa zaýytty paıdalanýǵa berdi». Elbasynyń «Enshimizge buıyrǵan eren baqyt» degen baıandamasynda Qazaqstanda úzdik bilim berý, úzdik densaýlyq saqtaý, úzdik memlekettik basqarý qajettigi jóninde de óz oılaryn bildirdi. Bizdiń teh­nıkalyq ýnıversıtet jylyna óndiristiń ár sala­synda eńbek etetin júzdegen mamandardy ázirlep shyǵarady. Qazaqstannyń 20 jyldaǵy qol jetken tabystary erekshe. Elimizdiń EQYU-ǵa tóraǵalyq etýi, Qysqy Azııa oıyndaryn ótkizip qana qoımaı, onda qaryshtap alǵa basyp kele jatqan Qytaı, Japonııa, Ońtústik Koreıa sııaqty alyp memleketterdiń sportshylaryn shań qaptyryp, birinshi oryndy jeńip alýy shynynda da zor baqyt. Bas-aıaǵy on shaqty jyl ishinde Arqanyń tósinde ásem de asqaq Astanany turǵyzýdyń ózi Elbasy Nursultan Ábishulynyń erligi men órligi bolsa kerek. Astanada boı kótergen «Astana-Arena» stadıony, aspanmen tildesken záýlim turǵyn úıler, sándi ǵımarattar kózdiń jaýyn alady. Táýelsizdik alǵan jıyrma jyl ishinde saıyn da­lanyń tósinen boı kótergen arý Astana bizdiń maqtanyshymyz. Qazaqstan bolashaǵy – jastarda. Elimizde yn­tymaq pen tatýlyq, beıbitshilik saltanat qura berse, erteńgi kúnimiz de mereıli bolmaq. Qazaqstandy mekendep jatqan júzden asqan ult ókilderiniń birligi men yntymaǵy jarasa berse, gúldengen Qazaq­stannyń alar asýy eńselene bermek. Darhan ǴYLYMBEKULY, D.Serikbaev atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan Memlekettik tehnıkalyq ýnıversıteti óndiristik-tehnıkalyq bólimniń ınjeneri.   Jastarǵa bilimdilik jarasady Men el Táýelsizdiginiń qur­dasy bolǵanymdy maqtan etemin. Qazaqstannyń azat oıly urpaǵynyń bir ókili retinde alańsyz eseıip, erjetip kelemin. Shyny kerek, bastapqyda áskerı mamandyqty tańdamap edim. Jergilikti aýyl mektebin bitirgennen keıin ekonomıst bo­lýdy armandap, oblys orta­ly­ǵyndaǵy Petropavl qurylys-ekonomıkalyq kolledjine oqýǵa tústim. Ony támamdaǵan soń ańsarym «ofıser atansam, ómir boıy elime, halqyma qyzmet etsem» degen ishki umtylys paıda boldy. Qıyndyǵy da, ereksheligi de mol mamandyqty túp­kilikti qalaýyma Elbasymyz Nur­sultan Nazarbaevtyń jas­tar­ǵa arnap sóılegen sózi keremetteı áser etti. Senderge qaıda oqı­myn deseńder de jol ashyq. Memleket ol úshin barlyq jaǵ­daıdy jasap otyr. Men búgin­giniń jastaryna senemin, degen edi. Osydan keıin ofıserler sapynda turýǵa bel býdym. Qazir úzdik oqımyn. «Altyn belgige» úmitkerlerdiń birimin. Prezıdentimizdiń ár sózin úl­ken yqylaspen tyńdaımyn. Táý­elsizdigimizdiń 20 jyldyǵyna arnalǵan saltanatty jıynda ja­saǵan baıandamasyn búkil kýrsanttar bolyp tyńdap, úlken áser aldyq. Elimizdiń ekonomı­ka­sy­nyń joǵary qarqynmen órken­dep, óz damý jolymyzdy nyq tańdap alýymyz, Nursultan Ábish­ulynyń bastaýymen saıası, ekonomıkalyq reformalardyń júzege asýy keýdemizge maqta­nysh sezimin uıalatty. Jetken jetistikterimiz, álemdik qoǵam­dastyq aldynda zor bedelge ıe bolýymyz – halyqtar arasynda berik dostyqty, túsinistikti qa­lyptastyra bilýimizdiń arqasy. Sonymen qatar, Memleket bas­shy­sy aldaǵy atqarylatyn ulan-ǵaıyr mindetterdi de belgilep berdi. Bárimizdiń aldy­myzda bir ǵana mindet tur, ol – memlekettiligimizdi odan ári beriktendire túsý, jurtshylyq­tyń alańsyz jumys istep, tur­mys-dáýletiniń arta túsýin qam­tamasyz etý. Bul oraıda, ortaq iske jumylýdaǵy jas­tardyń rólin erekshe atap ótti. Ýaqyt bizge – jas urpaqqa osyndaı amanat júktep otyr­ǵa­nyn aıqyn sezinemiz. Azat­tyq­tyń, erkindiktiń qandaı qıyn­dyq­tarmen kelgenin jete túsi­ne­miz. Biz Elbasynyń ár sózin bolashaqqa nusqaǵan amanattaı qabyldaımyz. Qaı salada júrsek te, júregimiz el, Otan dep soǵady. Qazaqta «jumyla kótergen júk jeńil» degen tamasha sóz bar. Aýyzbirligimiz, yntymaǵymyz myq­ty bolsa, almaıtyn asýy­myz, jeńbeıtin qıyndyǵymyz bolmaıdy. О́ıtkeni, Qazaqstan – ortaq úıimiz. Bólise almaıtyn eshteńemiz joq. Árkim ózine júktelgen tapsyrmany bar ynta-jigerin salyp sapaly oryndasa, tirnektep jınalatyn tabys osylaı quralady. Prezıdenttiń ár sózi meniń qulshynysymdy arttyryp, jaq­sy oqýǵa, qoǵamdyq jumys­tarǵa belsene aralasýǵa árkez jigerlendirip otyrady. О́zim ınstıtýt boıynsha 2010-2011 jylǵy oqý maýsymynyń úzdik kýrsanty atandym. Ǵylymı jumystar baıqaýynda «Jappaı qyryp-joıý qarýynan qor­ǵaný» páninen birinshi oryndy ıelendim. Dene shynyqtyrý, jaýyn­gerlik daıyndyq ja­ǵynan da alda júrýdi mindet sanaımyn. Erkebulan ERSAIYNOV, IIM ishki áskerleri Petropavl áskerı ınstıtýtynyń kýrsanty. Soltústik Qazaqstan oblysy.