Negizi atalǵan jobanyń eki mańyzdy tusy bar. Birinshisi ekonomıkalyq. Qazirgi tańda elimizdiń 9 óńirinde bala týý deńgeıi tómen jáne syrtqy jaqqa kóship-qoný basym bolǵandyqtan, kadr tapshylyǵy sezile bastady. Bul máseleniń ózektiligi jyldan-jylǵa ýshyǵyp barady. Aldaǵy jyldarda ındýstrııalyq-ınnovasııalyq baǵdarlama aıasynda iske qosylatyn óndiristerde jumys kúshiniń tapshylyǵy aıryqsha baıqalady. Sondyqtan «Serpin-2050» jobasy arqyly sol óńirlerge halyq sany kóp oblystardan jastardy ákelip, jergilikti oqý oryndarynda qajet mamandyqtar boıynsha bilim berip, jumysqa qaldyrý arqyly kadr máselesin sheshý ózekti.
Ekinshi mańyzy áleýmettik problemalardy sheshý. Respýblıkamyzdyń 5 oblysynda bala týý deńgeıi joǵary, turǵyndar sany jyldan-jylǵa qarqyndy ósýde. Atalǵan óńirlerde mektep bitirýshi túlekterdiń jergilikti jerde oqýǵa túsýi qıyn jáne mamandyq alǵannan keıin basym kópshiligi jumyssyzdar qataryn kóbeıtedi. Joba arqyly osy 5 oblysta mektep bitirgen jastarǵa 9 óńirdegi oqý oryndaryna «Serpinniń» arnaıy granty bólinedi. Sonymen qatar, qosymsha áleýmettik kómek kórsetilip, oqyǵan óńirlerinde qonystanyp qalǵan jaǵdaıda 100 paıyz jumysqa ornalasýǵa múmkindik jasalady.
Oblysymyzda «Serpin» jobasy boıynsha birqatar jumys atqarylýda. 2014-2015 oqý jyldarynda Zerendi aýdanyndaǵy Shaǵalaly aýylyndaǵy Agrobıznes kolledji ońtústik óńirden kelgen 75 bilim alýshyny qabyldady. Shýche qalasyndaǵy Ekologııa jáne orman sharýashylyǵy kolledjinde 25 jas bilim alýda. Sondaı-aq osy qaladaǵy joǵary kolledjde 25 oqýshy oqysa, Qatarkól aýylyndaǵy Aýyl sharýashylyǵy kolledjinde de 25 bilim alýshy baǵdarlama boıynsha bilim alyp, kásip meńgerýde. Al Selınograd aýdanyna qarasty Novoıshımka aýylyndaǵy №9 agrotehnıkalyq kolledjde 50 adam oqıdy.
О́tken 2016-2017 oqý jyldarynda da joǵaryda atalǵan kolledjderge uzyn-yrǵasy 133 bilim alýshy oqýǵa qabyldandy. Jyl ótken saıyn elimizdiń ońtústiginen keletin bilim alýshylar sany óse túsýde. Máselen, 2017-2018 oqý jyldary Býrabaıdaǵy Qatarkól kolledjine 20 adam, Zerendi aýdanyndaǵy Shaǵalaly agrobıznes kolledjine 115 adam, Kókshetaý qalasyndaǵy kóp beıindi Azamattyq qorǵaý kolledjine 20 adam, Shortandy aýdanyndaǵy Bozaıǵyr selosyndaǵy №5 agro-tehnıkalyq kolledjge 5 adam qabyldansa, ózge de birqatar kásiptik-tehnıkalyq oqý oryndaryna oqýǵa túsip, bilim alyp jatqandar qatary az emes. Bilim alýshylar jataqhanamen, aı saıyn tólenetin shákirtaqymen, ystyq aspen jáne qysqy kıim-keshekpen qamtamasyz etiledi. Joǵaryda atalǵan kolledjderde tárbıe jumysynyń qyzǵylyqty sharalardy qamtıtyn jospary túzilgen. Jalǵyz bilim ǵana emes, bilim alýshy jastardyń boıynda adamgershilik qasıetterdi qalyptastyrýǵa da aıryqsha mán berilip otyr.
«Máńgilik el jastary – ındýstrııaǵa» baǵdarlamasy boıynsha bilim alǵan stýdentterdiń alǵashqy legi 2017 jyldyń aqpan aıynda úlken ómirge joldama aldy. Shaǵalaly selosyndaǵy Agrobıznes kolledjinen 63 túlek, Shýche qalasyndaǵy ekologııa jáne orman sharýashylyǵy kolledjinen 19 túlek ózderi qalaǵan mamandyqty meńgerip, júrek qalaýy boıynsha eńbek etpek. Sóz arasynda 2016-2017 oqý jyldarynda atalǵan baǵdarlama boıynsha bilim alǵan 109 jastyń 80 paıyzǵa jýyǵy óz mamandyqtary boıynsha jumysqa ornalasty. Olar negizinen Astana qalasy men Aqmola oblysynda eńbek etýdi uıǵaryp otyr. Arasynda joǵary oqý oryndaryna túsip, bilimin jetildirýdi durys kórgender de, respýblıka Qarýly Kúshteri qatarynda azamattyq boryshyn óteýge attanǵandar da bar. Eger osyndaı sebepterdi eskersek, kolledjden keıin úlken ómirden óz oryndaryn tabýy júz paıyz bolyp esepteler edi.
Endi «Serpin» jobasy boıynsha bilim alǵan túlekterdiń keıbir problemalaryn da aıta ketkenimiz jón bolar. Onyń ishinde eń mańyzdysy, túlekterdiń óz mamandyqtary boıynsha jumysqa ornalasqanymen, turǵyn úı máselesi sheshimin tappaı otyr. Endigi bir másele, kolledj mamandarynyń ońtústiktegi qalyń eldi aralap, kásibı baǵdar boıynsha jarnama jasaýyna jolsapar shyǵyny eskerilmegen.
Qoryta aıtqanda, jastar belgili bir kásipti ıgerýge yntaly. Bul úshin tamasha jaǵdaı týyp otyr. Osy bir múmkindikti shalǵaıdaǵy shaǵyn aýyldardyń jastary da qalt jibermese degen tilek bar.
Baıqal BAIÁDILOV,
«Egemen Qazaqstan»
Aqmola oblysy
