Elbasy únemi jastarǵa qamqorlyq kórsetip, bilimdi jastardy qoldap keledi. Memleket qamqorlyǵymen osydan birneshe jyl buryn óńirlerden jastar saıasaty basqarmasy quryldy. Desek te óńirlerde júrgen jastardyń jaǵdaıy qalaı? Ásirese aýyldy jerlerdegi jastar ne istep júr degen saýal týady.
Búgingi tańda Jambyl oblysynda 263 myńnan astam jas bar eken. Al sol eki júz myńnan astam jastyń bári jumyspen qamtylǵan, qoǵamnan óz ornyn tapqan desek, shyndyqtyń aýylynan alystaıtynymyz anyq. Alaıda oblystyq jastar saıasaty máseleleri basqarmasynyń málimetinshe, óńir jastaryn jumyspen qamtýdyń belsendi sharalaryna tartý boıynsha nátıjeli kórsetkishter oryn alǵan eken. Aǵymdaǵy jyly jastardy vakanttyq bos jumys oryndaryna, jastar praktıkasyna, áleýmettik jumys oryndaryna tartý boıynsha 12003 jasty jumyspen qamtý belgilenipti. Sonymen qatar bıyl 29 jasqa deıingi 5223 jas jumyspen qamtylǵan. Onyń ishinde 1892 jas vakanttyq bos jumys oryndaryna ornalassa, 1250 túlek jastar praktıkasyna, 221 azamat áleýmettik jumys oryndaryna joldanǵan. «Sondaı-aq 1035 jas qysqa merzimdi, 97 jas kásipkerlik negizderine oqytylsa, 728 jas aqyly qoǵamdyq jumystarǵa tartyldy. Qazirgi kezeńde 25 múmkindigi shekteýli jas turaqty jumyspen, 54 múmkindigi shekteýli jas ýaqytsha jumyspen qamtylsa, 22 múmkindigi shekteýli jas qysqa merzimdi kásiptik oqytýǵa joldandy», deıdi basqarma basshysy Mádı Máten.
Qazirgi kezde qoǵamda NEET jastar degen uǵym qalyptasty. Olar esh jerde oqymaıtyn, esh jerde jumys istemeıtin jastar sanatynda. Osy sanattaǵy jastardyń kórsetkishi oblysta 10,7 paıyzdy qurap otyr. Jyl basynan beri óńirde 19 bos jumys oryndary jármeńkesi ótip, 266 jumys berýshiden 953 bos jumys oryndaryna usynys túsipti. Nátıjesinde 102 jas turaqty jumysqa ornalasqan.
Búginde jastardyń jumysqa ornalasýy ózekti másele. Sol sııaqty olardyń bilim alýy da mańyzdy. Jambyl oblysynan búginde «Serpin-2050» jobasy boıynsha 820 stýdent memlekettik granttardy ıelenip, elimizdiń Aqmola, Aqtóbe, Atyraý, Batys Qazaqstan, Qaraǵandy, Qostanaı, Pavlodar, Soltústik jáne Shyǵys Qazaqstan oblystarynda bilim alýda. Jalpy, qazirgi kezeńde jastardyń ózin-ózi damytyp, qoǵamǵa úles qosýy úshin memleket tarapynan tıisinshe múmkindikter qarastyrylǵan. Sondaı jobanyń biri Dúnıejúzilik qaıta qurý jáne damý bankiniń qoldaýymen júzege asqan Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń «Jas proekt» jobasy. «О́tken jyly atalǵan joba Almaty, Pavlodar, Túrkistan jáne Qaraǵandy oblystarynda bastaý aldy. Al aǵymdaǵy jyly Jambyl, Qyzylorda, Aqtóbe, Qostanaı, Soltústik Qazaqstan jáne Shyǵys Qazaqstan oblystarynda jalǵasyn tapty. Munda árqaısysy 1 mıllıon teńgeden bolatyn 1000 joba bar. Al jobaǵa qatysý úshin 3, 4, 5 adamnan komanda qurylý kerek. Jobanyń jalpy maqsaty – jumyssyz jastarǵa qoldaý kórsetýge jáne aılyq tabysy az adamdarǵa baǵyttalǵan. Munda jastarǵa alty aı boıy áleýmettik kómek kórsetý tegin. Máselen, jobaǵa qatysqan orta bilimi bar azamattyń aılyǵy 40 myń teńge bolsa, joǵary bilimi bar jastar úshin – 60 myń teńge. Bul kúnde Jambyl oblysynan 300-den astam joba tirkelgen», deıdi «Jas proekt» jastar jobasynyń oqytý menedjeri Abzal Esirkepov.
Eger mundaı jobalar jastardyń jumyssyzdyq deńgeıin tómendetip, básekege qabiletti jastardy tárbıelep jatsa tipti jaqsy. Bul oraıda kóp nárse jastardyń ózine de baılanysty sııaqty.
Hamıt ESAMAN,
«Egemen Qazaqstan»
Jambyl oblysy
