Aımaqta Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy óz jemisin berip keledi. Qaraǵandy oblystyq tilderdi damytý jónindegi basqarmasyna qarasty jańa ortalyqtyń ashylýy – osynyń jarqyn dáleli. Memlekettik til saıasatyn tıimdi júzege asyryp, latyn grafıkasyn engizý barysynda ádistemelik kómek kórsetý maqsatynda ashylǵan «Resýrstyq til ortalyǵy» kommýnaldyq memlekettik mekemesiniń eki bólimi jumys isteıdi. Jańa ortalyqta latyn grafıkasyna kóshý boıynsha oqytý jáne ádistemelik jumys, sondaı-aq latyn grafıkasyna kóshý boıynsha taldaý, monıtorıng jáne aqparattyq tehnologııalar bólimderiniń mamandary aldaǵy ýaqytta uıymdardyń is-qaǵazdaryn, BAQ-ty jáne kórneki aqparattardy latyn grafıkasyna kóshirý, latyn grafıkasyna kóshý úderisine jańa tehnologııalardy engizý, úshtildilikti engizý baǵytynda jumys atqaratyn bolady.
Taıaýda ortalyq aýdan, qalalardaǵy tilderdi damytý bólimderiniń mamandary men oqytý ortalyqtary dırektorlarynyń basyn qosyp, Qazaqstan Respýblıkasynda tilderdi damytý men qoldanýdyń 2011-2020 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasy men qazaq tilin meńgerýdiń kommýnıkatıvtik tildik quzyrettilikterin belgileıtin Ulttyq standart talaptaryna sáıkes memlekettik tildi birizge túsirý maqsatynda ádistemelik semınar ótkizdi. Semınarda «Saryarqa 2» oqý-ádistemelik kesheni negizinde memlekettik tildi oqytýdyń júıelengen baǵdarlamasyn ázirleý, kýrs tyńdaýshylaryna beriletin sertıfıkattardyń biryńǵaı úlgisin bekitý, til oqytý ortalyqtary men kýrstary ádiskerleriniń jáne oqytýshylarynyń kásibı biliktiligin arttyrý máseleleri talqylanyp, ortalyqtardyń áleýetin kóterip, qazaq tilin oqytýdy bir júıege keltirý úshin 2018-2020 jyldar aralyǵynda júzege asyrylýǵa tıisti is-sharalar ortaǵa salyndy. Resýrstyq til ortalyǵynyń dırektory Gúlnaz Mustaǵulova semınar shymyldyǵyn ashyp, oqytý ortalyqtaryndaǵy memlekettik tildi oqytýdyń qalaı júzege asyp otyrǵanyna jan-jaqty toqtaldy. Baıandamashy óz sózinde 2018 jyldyń I jartyjyldyq qorytyndysy boıynsha oblys aýmaǵynda memlekettik tildi oqytý kýrstaryna – 1398, al aǵylshyn tilin oqytý kýrsyna – 974 tyńdaýshy qamtylǵan, onyń ishinde oblystyq tilderdi damytý jónindegi basqarmasynyń tapsyrmasy negizinde memlekettik tilge – 365, aǵylshyn tiline – 165 adam qamtylǵanyn aıta kelip, «QAZTEST» júıesi boıynsha sertıfıkattyq testileýdiń úshjyldyq qorytyndysymen tanystyryp, testileý boıynsha aldymyzda turǵan mindetterge basa nazar aýdardy. Sonymen qosa aımaqtardaǵy oqytý ortalyqtarynyń hal-ahýalyna toqtalyp ótti.
Búginde memlekettik til saıasatyn júzege asyrý maqsatynda Balqash, Shahtınsk, Jezqazǵan, Temirtaý, Saran qalalarynda tilderdi oqytý ortalyqtary ashylyp, memlekettik jáne aǵylshyn tilderi oqytylýda. Aıta ketý kerek, bul kúnde jumysyn dóńgeletip otyrǵan ár ortalyqtyń ózindik ereksheligi bar. Atap aıtqanda, Jezqazǵan ortalyǵy óziniń ornalasqan geografııalyq jaǵdaıyna baılanysty orta jáne odan joǵary deńgeı toptaryn oqytyp, «Sheshendik óner» kýrsyn júrgizip otyrǵan birden-bir ortalyq bolsa, Balqash ortalyǵy shtattyq keste boıynsha maman sany eń kóp ári memlekettik tilge oqytqan tyńdaýshy sany jaǵynan da kósh bastap tur. Shahtınsk ortalyǵyna keletin bolsaq, «QAZTEST» júıesi boıynsha oqytý ádistemesin durys qalyptastyryp úlgergen ortalyq retinde jemisti eńbek etip keledi. Al Temirtaý jáne Saran qalalary ózge ult ókilderi tyǵyz qonystanǵan qala bolǵandyqtan, qazaq tilin oqytý máselesi áli birneshe jyl boıy kún tártibinen túspeýge tıisti. Semınarda atalǵan ortalyq ókilderi jergilikti jerde til saıasatyn júzege asyrýǵa ózderiniń qosqan úlesi týraly, atqarǵan jumystary tóńireginde sóz qozǵady.
Odan ári resýrstyq til ortalyǵynyń latyn grafıkasyna kóshý boıynsha oqytý jáne ádistemelik jumys bóliminiń meńgerýshisi Jupar Jaqanova qordalanyp qalǵan máselelerge toqtalyp, ony sheshý joldarynda birlesip jumys isteýge shaqyrdy. Ortalyq jumystaryn jandandyrý úshin júıeli jumys jasaý qajettigin basa aıtty.
Elbasymyz: «Halyqaralyq tájirıbelerge súıene otyryp, qazaq tilin oqytýdyń qazirgi zamanǵy ozyq baǵdarlamalary men ádisterin ázirlep, engizý qajet. Memlekettik tildi tıimdi meńgerýdiń eń úzdik, ınnovasııalyq ádistemelik, tájirıbelik oqý-quraldaryn, aýdıo-beınematerıaldaryn ázirleý kerek», – dep atap kórsetken edi. Respýblıka kóleminde osy baǵytta birshama jumys atqaryldy. Sonymen qosa Qaraǵandy oblysynyń memlekettik tildi oqytýdyń ádistemesin jetildirý baǵytynda úlken jobany júzege asyrǵanyn atap ketý kerek. Qaraǵandy oblysy tilderdi damytý jónindegi basqarmasynyń qoldaý kórsetýimen Ulttyq standart talaptaryn basshylyqqa alǵan besdeńgeılik «Saryarqa 2» oqý-ádistemelik kesheni ázirlendi. Qazirgi ýaqytta tildi oqytý júıesin birizdendirý barysynda «Saryarqa 2» oqý-ádistemelik kesheniniń alatyn orny erekshe. Keshenniń A1 jáne A2 deńgeılerine arnalǵan oqý quraldary respýblıkaǵa taraldy. Oqý quraly sóıleý áreketiniń túrleri boıynsha deńgeılep oqytýdyń halyqaralyq tájirıbelerine negizdelgen.
Resýrstyq til ortalyǵynyń latyn grafıkasyna kóshý boıynsha oqytý jáne ádistemelik jumys bóliminiń ádiskeri Ásııa Smyqova jańa álipbıdi oqytyp-úıretýdiń ádistemesin kórsetti.
Semınar jumysyn qorytyndylaǵan resýrstyq til ortalyǵynyń dırektory Gúlnaz Mustaǵulova aldaǵy josparlarmen bólisti. Aldaǵy ýaqytta resýrstyq til ortalyǵy janynan jumys toptary qurylatynyn, top músheleriniń kúshimen memlekettik tildi oqytý barysynda sheshimin tappaı otyrǵan biraz máseleniń basy qaıyrylyp, oń nátıjege qol jetkizýge bolatynyna toqtaldy.
Qaırat ÁBILDA,
«Egemen Qazaqstan»
Qaraǵandy oblysy
