Bilim berýdegi biregeı qadamdar

Májiliste Bilim jáne ǵylym mı­nıs­tr­ligi men «Atameken» Ulttyq kásipkerler palatasy joǵary oqý oryn­darynyń bilim berý baǵdarlama­laryn baǵalaýda birlesip jumys at­qaryp otyrǵandyǵy aıtyldy. Búginde 33 ma­man­dyqtyń reıtıngi daıyndalǵan. Zert­teý jumysqa ornalasqan túlekter prosenti men olardyń ortasha eńbek­aqysy, baǵdarlamanyń ózektiligin baǵa­laý, sondaı-aq túlekterdiń saýaldama qo­rytyndysy mańyzdy ólshem bolatyn ádis­temege sáıkes júrgiziledi. Túlek­ter men olardyń jumysqa ornalasýy tý­raly málimetter Joǵary bilimdi bas­qa­rýdyń biryńǵaı júıesinen alyndy. Sondaı-aq Bilim jáne ǵylym mınıstrligi ber­­­gen málimetpen salystyrylyp tek­serildi.

Jıynda belgili bolǵandaı bi­rin­­shi kezeńde Bilim jáne ǵylym mınıstr­liginen alynǵan ıesi kórsetilmegen máli­mettermen rastalǵan byltyrǵy tú­lek­terdiń jumysqa ornalasý pro­senti men ortasha eńbekaqyǵa sarap­tama, professor-oqytýshylyq quram­nyń is júzindegi tájirıbesine, jo­ǵary oqý oryndarynyń bilim berý baǵ­dar­lamalaryna salatyn ınvestısııalaryna, bilim berý baǵdarlamalaryn daıyndaý deregine, elektıvti pánder katalogyna, salalyq qaýymdastyqtar men jumys berýshiler birge jasaǵan sıllabýstarǵa, bilim berý baǵdarlamalarynyń halyq­aralyq akkredıtasııadan ótýi týraly málimetterine saraptama júrgizilgen.Al ekinshi kezeńde salalyq sarapshylardy qatystyra otyryp, bilim berý baǵdarlamalarynyń mazmundyq alshaq­tyǵy baǵalanyp taldanǵan. Aıtalyq, «Qurylys» mamandyǵy 35 joǵary oqý ornynda bar. Olardy sarap­shylar memlekettik organdardyń eskirgen ataýlaryn qoldaný, normatıvtik-quqyqtyq bazanyń ózekti bolmaýy, bilim berýdiń jalpy teorııalyq deńgeıi sııaq­ty faktilerge súıene otyryp baǵa­laǵan.

Sonymen qatar sarapshylar berilgen baǵdarlamalar Bilim jáne ǵylym mı­nıs­trligi bekitken formaǵa sáıkes emestigin sondaı-aq orfografııalyq já­ne stılıstıkalyq qatelikteri bar eke­nin atap ­ótti.

Negizinen professorlyq-oqytýshylyq quram­nyń is júzindegi tájirıbelik ótili zor mańyzǵa ıe. Aıtalyq, L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti, E.Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy mem­leket­tik ýnıversıteti tájirıbeli ma­man­dardy tartýǵa erekshe kóńil bóledi. Al Ortalyq Azııa ýnıversıteti, Kas­pıı qoǵamdyq ýnıversıtetine is júzin­de tájirıbesi bar oqytýshylardy izdes­tirýge kóp kóńil bólýge keńes berildi.

Májiliste kóterilgen taǵy bir máse­le eńbekaqy deńgeıiniń eńbek nary­ǵy­na shyqqan túlekterdiń kásibı daıyn­dyǵyna tikeleı baılanystylyǵy jaıy boldy. Bul faktor joǵary oqý oryndaryn biliktiligi joǵary professorlyq-oqytýshylyq quram men sapaly bilim baǵdarlamasymen aıaqtaǵan túlekter naryqta básekege qabiletti bolatynyn kórsetedi, tıisinshe olar áldeqaıda joǵa­ry eńbekaqy alady.

Elimiz boıynsha joǵary eńbekaqy «Munaı-gaz isi» mamandyǵynda tirkel­gen, ortasha eńbekaqy 250 000 teńge, al eń tómengi eńbekaqy – «Bıotehnologııa» maman­dyǵyn támamdaǵan (ortasha eńbek­aqy – 70 000 tg) túlekter úlesinde eken.

Sonymen qatar joǵary oqý ornyn bitir­gennen keıingi alǵashqy jyly jumys­qa ornalasý deregi de mańyzdy. «Munaı-gaz isi» mamandyǵy boıynsha bilim alǵan túlekterde úzdik kórsetkish – 84%; «Bıotehnologııa» mamandyǵyn bitirgen túlekterdiń jumysqa birden ornalasý kórsetkishi tómen 56%-ti quraıdy.

Aıta keteıik, osy jyldyń sońyna deıin Ulttyq kásipkerler palatasy 50-den astam mamandyqtyń reıtıngin usy­natyn bolady.

«Egemen-aqparat»