Aqparat shynaıylyǵyn qamtamasyz etý jáne qorǵaý úshin

Qazaqstanda qazirgi kezde kredıttik tarıhty qalyptastyrý júıesi jumys isteıdi, ol jeke kredıttik bıýrolar arqyly júzege asyrylady. Olardyń negizgi maqsaty – qaryz alýshylardyń qarjylyq mindettemeleri týraly kredıttik tarıhty jınaý jáne qalyptastyrý. Kredıttik tarıhty keıinnen bankter jáne basqa da kredıttik uıymdar qaryz alýshynyń tó­lem jasaý qabilettiligin jáne qarjylyq jaı-kúı­in baǵalaý kezinde paıdalanady, bul negizinen al­ǵanda, qaryz alý múmkindigin ǵana emes, sonymen qatar qaryz boı­­yn­sha syıaqynyń mólsheri men stav­kasyn da aıqyn­daı­dy. Sondyqtan aqparat­tyń shynaıylyǵyn qam­ta­masyz etý, onyń saq­ta­lýy men qupııalylyǵy kredıttik tarıhty qalyp­tas­tyrý júıesiniń birinshi dá­re­jedegi maqsaty bolýy tıis. Bul talaptar «QR bank­ter jáne bank qyzmeti týraly» jáne «Qazaqstan Res­­pýblı­ka­syn­daǵy kredıttik bıýrolar jáne kredıttik ta­rıhty qalyptastyrý týraly» zańdarda kózdel­gen. Kredıttik bıýronyń negizgi mindetteriniń biri qa­ryz alý­shy týraly aqparattyń shynaıylyǵyn qam­tama­syz etý bolyp tabylady. Alaıda kredıttik tarıhty qa­lyptastyrýdyń qoldanystaǵy júıe­si aqparattyń shynaıylyǵyn júz paıyzdyq deńgeıde qamtamasyz etpeıdi. Bul mynadaı sebepter boıynsha qıyndap otyr: • kredıttik bıýronyń jekemenshik uıymdar­men qyzmeti kredıttik bıýronyń derekter bazasyn­da­ǵy aqparatty memorgandardyń derekter bazasyn­­da­­­ǵy aqparatpen salystyryp tekserý múmkindigi joq; • shynaıy emestikti kredıttik tarıh sýbek­­ti­­siniń ózi ǵana anyqtaıdy. Birneshe kredıttik bıý­ronyń bolýy qaryz alýshylardyń óziniń kredıttik tarıhyn qadaǵalaýdy qıyndatady; • biryńǵaı bazanyń bolmaýy. Kredıttik bıýro basqa bıýrolarǵa berilgen aqparatty qaıta teksere almaıdy jáne ol úshin jaýapkershilik atqarmaıdy. Kredıttik tarıhty qalyptastyrýdyń qolda­nys­­­taǵy júıesiniń eleýli kemshiligi – jumys istep turǵan kredıttik bıýro sanyna baılanysty oǵan qa­ty­sýshylardyń shyǵyndaryn ulǵaıtý. Júıe aqpa­rat­ty mindetti jetkizýshiler (bankter jáne bank ope­rasııalarynyń jekelegen túrlerin júzege asyra­tyn uıymdar) aqparatty barlyq jumys istep turǵan kredıttik bıýrolarǵa berýge mindetti bolatyndaı etip qurylýy tıis. Sebebi, olardyń ár­qaısysynda – basqa bıýronyń júıesinen aıyrma­shy­lyǵy bolatyn kredıttik tarıhty qalyptastyrý jóninde óziniń aq­pa­rattyq júıesi bar ondaı jaǵ­daıda aqparatty olar­dyń árqaısysy júıesine beıimdeýi qajet. Bul aýqymdy kapıtaldy qajet etetin is. Birneshe kredıttik bıýronyń bolýy sondaı-aq olardyń árqaısy­sy­nan qaryz alýshy týraly esepti satyp alý qajetti­gine alyp keledi. Kredıttik uıymdardyń barlyq osy shyǵystary qaryz alýshylarǵa aýdarylady, bul qaryz qunynyń qym­battaýyna alyp keledi. Kredıttik tarıhty qalyp­tastyrýdyń qoldanylyp júrgen júıesiniń kemshiligi kredıttik tarıhtyń derekter bazasyn jetildirmeýge, sondaı-aq qarjylyq qyzmet kórsetýdi tu­tynýshylardyń quqyqtaryn buzýǵa, kredıttik uıymdardyń qandaı da bolsyn óz paıdasyn alý úshin aıla-sharǵy jasaýyna alyp keledi. Osy problemalardy sheshý maqsatynda, QR Ult­tyq Banki kredıttik tarıhty qalyptastyrý júıesin jetildirý boıynsha jumys júrgizedi. Onyń máni júıeni bir memlekettik kredıttik bıý­ronyń (MKB) jáne kóptegen jeke kredıttik bıý­ro­lardyń bildirýinde. Osy qaǵıdat boıynsha kóp­te­gen damyǵan elderde júıeler qurylǵan. Osyn­daı usynymdardy Dúnıejúzilik bank te beredi. Osy úlgige sáıkes, MKB qaryz operasııa­la­ry boıynsha kredıttik tarıhty qalyptastyratyn kredıttik tarıhtyń etalondyq derekter baza­sy­nyń rólin atqaratyn bolady. Ekinshi deńgeıdegi bankterdiń, bank operasııalarynyń jekelegen túr­lerin júzege asyratyn uıymdardyń, basqa kredı­t­­­tik uıymdardyń memlekettik kredıttik bıýroǵa aqparat berýi mindetti bolady. MKB derekter ba­zasynda aqparattyń shynaıylyǵyn qamtamasyz etý úshin oǵan memorgandardyń derekter baza­la­ryna kirýge ruqsat beriletin bolady, bul shynaıy bolmaý táýekelin barynsha azaıtady. Memlekettik kredıttik bıýronyń aksıoneri QR Ulttyq Banki bolady. Ulttyq Bank retteýshi retinde qadaǵalaý ókilettikterin júzege asyrý jáne kredıttik naryqtyń jaı-kúıin baǵalaý, sondaı-aq Qazaqstanda kredıttik bıýronyń teh­nı­kalyq jáne aqparattyq júıelerin jaqsartý úshin shynaıy aqparat alýǵa múddeli, bul nátıjesinde kredıttik tarıhtyń saqtalýyn jáne qupııa­ly­lyǵyn qamtamasyz etedi. MKB sondaı-aq óz qyzmetin kommersııalyq emes nysanda júzege asyratyn bolady. Bul kredıttik esepterdi satyp alý boıynsha qyzmet kór­setýler qunyn tómendetýge jáne sonyń salda­ry­nan kredıt qunyn tómendetýge alyp keledi. Jeke kredıttik bıýronyń aqparat jınaýy MKB-daǵy sııaqty shek­teý­li bolmaıdy. Máselen, eger memleket­tik kredıttik bıýro kredıttik tarıhty qaryz operasııalary týra­ly ǵana qalyptastyrýdy jú­ze­ge asyratyn bolsa, onda jeke kredıttik bıýro­lar­dyń kredıttik tarıh sýbektisiniń barlyq qar­jylyq mindettemeleri boı­ynsha qalyptastyrý múmkindigi bar. Jeke kredıttik bıýroǵa aqparat berý erikti negizde bolady. Sondyqtan jeke kredıttik bıýro tolyq aqparatpen qamtamasyz etý úshin aqparat jetkizýshilerdiń tizbesin keńeıtýge múddeli bola­dy. Tıisinshe, olardyń arasyndaǵy básekelestik qa­lyptastyrylatyn kredıttik tarıhtyń tolyq­ty­ǵy men sapasyna negizdeledi. Jeke kredıttik bıýrolar arasyndaǵy osyndaı adal básekelestik olardyń qyzmet kórsetý sapasyn arttyrýdy qamtamasyz etedi. Kredıttik tarıhtyń sapasyn kóterý qaryz alýshynyń qarjylyq jaı-kúıin barabar baǵalaýǵa jáne qaryzdy az qunmen alý múmkindigin ulǵaıtýǵa sebepshi bolady. Jeke kredıttik bıýroǵa, sondaı-aq MKB derekter bazasyna shekteýli kirýge ruqsat beriletin bolady. Osylaı­sha, QR Ulttyq Banki kredıttik tarıhty qalyp­tastyrý júıesin damytý úshin júrgizetin is-sharalar memlekettik jáne jeke kredıttik bıýronyń derekter bazasyndaǵy aqpa­ratty qorǵaý, saqtaý jáne qupııalylyǵy jónindegi, onyń shynaıylyǵy men tolyqtyǵyn qamtamasyz etý jónindegi mindetterdi sheshedi. –––––––––––––––– RSS        Kredıttik bıýro. Ulttyq Bank kredıttik tarıhty qalyptastyrý júıesiniń jańa úlgisin usynady TW         Ulttyq Bank Memlekettik kredıttik bıýro qurýǵa nıet bildirip otyr