Taıaýda Almaty shaharynyń ortasynda alyp tıinniń músini paıda boldy. Názik qolyna qyzyl alma ustap turǵan tıindi beınelegen týyndy qalanyń qaq ortasyndaǵy «Atakent» kesheniniń aldynan oryn tepkeni, bıiktiginiń tórt qabatty úımen birdeıligi, 15 tonna temir, 3 tonna aǵash pen 3 tonna saban jumsalǵany birqatar baspasózde jarııalandy. Alaıda atalǵan tıinge arnalǵan ınstallıasııa qoǵam arasynda qyzý talqyǵa tústi. Alataý shyńdarynyń etegindegi shanshyla bitken qaraǵaı nýy men Almatydaı alyp megapolıs saıabaqtarynyń sánine aınalǵan súıkimdi tıinniń súıkimsiz bolýy nelikten degen saýal týady.
Qalyń eldi eń aldymen qapalandyrǵany – músinniń ýaqytsha merzimge qoıylǵandyǵy bolsa, ekinshiden, maýsym ótken soń laý ete qalatyn qýraǵan qý sabannan soǵylǵan músinge 23 mıllıon teńgeniń jumsalýy deýge bolady. Qala ákimdigine «kreatıvti» ıdeıasyn buldaı bilgen FUNK kreatıvti agenttiginiń jetekshisi Maıra Izmaılova bul qarajattyń kóp emes ekendigin aıtqanymen, qazaqstandyq qoǵamdy qynjyltqan joba bedeldi halyqaralyq baspasóz betterine de arqaý boldy. Onyń ishinde brıtandyq BBC News, The Times, amerıkandyq New York Post, FOX News sııaqty beldi aqparat quraldary bar. Osylaısha, art-nysan aıdaı álemge Almatynyń ataǵyn shyǵardy.
PR mamandary qaralaýdyń ózi de jarnama bolǵandyqtan, bul músinge jumsalǵan qarajat ózin ózi aqtady deıdi. Al qazaqstandyqtardyń áleýmettik jelidegi ashy pikirleri men ýytty ázilderin jarnama kompanııalary da paıdalanyp qalýǵa tyrysýda. Olar óz ónimderin alyp tıinniń aıasyndaǵy bezendirýlermen bere bastaǵanyn baıqaýǵa bolady.
Arada kóp ýaqyt ótpeı Almaty oblysy Qarasaı aýdanynyń Almalybaq aýylynda О́simdik qorǵaý jáne karantın ınstıtýtynyń qyzmetkerleri men Qazaq ulttyq agrarlyq ýnıversıtetiniń stýdentteri de dál osy ispetti músinniń kóshirmesin jasap shyqty. Kólemi sál kishkene bolǵanymen oryndalý tehnologııasy uqsas. Árıne, bul tıinniń tıyny týraly resmı aqparat habarlanǵan joq. Biraq almatylyq tıinniń qarjysyndaı qarajat jumsalmaǵany aıan. Dese de, Almatydaǵy alyp tıinge materıaldyq shyǵynnan góri ıdeıa men bedelge jumsalǵan shyǵyn artyǵyraq bolýy ábden múmkin. О́ıtkeni joba avtorlyǵy brıtandyq tanymal sýretshi Aleks Rınslerge tıesili. Al onyń osy ispetti ýaqytsha týyndylary álemniń iri megapolısterinde qoıylyp júr. Ýaqytsha demekshi, joba jetekshileri eger suranys bolsa, músin avtorymen kelisimshartty uzartý arqyly alyp tıinniń «ómirin» de uzartýǵa bolady degen ýáj aıtyp otyr...
Árıne 23 mıllıon teńge qarapaıym qala turǵyny úshin qomaqty qarjy. Tipti qaladaǵy qos baspananyń quny ekenin eskersek, bir páterdi 20 jylǵa nesıemen satyp alatyn qala halqynyń qyjylyn túsinýge bolady. Sondyqtan shahardyń týrıstik tartymdylyǵyn arttyrý maqsatyndaǵy kez kelgen art-joba maýsymdyq bolmaýy tıis. Jergilikti ań-qusty beınelegenniń ózinde qoladan quıylsa eskertkish retinde el ıgiligine uzaq qyzmet eteri anyq.
Sondaı-aq qala kelbetin ashýda ulttyq qundylyqtardy alǵa shyǵarǵan abzal. Aıtalyq, taıaýda Elbasynyń Jarlyǵymen Ulttyq dombyra kúni belgilendi. Al Almatyda talaı dáýlesker kúıshiler ómir súrdi. Áıgili Nurǵısa Tilendıevtiń ulttyq muraǵa aınalǵan sylqym da syrly kúıleri jeterlik. Máselen «Aqqý» kúıin alaıyq. Ulttyq dombyra kúni aıasynda osy kúıge álgi 23 mıllıon teńgege ǵajap eskertkish turǵyzýǵa bolady ǵoı. Almatyǵa dombyranyń alyp eskertkishi de artyq bolmas edi. Ar jaǵynda Alataý asqaqtap turǵanda, zamanaýı tehnologııalar arqyly menmundalaǵan alyp dombyranyń shanaǵynan kúı tógilip tursa, ony jasaýǵa músinshilerimizdiń deńgeıi de, sheberligi de jetedi. Bul qalaǵa ulttyq reńk beredi ári otandyq sáýletshilerge de qoldaý. Sondyqtan shahar basshylyǵy qoǵamnyń ár talqysynan qorytyndy shyǵara bilse, qanekı. Bul da mádenıet. Qala qazynasy bólgen qarajattyń maqsatty túrde jumsalýyna qoǵamdyq oı-pikir óris alǵan tusta resmı jaýap aıtý mádenıeti óte qajet. О́ıtkeni «Halyq aıtsa qalt aıtpaıdy» degen sóz bar.
Qalaı bolǵanda da aty shýly «qonaqjaı» tıinniń qasynda sýretke túsýshiler legi tolastar emes. Alaıda tabıǵattyń tıini inine kirgende Almatynyń alyp tıini kózden bulbul ushatyny ókintedi.
Dýman ANASh,
«Egemen Qazaqstan»
