Patrıottyq tárbıege qatysty bir usynys

Bizdiń bir jaman ádeti­miz bar. Dáliregi, bizdiń ja­man ádetimiz kóp qoı, so­nyń óte-móte jaman bireýi – elge bereri mol qan­­daı da bir ıgi bastamany shamadan tys orynsyz jarnamalap,  retsiz tyq­qyshtaı beretinimiz. Orys saıasatkeriniń tilimen aıt­saq «artyq etkimiz-aq keledi, ádettegideı bolyp shyǵady». Sonyń jarqyn bir kórinisi Elbasymyzdyń byltyrǵy sáýir aıynda ja­rııa­lanǵan «Rýhanı jań­ǵyrý – bolashaqqa baǵ­dar» maqalasynan keıingi aqparat quraldarynda qalyptasqan jaǵdaı.  Biz qazir aǵash otyrǵyzý, aryq tazalaý sekildi aǵymdaǵy jumys jaıly da «rýhanı jańǵyrý aıasynda» dep jazatyn boldyq. Al  naǵyz rýhty jańǵyrtar ister solardyń tasasynda qalyp bara jatyr. Mysaly?

Mysaly, sonaý 1946 jyly keńestik orys jazýshysy Aleksandar Bektiń «Volokolamskoe shosse» povesi orys tilinen ıvrıtke aýdarylyp qoıdy (Nege ıvrıtke aýdarylady degen suraqqa kelsek, A.Bek – orystanǵan dattyń urpaǵy. Analarynyń biri evreı ultynyń ókili bolsa kerek...).  Derbes Izraıl memleketi quryldy dep jarııalanýdan, onyń mem­le­kettik tili ıvrıt bolyp bekitilýden attaı eki jyl buryn... Al ıvrıt tiliniń ózi evreı hal­qy memlekettiginen aıryl­ǵanynan bergi eki myń jyl boıynda tek dinı kitaptar tili bolyp saqtalyp qalǵan, kúndelikti turmysta onyń ornyna ıdısh tili qol­danylyp kelgen bolatyn. 1948 jyly Izraıl mem­leketi qurylǵanda jańa memlekettiń premer-mı­nıs­trinen bastap barlyq tur­ǵyny kúnine eki saǵat mindetti túrde ıvrıt tilin oqyp-úırenýmen bolǵan.

Sonymen, jańa memleket quryldy jáne sol kúnniń ertesine Palestı­nada evreı memleketiniń qurylýyna qarsy bes arab memleketi Izraılge soǵys jarııalady (sebebi, BUU-nyń «Palestınany bólý josparyna» sáıkes Palestınada qatarlasa qurylýy tıis arabtyń derbes memleketi qurylmaı qaldy, bul – óz aldyna bólek áńgime). Mundaı jaǵdaıda jańadan qurylǵan evreı memleketin qorǵaıtyn áskerdiń rýhy da óte myqty bolýǵa tıis edi. Mine, sol maqsatqa jetý úshin áskerge shaqyrylǵan árbir Izraıl azamatynyń-jaýyngeriniń qolyna álgi aldyn-ala aýdarylyp qoıǵan kitap tabys etilip turdy. Ne úshin? Otanyn qorǵaýdy ataqty qazaq sardarynan úırený úshin.

Bizdiń táýelsiz el atal­ǵanymyzǵa 2 emes 26 jyl boldy. Patrıottyq turǵy­dan rýhanı jańǵyrýdy álem­niń bir buryshyndaǵy ev­reı halqy ózine úlgi tutyp kele jatqan Baýyrjan batyr jaıly teńdessiz týyn­dyny – «Volokolam tasjolyn» sapaly etip aýdaryp, sarbazdarymyzdyń qoly­na ustatýdan bastasaq qaı­tedi?  Al jalpy pat­rıot­tyq tárbıege kelsek, mektep qabyrǵasynda qa­zaq jyraýlarynyń shyǵar­malarynan bastap Ázilhan Nur­shaıyqovtyń Baýkeń jaıly «Aqıqat pen ańyz», Baýyrjan Momyshulynyń «Ushqan uıa», Maǵjan Juma­baevtyń «Batyr Baıan», Ǵabıt Músirepovtiń «Qazaq soldaty»,  Ilııas Esen­ber­lınniń «Qahar» sekildi ki­tap­taryn kóp tırajben shyǵ­aryp, arzan baǵamen satylýyn qolǵa alsaq, qanekı!..

О́mirzaq AQJIGIT

Shymkent