Aqyly parkomattar júrgizýshilerdiń aqysyn jeı me?

Alaıda kelip-ketýshilerge qatysty kórsetkishter kórim bolǵanymen, kópshilik oryndarda kózge kórine bermeıtin kókeıkesti máseleler de oryn alyp jatady. Bul árıne jolaý­shylardyń jańa júıege birden daǵdylanbaýymen de baılanys­ty bolýy múmkin. Aıtalyq, áýe­jaı aldyndaǵy avtoturaqqa buryn alǵashqy 30 mınýtqa toq­taý tegin bolsa, qazir bul jeńildik alynyp tastaldy.

Arnaıy jolaqtarda 15 mınýtqa deıin turaqtaý ǵana tegin. Iаǵ­nı kólik ıesi turaqqa kirgen sát­ten bastap 10 saǵatqa deıin saǵa­tyna 100 teńge tóleıtin bolady. 10-shy saǵattan bastap, 24 sa­ǵatqa deıin 1000 teńge tóleýi tıis. Kelesi árbir táýligi – 500 teńgeden. Biraq jýyrda áýe­jaıǵa barǵanymyzda bul jańa­shyldyq kólik keptelisin týdyryp, júrgizýshilerdiń mazasyn qashyrǵanyn baıqadyq.

Áýejaıǵa kiretin kólikter Qa­banbaı kóshesi arqyly 4 beketten ótse, kólikterdiń shyǵýy úshin 5 shlagbaým qoıylǵan. Máseleniń bári shyǵa beriske qoıylǵan bes bekettiń aınalasynda oryn alyp jatqan syńaıly. Áýejaı aldyndaǵy kólik keptelisi kóptegen júrgizýshilerdiń nara­zy­lyǵyn týdyrýda. Keıbiri bul jerdegi belgilerdiń túsiniksiz qoıyl­ǵandyǵyn aıtsa, keıbiri jańa júıeniń tetikteri durys je­til­dirilmegenine shaǵymdanýda. Aı­talyq 15 mınýtta shyǵyp ketýge bolatyn jerden ushaq ke­shigip, odan túsetin jolaýshy keshigýi múmkin. Nátıjesinde qonaǵyn kútip alýǵa kelgen kólik júrgizýshisi áýe kompanııasynyń qateligi úshin kópe-kórineý 1000 teńgege shyǵyndanady. Sondaı-aq keıbiri kólik keptelisinde turyp-aq 15 mınýtyn ótkizip alǵandyqtaryna narazy. Keıbiri qaltasynan usaq tıyn tappaı dal bolyp qalǵandyqtaryn jasyrmaıdy.

«Jalpy turaqqa kólik qoıý baǵasy 10 saǵatqa deıin 100 teń­ge bolady, 10 saǵattan 24 saǵat­qa deıin 1000 teńge dep belgi­len­gen. Biraq tegin shyǵyp ketetin jolaqta turyp qalyp, 15 mınýty ótip ketken kólik júrgizýshisi 100 teńge emes, 1000 teńge tóleýge mindetti. Bul – ádiletsizdik», deıdi astanalyq turǵyn Bekzat Myr­zahmet.

Negizinen áýejaı aýma­ǵyn­­daǵy kólik qoıatyn oryndar­dyń tár­tibine súıensek, arnaıy jolaq T1 jáne T2 termı­nal­dary­na jaqyn ornalasqan jáne tórt jolaqtan turady. Ekeýi avto­kó­likterdiń qozǵalysyna, al qalǵan ekeýi jolaýshylardyń minip-túsýine arnalǵan. Kólik qoıatyn oryndardyń aqysyn tóleý yńǵaıly bolýy úshin, ar­naıy jolaqtan shyǵatyn jer­ge úsh parkomat qoıylǵan. Taǵy eki parkomat T1 jáne T2 termı­nal­darynyń mańaıynda tur. Bu­dan bólek áýejaı parkınginiń birinshi qabatynda arnaıy kassa bar. Sonymen qatar aýmaqtaǵy av­to­kólikterdiń qozǵalysyn ret­teý úshin dıspetcher-qyzmet­ker­lerge júginýge bolady.

Avtokólik pen avto­tu­­raq ıe­leriniń arasynda ta­­rıfterdiń bu­laısha ózge­­rýine baılanysty týǵan daý­ǵa «Astana LRT» JShS ja­ńa sharttar týraly bir aı bu­ryn habarlanǵanyn alǵa tartady.

«28 maýsym kúni biz habar­lan­dyrý tarattyq. Kólik qoıatyn oryn­ǵa kiretin jerde tarıfter kór­setilip, shlagbaýmǵa jaqyn­daǵan ár adam onymen tanysa ala­­tyndaı múmkindik boldy. So­ny­men qatar áýe­jaı mańaıyn­daǵy tegin turaq­tar men tarıf­ter­diń ózger­gen­digin habarlaý úshin arnaıy qyzmetkerlerdi de qoı­dyq. Arnaıy jolaqtardy qoıý­dan kirisimiz joǵarylamady. Keri­sinshe tómendep otyr. Sebebi tarıf­ter 300 teń­ge­den 100 teńgege deıin arzan­dady. Sońǵy eki kúnniń máli­meti boıynsha, kiris 20-30%-ke qysqarǵan. Jalpy bol­jamǵa sú­ıensek, aınalym bu­rynǵy deń­geı­de qalady. Segiz saǵattyq baqy­laý nátı­je­sinde avtoturaqqa 5000 kólik quraly kirse, 700-ge tar­ta kólik arnaıy jo­laq­qa toq­taǵan. Bul – birin­shi kúnniń nátı­jesi», deıdi «Astana LRT» JShS kólik qoıa­­tyn oryndardy bas­qarý bo­­ıynsha departamen­ti­niń dı­­rektory Nıkolaı An­tı­pov.

Kólik júrgizýshileri bu­dan bylaı tegin avtoturaq joq eke­nin eskergeni jón. Jalpy mun­daı tarıf pen baǵany qoıýda halyq­aralyq tájirıbeler eskerilgenin aıta ketelik. Eýropa elder­inde te­gin kólik turaǵy joq. Al TMD elderinde Kıev áýejaıynda 10 mı­nýt, Más­keýdiń Sheremetevo jáne Domodedova áýejaılarynda 15 mınýt tegin beriledi. Bul ózge­rister atalǵan oryndarda kólik keptelisiniń bolmaýy úshin jasalyp otyr.

«Tájirıbege súıensek, jolaý­shylar atalǵan oryndarda kó­likterin ushaqqa otyrǵyzý alańyna barynsha jaqyn qaldyrýǵa tyrysady. Biraq negizinde bul úshin arnaıy jolaqtar salynǵan. Al jalpy kólik qoıatyn oryndarǵa arnaıy tarıfter bekitilgen. Bul azamattardyń Astana aýmaǵynan uzaq merzimge sapar shegýine ári kóligin alańsyz qaldyryp ketýine jaǵdaı jasaıdy, eki táýlik ýaqyt ishinde shamamen 2500 teńge, al kelesi táýlikterdiń árqaısysyna 500 teńgeden jum­salady. Bolashaq­ta biz atal­ǵan tarıfterdi jeńil­detý úshin barlyq sharany qa­ras­tyramyz. Álemdik tájirı­bede, my­saly, Máskeý, Dý­baı syndy qa­la­lardyń áýe­jaı­larynda da ar­naıy jo­­laqtar bar. Biraq olarmen sa­lys­tyratyn bolsaq, bizdegi kó­likti tegin qaldyrý ýaqyty 15 mı­nýtty, al basqa memleketterde 7 mınýtty quraıdy», deıdi N.An­tıpov.

Buryn áýejaıdyń kólik qoıatyn oryndarynda alǵashqy jarty saǵat tegin edi. Arnaıy tir­kel­mesten jolaýshylardy tasý­men aınalysatyn taksı qyzme­tine tosqaýyl qoıý úshin kompa­­nııa bul erejeden bas tart­qan. «Astana LRT» kompa­nııa­synyń aı­týynsha, kólik qoıa­tyn oryn­darda tártipsizdik kóp kez­desedi. Adamdar ty­ıym salynǵan oryn­darda kólikterin qaldyryp, kep­­telis týdyrady.

Azamat­tar bul jerdiń kólik qoıatyn oryn ekendigin jáne munda jol qoz­ǵa­lysynyń arnaıy erejeleri bar ekendigin sezinýi qajet ári sol ere­jelerge baǵynýǵa tıisti. Sony­men qatar áýejaıdyń aýma­ǵynda zańsyz jolaý­shy tasyma­ly da oryn alyp jatady. Birinshi jo­laq­ta arnaıy taksıler orna­las­tyrylǵan jáne jolaýshylar so­lardyń qyzmetine júginýi tıis. Alaı­da jarty saǵat tegin turaq­taýǵa bolatyndyǵyn paıdalan­ǵan zańsyz tasymaldaýshylar tur­ǵyndar úshin de, kólik qoıatyn oryn­dardyń qyzmeti úshin de qıyn­dyq týǵyzady.

Bul jaǵdaıdy odan saıyn ýshyq­tyryp, zańsyz ta­sy­mal­daýshy taksıler ár 15 mınýt sa­ıyn kelip-ke­tip otyrmaı ma degen sura­ǵymyzǵa departament dı­rektory «Bul úshin júıede ar­naıy qyzmet qarastyrylǵan. Iаǵnı bir adam kólik qoıatyn orynǵa kirse, onyń 15 mınýt tegin ýaqyty bolady, biraq ol aımaqqa bir saǵattyń ishinde tek úsh ret kire alady. Eger bir adam kólik qoıatyn orynǵa kelýin jıiletse, júıe ony qara tizimge engizedi de, ol úshin alańdardyń esigi jabylady» dep jaýap berdi. Sondaı-aq áýejaıdyń kólik qoıatyn ornyna kirip, aqysyn tóleýden bas tartqan jaǵdaıda kó­lik úshin «qara tizim» qaras­ty­rylǵan.

Nursultan Nazarbaev ha­lyqaralyq áýejaıy kel­tir­gen má­li­metterge súıensek, 2018 jylǵy qań­tar-maýsym aılarynda 2 mln 145 myń 154 jolaýshyǵa qyzmet kór­­setken. Osynshama jolaýshy áýe ar­qyly qatynap jat­qan bolsa, olar­dy qarsy alyp, shyǵaryp salý­shy­lar­­dyń sany da kóp bol­ma­sa az emes ekeni anyq.

So­ǵan baı­lanysty «Astana LRT» JShS kólik qoıatyn oryn­­dardy basqarý boıyn­sha de­par­tamentiniń bas­pa­sóz qyz­metine habarla­syp, kólik turaǵynan túse­tin qar­jynyń qaıda jum­sa­latyn­dyǵyn suraǵan bola­tynbyz. Kompanııa ókili Naýat Azan­baevanyń aıtýyn­sha, ká­siporyn odan tús­ken qara­jatqa qysta áýejaı alańyn­d­aǵy qardy taza­laý­ǵa, teh­nıkalardy jańar­týǵa, ja­ryqtandyrý qyz­metine jumsap, sonymen qatar jol belgilerin ornatyp, kúzet­shi­lerdiń jalaqysyn tóleý­di qarastyrady.

Mıras ASAN,

«Egemen Qazaqstan»