Oral qalasynyń dál irgesindegi iri eldimekenniń «Uly dala» saıabaǵynda ornatylǵan eskertkishtiń ashylý saltanatyna jazýshynyń týystary, jergilikti qalamgerler, jazýshy shyǵarmashylyǵyn zertteýshiler, mektep oqýshylary qatysty. «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda ornatylǵan bıýsttiń avtory – oraldyq músinshi Dmıtrıı Baımuqashev.
- Bul shara egemendiktiń arqasynda iske asyp jatyr. Hamza Esenjanov – qazaqtyń uly jazýshylarynyń biri. Ol sovettik dáýirde qýǵynǵa ushyrap, kóp jyl aıdaýda júrdi. Hamza aǵamen Almatyda kórshi turdyq. Sofııa apaı búkil ómirine súıenish bolǵanyn kórdik. «Sor boldy-aý 37 myna elge, Dalada arý zarlap, jylady er de. О́zimdi qulaı súıgen dáriger qyz, Qartaıdy erip júrip lagerde»... Sofııa apaı Hamza aǵa sottalyp, aıdaýda bolǵanda birge júrdi. Ol da Maǵjan Jumabaevpen qandas, tekti jerdiń qyzy edi. Halyqtyń muńyn jazǵan jazýshy halyqqa jaý bola ma? Qazaq halqy basynan ne keshti, nege olaı boldy degen saýal jastardy oılantýy tıis, - dedi jazýshy bıýstiniń shymyldyǵyn sypyryp turyp aqyn Aqushtap Baqtygereeva.
Batys Qazaqstan oblysynda jergilikti ádebıetshi Saılaý Súleımenov qalamgerdiń ómir joly men shyǵarmashylyǵyn júıeli zerttep, birneshe kitap shyǵarǵan ǵalym. Bastamashyl toptyń muryndyq bolýymen Batys Qazaqstan oblystyq balalar men jasóspirimder kitaphanasy byltyr Hamza Esenjanov esimin ıelendi. Bıyl «Hamza jolymen» ekspedısııasy uıymdastyrylyp, oǵan qatysýshylar óńirdiń Aqjaıyq, Syrym, Terekti aýdandarymen júrip ótti. «Qalamgerdiń áıgili «Aq Jaıyq» trılogııasy – HH ǵasyrdyń basynda osy óńirde ótken qoǵamdyq-saıası oqıǵalardyń jylnamasy syndy shyǵarma» deıdi Saılaý Hamıtuly.
Osy sharadan keıin aýyldyq mádenıet úıinde jazýshy shyǵarmashylyǵyna arnalǵan dóńgelek ústel májilisi ótip, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen mádenıet qyzmetkeri, aqyn Sholpan Qydyrnııazova, ólketanýshy, professor Jaısań Aqbaı, aıtysker aqyn ári jazýshy, ulaǵatty ustaz Darıǵa Mushtanovalar qalamger týraly oılaryn ortaǵa saldy.
Aıta keteıik, Oral qalasyna eń jaqyn ornalasqan, jergilikti halyq sany basym Terekti aýdanynda sovet kezeńinen qalǵan onomastıkalyq orasholaqtyq sol kúıinde saqtalyp tur. Eldimekenderi Dolınnyı, Bogdanovka, Novopavlovka, Pokatılovka, Prırechnoe, Podstepnoe bolyp keletin Terekti aýdany ortalyǵynyń ózi Fedorovka atalady. Qazaq jyrshylyq ónerindegi uly ustazdardyń biri sanalatyn Marabaı jyraýdyń týǵan jerinde qazaqy qalypty qalpyna keltiretin osyndaı sharalar kerek-aq edi. Podstepnoe aýylynda Hamza eskertkishiniń boı kóterýi osyndaı qyrymen de el esinde qaldy.
Qazbek QUTTYMURATULY,
«Egemen Qazaqstan»
Batys Qazaqstan
Sýretti túsirgen Aıbatyr NURASh
