Elimizdiń barlyq qalasynda, joǵarǵy oqý oryndary men kolledjderdiń QHA kafedralary men memlekettik organdarda, «Nur Otan» partııasynda, kásipodaq federasııalary men bıýdjettik mekemelerde semınarlar, «dóńgelek ústelder», forýmdar, klýb otyrystary, azamattardy qabyldaýlar, turǵyndarmen kezdesýler, is-sharalar uıymdastyryldy. Aksııaǵa kásibı jáne kásibı emes medıatorlar, QHA, sot, prokýratýra, zań organdary, advokatýra, notarıat, «Nur Otan» partııasy, halyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtary, AHAJ organdary, turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyqtary, BAQ ókilderi jáne basqa da múddeli tulǵalar qatysty.
Medıasııa beıtarap, ádil, janjal nátıjesine múddeli emes taraptyń qatysýymen ótetin daýlardy retteýdiń jańa túri bolyp tabylady. Ol janjaldardyń aldyn alý jáne olardy sotqa jetkizbeı sheshý, sol sııaqty halyqtyń quqyqtyq saýattylyǵyn nyǵaıtýdy kózdeıdi. Búgingi tańda qoǵamdyq sanany jańǵyrtýdyń birden-bir joly medıasııa ınstıtýtyn damytý bolyp otyr. Osy oraıda respýblıka boıynsha oblystyq jáne qalalyq Dostyq úılerinde QHA-nyń 17 medıasııa kabıneti, al aýdandar men aýyldyq okrýgterde 829 medıasııa kabıneti jumys istep jatqanyn aıta ketý kerek. Bıyl Qazaqstandaǵy qoǵamdyq (kásibı emes) medıatorlar sany 3169 adamǵa jetken.
Azamattardyń kez-kelgen janjaldy sheshý barysyndaǵy ymyraǵa kelýge daıyndyǵy azamattyq jetilý men jaýapkershiliginiń kórsetkishi, qoǵamnyń quqyqtyq mádenıetiniń damý deńgeıin kórsetedi. Sondaı-aq ol Qazaqstan qoǵamynyń turaqtylyǵy men barlyq áleýmettik qurylymynyń beriktigin qamtamasyz etedi. Bul «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasyn iske asyrýdyń, qoǵamda pragmatızmdi qalyptastyrýdyń, bilim kýltiniń, básekege qabilettiliktiń, Qazaqstannyń evolıýsııalyq damýynyń mańyzdy baǵyttarynyń biri bolyp otyr. Osyǵan baılanysty Memleket basshysynyń Qazaqstan halqy Assambleıasynyń qoǵamdyq medıasııanyń damýyna qatysýy týraly tapsyrmasy Qazaqstan halqynyń birligin nyǵaıtý boıynsha jańa qadam bolyp tabylady.
Janjaldardyń aldyn alý jáne olardy sheshý, halyqtyń quqyqtyq mádenıetin nyǵaıtý úshin medıatorlar jelisin damytý aıasynda assambleıa Joǵarǵy sotpen, Sýdıalar odaǵymen, Respýblıkalyq advokattar alqasymen, respýblıkalyq Notarıaldyq palatamen, Densaýlyq saqtaý palatasymen, «Atameken» Ulttyq kásipkerler palatasymen jáne taǵy basqa da 40-tan astam tarappen yntymaqtastyq týraly memorandýmdarǵa qol qoıdy. Respýblıka boıynsha ótken jyly medıatorlar aralasqan 8355 daý sheshimin tapsa, sot arqyly 7724 is sheshilgen. Al 2018 jyldyń 5 aıy ishinde kelip túsken ótinimder sany 9213-ke jetken, olardyń 3046-sy keńes berý kezinde sheshimin taýyp, 6117 isti kásibı medıatorlar arqyly medıasııalyq kelisimge qol jetken. Bul medıasııa ınstıtýtynyń elimizde keń qanat jaıa bastaǵanyn bildiredi. Astana qalasynyń ákimdigi janyndaǵy «Qoǵamdyq kelisim» KMM dırektory Nur-Ahmet Dosmuhamettiń aıtýynsha, qazaqqa medıasııa uǵymy jat emes. «Bizdiń ata-babalarymyz burynnan daý-damaıdy ózara kelisimmen sheshe bilgen. Osy sebepti búgingi medıasııa qyzmetiniń maqsaty – taraptardy birdeı qanaǵattandyratyn jáne daýlasý deńgeıin tómendetetin ózara tıimdi beıbit kelisimge keltirý. Medıasııa barysynda «kináli» jáne «kinásiz» degen jaq bolmaıdy», - dedi ol.
Respýblıkalyq Kásipodaqtar federasııasy Astana qalalyq fılıalymen birige otyryp ótkizgen ashyq esik kúnine qatysqan Astana qalasy, Baıqońyr aýdany soty Laýra Súıindikova aıtýynsha, VII respýblıkalyq sottar sezinde Elbasy tapsyrmalaryn oryndaý maqsatynda Joǵary sot medıasııany qoldaný aıasyn keńeıtý úshin sotqa deıin daý-damaıdy retteý maqsatynda mindetti etilgen qanatqaqty jobany júzege asyrdy. Jańa joba tatýlastyrý prosedýralarynyń qoldaný aıasyn keńeıtý, azamattardyń sot shyǵyndaryn azaıtý, turǵyndar daýyn sotqa jetkizbeı sheshý maqsatyn ustanady. «Statıstıkalyq derekterge súıensek, sońǵy ýaqytta eńbek daýy sany ósken. Bıylǵy jartyjyldyq ishinde Astana qalasy sotyna 621 ótinish kelip túsken, onyń 278-i boıynsha oń sheshim shyqqan. Jalpy sot óndirisinde onyń tabysty ótýi taraptardyń saýattylyǵyna, quqyqtyq mádenıetke de baılanysty bolady. Mundaı daýlardyń aldyn alý maqsatynda profsoıýz komıtetteri men kásiporyndardyń kelisim komıssııalarynyń jumysyna saraptaý júrgizý usynylady. Turǵyndar arasynda sotqa deıingi jáne sottan tys daý-damaı sheshý ınstıtýttary bar ekenin, olardyń qanshalyqty paıdaly ekendigi, jalpy qoǵamda eńbek daýlaryn azaıtýǵa úles qosatynyn túsindirý jumystary júrgizilý qajet dep esepteımin», dedi ol.
Shara aıasynda QRKF kásibı medıatorlary kásipodaqtarǵa quqyqtyq kómek kórsetý, eńbek daýlaryn medıasııa tártibimen retteý, eńbek zańnamasy máseleleri boıynsha azamattardy qabyldaý júrgizdi. Sondaı-aq Astana qalalyq ákimdikterinde, «Nur Otan» partııasy Astana qalalyq fılıalynda, halyqqa qolaıly bolý úshin «Astanalyq» saýda úıinde «Quqyq» qoǵamdyq qorynyń zańgerleri, kásibı medıatorlar aqysyz qyzmet kórsetti, halyqqa medıasııa qyzmeti boıynsha zańǵa sáıkes keńes berip, túsindirý jumystaryn júrgizdi.
Venera Túgelbaı,
«Egemen Qazaqstan»
