Irgeli izdenister
Elordamyzdyń 20 jyldyǵymen tuspa-tus kelgen teatrdyń mereıtoılyq maýsymy negizinen Astananyń tól merekesine arnalǵan edi. О́tken maý-
symda teatr repertýary opera jáne balet óneriniń álemdik jaýharlarymen tolyqty. Atap aıtar bolsaq, Jorj Bızeniń «Karmen», Djakomo Pýchchınıdiń «Týrandot», Muqan Tólebaevtyń «Birjan – Sara» operalary men Adolf Adannyń «Korsar» baleti, sondaı-aq Karl Djenkınstiń «Shine Astana» saltanatty odasy jáne Raımondo Rebek pen Ksenııa Zverevanyń «Zamanaýı horeografııa keshi» – aqsúıek ónerdiń talǵampaz jankúıerleri úshin aıtýly óner jańalyǵyna aınaldy.
«Astana Opera» sahnasynda tusaýy kesilgen ár qoıylym ózindik izdenis ereksheligimen kórermen kóńiline berik bekip, kezekti maýsym shymyldyǵyn úlken qımastyqpen japty. Olaı bolýy zańdy da. Sebebi bir ǵana «Karmen» operasynyń teatr repertýaryna qosylýy bas shahar kórermenderiniń kópten kútken kóńil túkpirindegi tilegi bolatyn.
Dırıjer Alan Bóribaevtyń kórkemdik jetekshiliginde úlken sahnaǵa jol tartqan Jordj Bızeniń bul teńdesiz jaýhary ádettegishe óner áleminde úlken rezonans týdyryp, teatrsúıer qaýym kóńilin taǵy bir serpiltkeni anyq. Búginde teatr repertýaryndaǵy suranysqa ıe kassalyq qoıylymdardyń kóshin bastap turǵan atalmysh opera elorda turǵyndary men qonaqtarynyń qaıtalap kórýden jalyqpaıtyn súıikti týyndylarynyń qatarynda.
Jalpy, maestro Alan Bóribaevtyń qolǵa alǵan qaı jumysynyń da jandanyp, jańaryp, nátıjesi jańalyqqa ulasyp jatatyndyǵyna talǵampaz kórermen ábden senip, úırenip alǵan. Kópshilik úshin bul – aksıoma. Munyń jáne bir dáleli – «Shine Astana» jobasy. Esimi álemge áıgili dırıjerdiń brıtan kompozıtory Karl Djenkınstyń mýzykasy boıynsha jasaǵan konserttik baǵdarlamasy kórermenderdi ǵalamat áserge bóledi.
Konserttiń ereksheligi sonda – myńnan astam mýzykant «Astana Opera» sahnasynda bas qosty. Olardyń qatarynda Qazaqstannyń barlyq aımaǵynan, sonymen qatar Italııa, Aýstrııa, Germanııa, Gollandııa, Grekııa, Horvatııa, Reseı, Belarýs, Tájikstan men О́zbekstannan kelgen qurama sımfonııalyq orkestrler men horlar, sondaı-aq tanymal qazaqstandyq tenor Medet Shotabaev pen álemdik juldyz – amerıkalyq opera sopranosy Endjel Blý, «Astana Opera» jetekshi solısteri – Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi, Memlekettik syılyqtyń laýreaty Maıra Muhamedqyzy, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Talǵat Musabaev pen halyqaralyq baıqaýlardyń laýreaty Meıir Baınesh syndy talantty ónerpazdar bar.
«Astana Opera» teatrynyń besinshi maýsymdaǵy taǵy bir aıtýly jańalyǵy – Muqan Tólebaevtyń «Birjan-Sara» operasynyń jańa mýzykalyq-sahnalyq redaksııada kórermenmen qaýyshýy der edik. Rejısser, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Ashat Maemırovtyń qoltańbasynda sahna kórgen ulttyq operanyń jaýhary zamanaýı ozyq tehnıkany utymdy paıdalana otyryp, kóne men jańanyń úndestigin mazmundyq hám kórkemdik bıikte sátti saraptaǵan bolatyn. Atalmysh týyndy shilde aıynda Býrabaı taýynyń baýraıynda ashyq aspan astynda kórsetilip, aıtýly is-sharaǵa arnaıy qatysqan Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev ujym izdenisin joǵary baǵalady.
Sondaı-aq «Astana Opera» Memlekettik opera jáne balet teatrynda qaraqshylardyń qııalshyl ómiriniń shytyrmanyna qurylǵan áıgili «Korsar» baletiniń premerasy da astanalyqtar úshin ónerdiń úlken merekesine ulasty. Fransýz kompozıtory Adolf Adannyń ǵajaıyp mýzykasy jan bitirgen álemdik balet óneriniń jaýhary Reseıdiń Halyq ártisi, «Astana Opera» teatry balet trýppasynyń kórkemdik jetekshisi, esimi jahanǵa máshhúr balerına Altynaı Asylmuratovanyń sýretkerlik izdenisinde elordanyń 20 jyldyǵyna arnaıy daıyndalyp, kópshilik nazaryna usynylǵan bolatyn.
«Astana Opera» teatry kishkentaı kórermenderdiń qyzyǵýshylyǵyn da nazardan tys qaldyrǵan emes. Besinshi maýsym baldyrǵandardy Tileýǵazy Beısembektiń mýzykasyna qoıylǵan «Samuryq kelgen tań» jáne Edvard Grıgtyń «Per Gıýnttiń saıahaty» atty qos qoıylymmen qýantty. Bir jyl ishinde jalpy sany 126 217 kórermendi úlken iltıpatpen qabyldaǵan «Astana Opera» teatrynyń besinshi maýsymynyń shymyldyǵy 350 jyldyq tarıhy bar ataqty Parıj ulttyq opera teatry balet solısteriniń gastroldik baǵdarlamasymen jabyldy. Eýropalyq balettiń talantty ártisteri usynǵan Gala de Paris jobasyna álemdik horeografııanyń jaýharlary endi.
Sátti óner saparlary
«Astana Opera» memlekettik opera jáne balet teatrynyń ulttyq ónerimizdi jahanǵa tanytý jolynda jasap jatqan jumystary da kóńilge qurmet ornyqtyrady. Besinshi maýsymda balet trýppasy áıgili ıtalııalyq «Karlo Felıche» teatrynda óner kórsetti. M.Jarrdyń mýzykasyna qoıylǵan R.Petıdiń «Parıj Qudaı Ana shirkeýi» baletin usynǵan «Astana Opera» ártisteriniń sheberligine ıtalııalyq kórermen tánti bolyp, ystyq yqylasyn bildirse, jeltoqsan aıynda Vengrııanyń Býdapesht jáne Pech qalalarynda «Astana Opera» trýppasy usynǵan konserttik baǵdarlamalar da anshlagpen ótti.
Budan ózge, óner ujymynyń Qazaqstan qalalary boıynsha jasaǵan gastroldik saparlary da úlken qoshemetpen qabyldandy. Abaı atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq opera jáne balet teatrynda elordalyq trýppa qazaq mýzyka óneriniń úzdik týyndysy – A.Jubanov pen L.Hamıdıdiń «Abaı» ulttyq klassıkalyq operasyn, sonymen qatar HH ǵasyrdyń ataqty horeograftary Kennet Makmıllannyń «Manon» jáne Rolan Petıdiń «Parıj Qudaı Ana shirkeýi» baletterin almatylyq kórermen nazaryna usynsa, mamyr aıynda Qaraǵandy qalasyndaǵy Kenshiler mádenıet saraıynda maestro P.Grıbanovtyń jetekshiligindegi Q.Baıjanov atyndaǵy konserttik birlestiktiń Sımfonııalyq orkestrimen birge óner kórsetken «Astana Opera» teatrynyń jetekshi solısteri men hory Dj.Pýchchınıdiń «Bogema» operasyn oryndap, kópshiliktiń qoshemetine bólendi.
Munyń barlyǵy Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń Jarlyǵymen bekitilgen Mádenı saıasat tujyrymdamasy men «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda júzege asyp jatqan aýqymdy jobalardyń jemisi men elimizdegi eń iri ári sáýletti teatr – «Astana Opera» teatry shyǵarmashylyq ujymynyń orasan zor kúsh-jigeriniń nátıjesi ekeni sózsiz.
Maýsym mereıi
Mereıtoılyq maýsym teatr ártisteri úshin jemisti hám jeńisti boldy. «Astana Operanyń» jetekshi solısi, kóptegen bedeldi halyqaralyq baıqaýlardyń Gran-prı laýreaty Baqtııar Adamjan bıyl Dance Open (Sankt-Peterbor, Reseı) mártebeli halyqaralyq balet syılyǵynyń «Mıster Vırtýoznost» atalymy boıynsha laýreat atansa, balet solısi Serik Naqysbekov «Arabesk-2018» (Perm, Reseı) baıqaýynda top jardy.
Opera solısi Aızada Kaponova Italııanyń Pezaro qalasynda ótken Dj.Rossınıdiń XV halyqaralyq baıqaýynda júdeli 1-shi oryn tuǵyrynan kórindi. Sondaı-aq belgili balerýn Baqtııar Adamjan men opera trýppasynyń solısi Marııa Mýdrıak 2017 jyly Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń «Daryn» memlekettik jastar syılyǵynyń laýreaty boldy.
Al teatrdyń jetekshi solısi Medet Shotabaev Italııa men Qazaqstan arasyndaǵy mádenı baılanystardy nyǵaıtýǵa qosqan úlesi úshin Italııa Juldyzy Ordenin keýdesine taqty. Sonymen qatar ujymnyń talantty ónerpazdary Súndet Baıǵojın men Mádına Basbaeva «Úzdik opera solısi» jáne «Úzdik balet ártisi» atalymynda «Sahnager» ulttyq syılyǵynyń ıegeri atandy.
«Astana Opera» teatrynyń taǵy bir tabysy – álemdik deńgeıdegi óner ujymdarymen kásibı deńgeıde shyǵarmashylyq baılanys ornatýy der edik. Besinshi maýsymda júzege asqan sondaı mańyzdy óner oqıǵasynyń biri – ıtalııalyq «La Skala» teatry akademııasymen yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıylýy. О́ner álemindegi bul mańyzdy qadam – otandyq ónerpazdarǵa kásibı biliktiligin arttyryp, shyǵarmashylyq turǵydan jemisti tájirıbe almasýyna, sheberligin shyńdaýyna keń jol ashatyn tamasha múmkindik ekendigi sózsiz.
Mereıtoılyq maýsymyn osylaı tabysty támamdaǵan óner ujymy aldaǵy maýsymǵa da júıeli jospar quryp, daıyndyq jumystaryna qyzý kirisip ketti. Altynshy teatr maýsymynda kórermen qaýymdy ulttyq ári álemdik opera jáne balet klassıkasy jaýharlarynyń tusaýkeserleri kútedi. Atap aıtar bolsaq, Djoakkıno Rossınıdiń «Sevıldik shashtaraz», Petr Chaıkovskııdiń «Evgenıı Onegın» operalary men Tiles Qajyǵalıevtyń «Dala ańyzy» atty aıaqtalmaǵan baleti men kompozıtordyń ózge de shyǵarmalarynyń úılesimmen biriktirilgen úzindilerinen quralǵan áıgili «Qozy-Kórpesh – Baıan-Sulý» ulttyq baleti elorda kórermenderin óziniń jarqyn atmosferasymen qýantady dep kútilýde.
Bes jyldyq belesti abyroıly eńsergen «Astana Opera» teatry ujymynyń óneri kórermenin árdaıym óziniń jańashyldyǵymen, kórkemdigimen, jarqyndyǵymen tańǵaldyryp keledi. Qaı kezde de aldyna aýqymdy shyǵarmashylyq maqsattar qoıyp, sony jemisti júzege asyrý jolynda júıeli jumys isteıtin ujymnyń keler maýsymdaǵy usynar jańalyǵy da kórermen kóńiline berik bekip, óner jankúıerlerine shyn mánindegi rýhanı mereke syılaıdy dep senemiz.
Nazerke JUMABAI,
«Egemen Qazaqstan»
