Bilim báıgesiniń qorytyndysyna keler bolsaq, bıylǵy túlekterdiń 98 myńy UBT tapsyryp, olardyń shekti 50 baldan asqan 84 myńy memlekettik grantty taǵaıyndaıtyn konkýrsqa qatysty. Bilim jáne ǵylym vıse-mınıstri Ashat Aımaǵambetov aıtyp ótkendeı, 16-26 shilde aralyǵynda konkýrsqa qatysýǵa ótinishter qabyldanyp, bilim grantyna barlyǵy 75,5 myń úmitkerdiń ótinishi kelip túsken. Nátıjesi eldi eleń etkizgendeı, bıylǵy úmitkerlerdiń arasynan 25 balmen grantqa túsken túlekterdiń de bary belgili boldy. Osyǵan baılanysty Bilim jáne ǵylym vıse-mınıstri Ashat Aımaǵambetov BAQ ókilderi úshin brıfıng ótkizdi.
Vıse-mınıstrdiń aıtýynsha, 25 balmen kolledjden keıin oqýǵa túsýge qujat tapsyrǵandar ıe bolǵan. «Keıbiri qysqa merzimde kolledjdi bitirgennen keıin oqýǵa túskisi keledi. Olarǵa 3 jyl qysqa merzimge oqıtyndar jatady. Mysaly, mektepti támamdaǵan túlekter UBT tapsyrǵanda joǵary ball 140 bolsa, olardyń eń tómengi shekti baly 50-ge teń. Al kolledjden keıingi túlekter tek eki pándi ǵana tańdap, 70 suraqqa jaýap beredi, ıaǵnı olardyń shekti baly 25-ke teń. Bıyl «Atameken» UKP jáne kolledjderdiń usynysymen biraz grant sanyn kolledjden keıingi túlekterge berdik. Biraq kolledjden keıingi granttarǵa kóp suranys bolǵan joq, sondyqtan osy mamandyqtar boıynsha olar shekti baldy ala otyryp, grantty ıelenip jatty. Bul kóbinese tehnıkalyq baǵyttaǵy mamandyqtarǵa tıesili boldy», dedi vıse-mınıstr. Al bıyl UBT-da eń joǵary ball jınaǵan Shıara Qudaıbergenovanyń Almatydaǵy Súleıman Demırel atyndaǵy ýnıversıtetke oqýǵa túsip, «Qarjy» mamandyǵy boıynsha bilim alatyndyǵyn aıta ketkenimiz jón.
Sonymen qatar vıse-mınıstr granttar bólinisindegi tıisti kvotalar men qaldyq granttar jaıly da aıtyp ótti. «Mysaly balabaqsha mamandyǵynda qazaq tilinde oryndar qalyp qoıdy delik. Biz ony ereje boıynsha sol mamandyqtyń ishinde orys tiline berýimiz kerek. Eger ol oryn orys tilinde suranysqa ıe bolmasa, onda biz qysqartylǵan merzimge ótkizemiz. Ol jerde de ótinish bolmasa grantty sol pedagogıkalyq salanyń basqa mamandyqtaryna usynamyz. Jeńildikter máselesine keler bolsaq, bıyl ata-analarynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan balalar, Qazaqstannyń azamaty emes ulty qazaq adamdar úshin bólingen, sondaı-aq aýyl jastaryna eskerilgen kvotalar boldy», dedi A.Aımaǵambetov.
Sonymen qatar ol óziniń jeke paraqshasynda UBT-nyń bıylǵy jáne aldaǵy ýaqytta júzege asyrylatyn birqatar ereksheligin ashyp jazdy. Bıylǵy granttardy bólýdegi erekshelik sol, «Altyn belgi» jáne basqa da jeńildik sanattary talapkerlerdiń baly teń túsken jaǵdaıda ǵana basymdyqqa ıe bolǵandyǵyn atap ótýge bolady. Qalǵan jaǵdaıda burynǵydan esh ózgeshelik bolmaǵan syńaıly. Alaıda vıse-mınıstr kelesi jyly JOO-ǵa túsýge ótinishterdi qabyldaý jáne memlekettik granttardy alý úshin konkýrsqa qatysý úderisterin ońtaılandyrý josparlanyp otyrǵandyǵyn aıtady. Onyń sózinshe, qazir bul qanshama qujat jınaýdan turatyn úlken júıe bolyp tabylady. Sonymen qatar ótinish berýshiler uzyn-sonar kezekke turyp, keleńsizdikterge de kezdesip jatady. Odan bólek, atalǵan júıede qujattardy qabyldap alatyn tehnıkalyq hatshylardyń uqypsyzdyǵynan da keleńsizdikter bolyp qalady. «Bolashaqta bul júıe tolyǵymen sıfrlandyrylyp, ótinish berýshi týraly barlyq málimet «Jeke tulǵalar» memlekettik málimetter bazasynan bastap, Zeınetaqy berý boıynsha memlekettik ortalyqqa deıingi memlekettik organdardyń aqparattyq júıelerinen alynady. Talapkerler óz ótinishterin ǵalamtor arqyly qashyqtyqtan jibere alady. UBT men KT ótýge ótinish qaldyrý da osy jolmen júzege asyrylady. UBT-ǵa qashyqtyqtan jazylý – mekteptiń bedelin túsirmes úshin testileýge jiberilmeı otyrǵan úlgerimi tómen oqýshylardyń máselesin sheshedi. О́kinishke qaraı, qazirgi kezde joǵary kórsetkishterge ıe bolý úshin keıbir mektepter osyndaı ádisterdi qoldanýda», deıdi vıse-mınıstr.
Budan bólek UBT-ǵa qashyqtyqtan jazylý men memlekettik granttardy alý ýnıversıtet pen mamandyqtardy tańdaý kezindegi naqtylyq máselesin sheshetini aıtylǵan. «Mınıstrliktiń UBT qorytyndysy boıynsha aımaqtardyń reıtıngisin jasaýǵa shekteý qoıǵany qala men aýdan ákimderiniń statıstıkaǵa salǵyrt qaraýyna alyp keldi. Atalǵan másele boıynsha qarastyrylatyn taǵy birqatar ıdeıalar bar, biz ony tamyz konferensııasynda talqylaıtyn bolamyz», deıdi Ashat Qanatuly.
Bilim salasyna qatysty aǵymdaǵy jyldyń basty ereksheligi, Elbasynyń bastamasy aıasynda memlekettik grant sany taǵy 20 myńǵa artqany bolatyn. Osy oraıda bakalavrıat deńgeıinde granttardyń jalpy sany 53,5 myń oryndy qurap otyr. Mınıstrlik pen Ulttyq testileý ortalyǵynyń aldyn ala bergen málimetterine súıensek, atalǵan 20 myń granttyń 11 myńy tehnıkalyq mamandyqtarǵa, onyń ishinde aqparattyq tehnologııalar, robot-tehnıka jáne nano-tehnologııalar salasyndaǵy mamandardy daıarlaýǵa, 5 myńy – eńbek naryǵyna qajet basqa da mamandyqtarǵa, 3 myńy – magıstrlerdi, 1 myńy PhD doktorlaryn daıarlaýǵa baǵyttaldy. Osylaısha joǵary bilim alý úshin bilim granttarynyń sany naqty 53 594 grantqa deıin jetti. Onyń ishinde, 50 944 grant 1-kýrsqa qabyldaý úshin, 2650 oryn – joǵary oqý oryndarynyń daıyndyq bólimderi úshin bólingen.
Mıras ASAN,
«Egemen Qazaqstan»
